Những đốm lửa nhỏ

Một buổi truyền thông chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho đồng bào người dân tộc tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên. Ảnh: D.NGỌC

Ngược lên núi vận động bà con sinh đẻ kế hoạch

Thái Nguyên- sáng cuối thu. Nắng rót mật lên những nương chè, trên những cánh đồng lúa vàng rộm chờ thu hoạch. Theo chân cô cán bộ phòng Truyền thông, Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Thái Nguyên, ngược hơn 50km đường gấp cua tay áo, che chắn với biết bao đồi, núi từ Trung tâm thành phố, tôi về khu ATK Định Hóa.

Chị Nguyễn Thị Hoa.

Quãng đường từ Trung tâm huyện về xã Phượng Tiến hơn 3km. Chúng tôi dừng xe hỏi đường vào nhà chị Nguyễn Thị Hoa, CBCT xã Phượng Tiến. Nơi đây chỉ có 25% là đồng bào dân tộc Kinh, còn lại chủ yếu là Tày, Nùng, Dao. Vừa gặp, chị Hoa đã đề nghị vào xóm luôn. "Đã hẹn tuyên truyền nhóm cho các anh chị sinh con một bề ở xóm Pa Goải rồi, phải nhanh không bà con đợi!" - chị Hoa thu dọn đồ nghề, vừa dắt xe vừa nói.

Sinh năm 1962, chị Hoa bắt đầu “làm dân số” từ năm 1994. Vừa đi, chị vừa kể: “Đoạn đường 3km từ nhà mình đến xóm không xa. Ngày trước chưa có đường nhựa, chưa có điện đài, mình vẫn một mình "cưỡi" chiếc xe xích hộp, đằng sau là tăng âm và bộ loa nhỏ xếp chồng lên bình ắc quy 25kg, đằng trước là cái đài. Phải những hôm trời mưa, bùn đỏ đến đầu gối không đạp được xe, mình phải gọi người gỡ tăng âm, khiêng tận vào địa điểm truyền thông. Tất tần tật "đồ nghề" là do "ông xã" sắm cho hết”.

Chị Hoa cho biết, những ngày đầu, cơ sở vật chất hầu như không có, chị phải mượn phòng hội đồng của trường cấp hai trong xã. Là người Kinh, không biết tiếng dân tộc, 3 tháng đầu đi làm, chị thấy khó khăn, tủi thân, bế tắc vô cùng khi thấy nội dung và cách truyền tải lạ lẫm, chưa phù hợp với bà con. Nhưng sau đó, nhờ học hỏi thêm, hình thức tuyên truyền nhóm bắt đầu được chị và các đồng nghiệp áp dụng rộng rãi. Chị Hoa nhờ người dạy tiếng Tày, tăng cường tiếp xúc, vận động bà con. Do làm tốt nên một năm sau, Phượng Tiến được ngành Dân số huyện chọn làm điểm ra quân Chiến dịch. Ròng rã một tháng trời chuẩn bị, kết quả ra quân làm "nức tiếng" các xã bạn với 7 ca đình sản, 36 ca đặt vòng tránh thai và rất nhiều người chấp nhận dùng BCS. Thắng lợi ban đầu giúp cho chị thêm động lực trong công việc. Từ 2 năm nay, xã Phượng Tiến không có người sinh con thứ 3.

Chị Ma Thị Vấn.

Quá trưa, chúng tôi xuôi về xã Hợp Thành, huyện Phú Lương, cách Phượng Tiến chừng 30km. Chị Ma Thị Vấn, CBCT xã cùng các chị CTV vẫn ngồi chờ ở Trạm Y tế. Hợp Thành có 88% bà con là dân tộc Tày, bản thân chị Vấn cũng là người dân tộc Tày. Đời sống bà con còn nghèo nhưng nổi tiếng với thành tích nhiều xóm, bản hơn 15 năm không có người sinh con thứ 3 (Làng Mon, Phú Thành, Khuân Lân...). "Người thổ địa, gần gũi, biết tiếng nên hiểu bà con lắm. Bà con nơi đây không thích "dài dòng". Vậy nên trong tuyên truyền, tôi cũng như 10 chị em CTV các xóm không "rao giảng", mà phải mượn "bằng chứng" những người áp dụng thành công các biện pháp tránh thai, có cuộc sống gia đình hạnh phúc..., bà con mới tin tưởng", chị Vấn "mách nhỏ" bí quyết.

