Mớ bòng bong gia chủ - "ôsin"

Đã đến lúc cần có một nghị định về quản lý người GVGĐ của Bộ LĐ - TB&XH, đó là "điểm tựa" cho cả gia chủ lẫn NGV khi có những sự không vừa lòng. Nhưng các nhà chính sách vẫn đau đầu trong việc tìm ra khuôn khổ cố định cho vấn đề vốn rất "không cố định" này.

Chủ nhà - "ôsin": kẻ tám lạng, người nửa cân

Người giúp việc thường bị chủ nhà lật lọng do không muốn tăng lương như đã hứa hoặc quá lạm dụng sức lao động. Chị B.T.M ở Đông Hưng, Thái Bình than thở: "Tôi ở nhà một chị tên S. gần 2 năm. Ban đầu chị nói làm thử một tháng nếu tốt sẽ tăng lương từ 1 triệu lên 1,2 triệu đồng/tháng. Nhưng sau đó chị vẫn thuê tôi mà vẫn khất lần việc này. Khi thì đổ tại giá cả bây giờ tăng cao, lương nhà nước thấp, khi thì cứ bảo "thấy đâu cao hơn thì đi, tôi trả thế là "ngon" rồi".

"Món canh hẹ" - hợp đồng, công việc, thời gian, tiền lương

Mục tiêu cao nhất khi xây dựng nghi định này là quản lý và bảo vệ lao động giúp việc gia đình, đưa mối quan hệ giữa chủ - người giúp việc vào hành lang pháp lý của Luật Lao động. Để đáp ứng được tiêu chí bảo vệ người lao động chắc chắn các quy định về tiền lương, điều kiện làm việc, thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi, quy định về cho thôi việc, trả trợ cấp thôi việc... đúng như Bộ luật Lao động cũng sẽ được quy định. Đây cũng chính là khó khăn lớn nhất của nghị định.

Những loại hình công việc được gọi là việc gia đình trong thực tế không thể liệt kê hết, giúp theo giờ, trông người ốm theo ngày, chăm trẻ nhỏ, nấu cơm theo bữa, dọn nhà theo buổi, thậm chí có người thuê "ôsin" chỉ để tắm và trò chuyện cho bố vui... nên đưa ra định nghĩa đã là chuyện khó.

Hình thức làm việc vô cùng "phong phú", theo giờ, theo ngày, theo tuần, theo tháng... Vấn đề quy định tiền lương cho người GVGĐ cũng sẽ vướng. Hiện tại Luật Lao động quy định người lao động chỉ làm việc tối đa 8 giờ/ngày, thời gian làm thêm được tính vào làm thêm giờ và chủ sử dụng lao động phải trả lương cao cho những giờ làm thêm. Áp dụng quy định đó vối người GVGĐ lại không thể phù hợp bởi người GVGĐ lúc nào cũng ở tư thế sẵn sàng làm việc nhà 24/24 giờ.

Ông Nguyễn Quốc Nam - Giám đốc một trung tâm giới thiệu việc làm trên phố Nguyễn Lương Bằng, Hà Nội bộc bạch: "Tôi lần đầu nghe thấy đã hoa mắt rồi. Theo tôi đây là một công việc hết sức đặc thù, phức tạp. Hợp đồng chỉ là lời nói với nhau. Chẳng ai đi thuê "ôsin" lại soạn hợp đồng cả. Công việc cũng đa dạng, thậm chí có những việc kỳ quặc. Hiện nay những quy định về quan hệ lao động đối với công nhân và các ngành còn không kiểm tra được, thì việc quản lý "ôsin" còn phức tạp gấp nhiều lần".

Trong khi người dân cảm thấy phức tạp thì các nhà hoạch định chính sách vẫn khá lạc quan, một thành viên Ban soạn thảo nghị định cho biết: "Chúng tôi cũng sẽ cố gắng hết mức để có thẻ cụ thể hóa nhiều điểm trong nghị định. Khi nghị định về quản lý giúp việc ra đời, quan hệ này sẽ không còn là quan hệ dân sự nữa mà trở thành quan hệ lao động. Khi ấy, như mọi quan hệ lao động khác, nó sẽ phải có cơ quan quản lý để quyền và nghĩa vụ của hai bên đều được đảm bảo. Thậm chí muốn cho người GVGĐ thôi việc cũng cần có lý do chính đáng. Đi kèm với các quy định này sẽ là các biện pháp xử lý các hành vi vi phạm".