Người lao động tại các khu công nghiệp: Việc nhiều vẫn... đỏ mắt tìm

Khó trang trải cuộc sống, trước Tết Nguyên đán nhiều công nhân bỏ việc công ty cũ, những mong sẽ tìm một công việc tốt hơn. Vì vậy, ăn Tết xong công nhân về KCN rất sớm để vừa tìm chỗ ở, vừa tìm việc. Thế nhưng, nửa tháng “vác” hồ sơ đi khắp các công ty, nhiều công nhân vẫn không tìm được việc. Nước mắt rơi vì mệt mỏi, tốn kém mà kế sinh nhai vẫn mơ hồ!

 

Khổ “kép” đầu xuân

 

Một nhà trọ công nhân lụp sụp nằm ngay bên cống nước thải sinh hoạt tại xóm Vầu, Kim Chung, Đông Anh. Ảnh: L.H

 

Theo các công nhân tại khu công nghiệp Bắc Thăng Long thì việc xin nghỉ ốm đau cũng bị làm khó. Nhiều công nhân phàn nàn: “Có trường hợp bị cảm, sốt cao, tiêu chảy ngất trong giờ làm việc, đưa lên phòng y tế nghỉ và xin thuốc, hết giờ không cần biết công nhân có đỡ không đã bắt quay lại làm việc”. Hoặc do “bị tiêu chảy, chị công nhân lại phải lên phòng y tế, uống thuốc còn chưa xong, nhân viên y tế sợ bẩn quát công nhân “ra nhà nghỉ ngoài kia mà nằm”.

Sau Tết, đi đâu cũng gặp cảnh công nhân mang hành lý tìm nhà trọ, rồi “vác” hồ sơ đi xin việc làm. Để tìm được việc đã khó, tìm được công việc phù hợp còn khó hơn. Tiền nhà cao, tiền ăn đắt, nhiều công nhân cả nửa tháng không tìm được việc, sống cầm chừng vì không có tiền chi tiêu.

 

Lèng Thị Thúy quê Cao Bằng, trước là công nhân Công ty TNHH Nissei, khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội) hiện đang thuê trọ tại xóm Vầu, xã Kim Chung, Đông Anh than thở: “Em đi làm mấy năm rồi, Nam Bắc đủ cả. Em mới nghỉ việc ở Công ty TNHH Nissei trước Tết thôi! Sau Tết phải xuống đây sớm để tìm phòng trọ, tìm việc. Hơn nửa tháng rồi đi không biết bao nhiêu công ty mà đã tìm được việc làm đâu”.

 

Ngoài Thúy còn có rất nhiều công nhân trong tình trạng “dở khóc, dở cười” với việc làm và nhà ở đầu năm. Cũng là công nhân công ty Nissei, cũng rời khu nhà lưu trú dành cho công nhân ra ngoài tìm việc mới, chị Nguyễn Thị Vân lại có cách xử lý khác. Chị bảo “chưa thuê được phòng, tôi đang ở tạm cùng đám bạn để tìm việc! Chịu khó chật hẹp một tý chứ làm gì có thời gian tìm nhà mà tách ra ở riêng? Chưa kể, có nhà thì lúc này cũng không có tiền mà trả tiền phòng!”. Trong cảnh thất nghiệp, công nhân khốn đốn lo từng bữa ăn, vay mượn bạn bè trang trải cho qua thời gian kiếm việc này.

 

Theo quan sát của chúng tôi, ở khu vực Đông Anh khá nhiều công ty căng biển “tuyển công nhân”. Vậy nhưng, để có một công việc phù hợp, đồng lương thỏa đáng công nhân vẫn phải đỏ mắt đi tìm. Thật nghịch lý khi ở nơi nhiều việc nhất, công nhân lại thất nghiệp?

 

Nhà ở xã hội bỏ không

 

Năm 2008, khu công nghiệp Bắc Thăng Long xây dựng khu nhà ở xã hội (NOXH) cho công nhân tại xã Kim Chung, Đông Anh. Chỗ ở khang trang, tiện nghi đầy đủ, song thực tế còn nhiều chỗ trống không dùng đến, vì công nhân vào ở được một thời gian ngắn lại chuyển ra.

 

Ngay sau khi dự án NOXH hoàn thiện, nhiều công ty đã đăng ký thuê. Trong đó, công ty Nissei thuê 4 tòa nhà, chỉ dành cho công nhân nữ chưa có gia đình. Phòng ở có hai loại: khép kín và biệt lập. Phòng biệt lập thì có 4 – 6 người ở, có nơi nấu ăn riêng, công trình phụ riêng. Phòng khép kín 8, 16, 24 người ở. Không mất tiền nhà lại được hỗ trợ tiền điện 10 kW/người, nước 10 số/tháng, mọi hoạt động công ty quản lý trên cơ sở danh sách công nhân. Ngay khi đến nộp hồ sơ, trong thời gian đào tạo, nếu có nhu cầu công nhân được xếp nhà ở, trang bị tiện nghi đầy đủ từ giường, tủ, bàn, ghế, phích, cốc... đến máy giặt, ti vi riêng cho từng phòng.