Chị Hoàng Thị Nhuần.

Tờ mờ sáng, chị Nhuần tỉnh giấc. Gió biển với cái lạnh đầu mùa khiến chị thao thức. Quả thực, chị đang gặp một "ca khó" trong truyền thông KHHGĐ. Chị là cán bộ dân số cơ sở, địa bàn chị phụ trách (thôn Việt Tiến I, xã Đại Hợp, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng) thời gian này có chị Yến, hơn 35 tuổi, đã có hai cô con gái, chồng ép phải sinh bằng được một cậu con trai. Nhiều lần vận động không thành, chủ yếu là do người chồng "chống nạnh cạch mặt" ngay khi thấy chị từ đầu ngõ. Chị phải tranh thủ lúc anh chồng đi đánh cá xa nhà để đến vận động.

Trời chưa rõ mặt người, chị Hoàng Thị Nhuần đã có mặt tại nhà "đối tượng". Chị Yến làm nghề chạy chợ cá. Vốn là một ngư dân vá lưới, chị Nhuần nhanh tay giúp chị Yến phân loại cá để kịp giờ chợ. Vừa làm, chị vừa thủ thỉ, tâm tình, thuyết phục chị Yến lựa chọn các BPTT, hậu quả nếu sinh nhiều con và đảm bảo sẽ "thu phục" anh chồng. Sau một hồi suy nghĩ, chị Yến đã đồng ý đình sản. Để chắc chắn, chị Nhuần đã gọi điện cho cán bộ trạm y tế xã chuẩn bị. Chị sẽ giúp chị Yến chạy chợ, trông nom 2 cô con gái, để đối tượng yên tâm lên xã. Theo "kịch bản", ngay khi chồng chị Yến lên bờ, lãnh đạo xã, ban ngành đoàn thể sẽ đến thuyết phục anh.

Đó chỉ là một trong rất nhiều kỷ niệm mà chị Hoàng Thị Nhuần - CBCT DS xã Đại Hợp gặp phải trong hơn 15 năm làm công tác dân số. Điều khó khăn nhất mà chị cũng như 18 CTV nơi đây phải đối mặt là ở vùng biển, bà con rất thích đẻ nhiều con, đặc biệt là con trai. Do đó, các chị phải tranh thủ những lúc vá lưới hộ, đón đối tượng ở bến khi thuyền về, hay ra chợ để tuyên truyền, động viên chị em thực hiện KHHGĐ.

Chị Vấn, chị Hoa, chị Nhuần... là những "chiến sỹ" trên mặt trận tuyên truyền dân số. Các chị đã hi sinh việc nhà, thận chí mang tiền nhà đi làm Chiến dịch.

Dịp này, tôi may mắn gặp cô Phạm Thị Lưu - CTV DS thôn Đại Lộc IV, xã Đại Hợp (Kiến Thụy, Hải Phòng). Cô năm nay 60 tuổi, “làm dân số” từ năm 1994. Chồng cô mất vì chất độc da cam. Các con cô đều bị ảnh hưởng... Gánh nặng chồng chất gánh nặng. Vậy mà cô vẫn sắp xếp việc nhà, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một CTV DS, giữ cho thôn nhiều năm liền không có người sinh con thứ 3. Lấy công tác xã hội là niềm vui, an ủi, vượt lên hoàn cảnh, cô Lưu là tấm gương lớn cho lớp người trẻ.