 

Mặc dù điều kiện tốt đến vậy nhưng công nhân lại không thích nghi được. Trên thực tế, công ty này đã thuê 4 tòa nhà với 1.600 giường ngủ và hiện đang làm công văn xin thuê thêm hai tòa nhà nữa, nếu được sẽ giải quyết được hơn 2.000 chỗ ở cho công nhân. Thế nhưng hiện tại khu lưu trú này mới chỉ có gần 1.000, còn hơn 600 chỗ “bỏ không”.

 

Cán bộ quản lý nhân sự Công ty Nissei cho biết: “Về cơ bản, công nhân được sử dụng đồ dùng đầy đủ. Ngày đầu có nhiều lộn xộn, công ty thuê bảo vệ riêng, có quy tắc quản lý giờ giấc ra vào, người thân bạn bè đến thăm nên hạn chế được nhiều rồi! Người thân ruột thịt vào thăm tất cả các giờ các ngày trong tuần, công ty còn bố trí phòng cho người thân qua đêm”.

 

Ngược lại, nhiều công nhân đã từng ở trong khu lưu trú phản ánh là “công ty quản lý quá khắt khe”. Một nữ công nhân cho hay: “Có lần bố mẹ em đến thăm, trình đủ loại giấy tờ còn xét duyệt mãi mới được vào thăm con. Nhà ở xa, bố mẹ em không thể về ngay được, xin ở lại một đêm không được, em phải đưa bố mẹ ra nhà nghỉ. Bực mình, em ra ngoài ở luôn!”. Nhiều nữ công nhân khác thì phàn nàn: “Ở đông nhiều vấn đề phức tạp lắm! Ồn ào, ghen ghét, tranh cãi, mất đoàn kết... Đi làm về muốn nghỉ ngơi yên tĩnh một chút cũng khó”.

 

Ưu đãi nhiều sao công nhân bỏ việc?

 

Một nguyên nhân khác dẫn đến tình trạng NOXH còn nhiều chỗ trống là vì công nhân bỏ việc công ty. Thậm chí, có những phòng 16 người xin nghỉ việc gần hết, ra Tết chỉ còn 2 người đi làm.

 

Theo quy định chung, sau thời gian thử việc và đào tạo nghề 1 tháng, công nhân ký hợp đồng chính thức với mức lương cơ bản 1.665.000 đồng/tháng và được nghỉ phép 1 ngày/tháng. Công nhân được điều chỉnh lương 1 năm một lần tùy theo doanh thu, tình hình sản xuất kinh doanh hàng năm của công ty. Nhưng nhiều công nhân làm việc 2 - 3 năm mức lương cũng chưa đến 2 triệu đồng/tháng. Đã vậy, họ cho biết còn bị bớt xén đủ đường “cả tháng 12 hôm nào em cũng nộp phiếu ăn đầy đủ. Chả biết thế nào họ quy cho em không nộp phiếu ăn hai buổi là trừ 30.000 đồng. Nhiều thủ đoạn lắm chị ạ!”, nữ công nhân Trịnh Thị Lâm chia sẻ.

 

Cũng theo Lâm, thì chỉ tháng trước nhà có việc đột xuất, làm đơn xin nghỉ thêm một ngày, có chữ ký của tổ trưởng, trưởng ca, không hiểu báo cáo muộn thế nào Ban giám đốc không chấp nhận. “Thế là em vừa mất tiền chuyên cần vừa mất ngày nghỉ không lương! Mỗi thứ một tý, lúc lấy lương bị trừ nhiều lắm!”, Lâm bức xúc.

 

Ông Trịnh Xuân Mạnh, Trưởng phòng hành chính – nhân sự (Công ty TNHH Nissei) cho hay: “Hiện  công ty có gần 4.000 công nhân, trong đó 80% là nữ. Công nhân được ưu đãi như: Làm đơn xin nghỉ có kế hoạch báo cáo trước 2 - 3 ngày, trường hợp đặc biệt có thể báo trực tiếp trong ngày, trong giờ làm rồi xin giấy phép sau. Công ty có phòng y tế riêng, 3 nhân viên chia làm 3 ca trực. Trường hợp nghỉ ốm, bắt buộc phải có giấy của bệnh viện. Nếu trong lúc làm việc, công nhân mệt được lên phòng y tế nghỉ 30 phút rồi theo thẩm định của cán bộ y tế của công ty sẽ quyết định công nhân về chỗ làm hay nghỉ hoặc đi bệnh viện”.

 

Những gì ông Mạnh nói khi được kiểm chứng lại không phải đều diễn ra suôn sẻ như vậy. Trong quá trình tiếp xúc, chúng tôi cũng gặp rất nhiều công nhân của công ty này nghỉ việc.  

(Còn nữa)

Lê Hường - Thu Thảo