Những người cha anh hùng (3):Cạn nước mắt khóc vợ, con

 

Kỷ vật còn lại của hai người con trai đã hy sinh chỉ là những tấm huy chương.

 

Người con trai út Nguyễn Giang Hòa mới 17 tuổi đã nằng nặc xin cha theo anh trai nhập ngũ rồi anh dũng hy sinh khi chưa đầy 18 tuổi. Hai năm sau, ông Nguyễn Lân lại nhận được giấy báo tử của cậu con trai cả. Vậy là trong chốc lát, ông trở nên bơ vơ, không vợ, không con.

 

Vợ mất sớm, con hy sinh

Nhà lão thành cách mạng Nguyễn Lân sinh năm 1925 tại xã Bình Giang, huyện Thăng Bình trong cái nôi của một gia đình cách mạng. Ở tuổi mười tám, ông đã tham gia phong trào cách mạng, hoạt động bí mật ở địa phương. Vài năm sau, ông Lân vào công tác ở huyện ủy Thăng Bình. Tại đây, không chỉ tích cực hoạt động cách mạng, ông còn tuyên truyền người dân địa phương hăng hái tham gia xây dựng, bảo vệ chính quyền bằng việc ủng hộ tiền, gạo để nuôi quân; sát cánh cùng dân quân du kích trực chiến.

Năm 1954, ông Lân có tên trong danh sách những người đi tập kết ra Bắc. Lúc này vợ ông mới sinh cậu con trai thứ hai nên tổ chức không đồng ý để bà đi vì lý do sức khỏe. Tháng 1/1955, ông Lân được điều về làm Chánh Văn phòng Bộ Lao động. Vợ chồng mỗi người một nơi nhưng tình cảm vẫn nồng thắm nhờ những cánh thư trao đi gửi lại. Tuy nhiên, nỗi đau ập đến khi ông Lân nhận được tin người vợ yêu dấu của mình đột ngột qua đời chỉ sau một thời gian ngắn ông ra Bắc tập kết. Mặc dù lúc này mới chỉ ngoài 30 tuổi nhưng ông Lân quyết không đi bước nữa để dành trọn tuổi xuân nuôi hai con trai trưởng thành.

Lần lượt hai người con trai của ông lên đường theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Anh Nguyễn Giang Triều (SN 1950) nhập ngũ khi mới 18 tuổi vào đơn vị 72 – tiểu đoàn chủ lực của tỉnh Quảng Nam. Khi công cuộc giải phóng vùng Thăng Bình quá ác liệt, anh Nguyễn Giang Hòa (SN 1953) đã nằng nặc dòi theo anh trai vào chiến trận khi mới 17 tuổi. Chưa đầy nửa năm sau ngày anh nhập ngũ (tháng 4/1970), thì tháng 9/1970 anh Hòa đã anh dũng hy sinh. Nhận được giấy báo tử, ông Lân khóc khô nước mắt. Ông lo cho người con trai còn lại bặt vô âm tín ở chiến trường. Hai năm sau (năm 1972), anh Triều cũng anh dũng hy sinh khi đang chỉ huy đơn vị chiến đấu.

 

Hành trình tìm mộ các con

 

“Triều thì điềm đạm, chín chắn, được các đồng chí chỉ huy rất khen ngợi. Nếu không hy sinh, có thể Triều sẽ trở thành một cán bộ quân sự giỏi. Hòa thì hiếu động. Đơn vị của anh hai ở gần nhà nên Hòa thường xuyên đến thăm anh. Nó rất tự hào vì anh Hai của nó là Chính trị viên, Đại đội phó. Trước khi tham gia kháng chiến, Triều còn giúp các chú dân quân du kích chuyển công văn, tham gia trực chiến hoặc theo các chú đi tuần tra canh gác. Chỉ tiếc là hai đứa hy sinh khi còn quá trẻ và chỉ vài năm sau là hòa bình”. Nhà lão thành cách mạng Nguyễn Lân

Hòa bình lập lại, ông Lân vẫn canh cánh nỗi niềm tìm hài cốt của hai người con đã hy sinh. Nhưng mãi đến năm 1996, khi đã nghỉ hưu, ông Lân mới có điều kiện thực hiện ước nguyện của mình.

Ông Lân kể: Tình cờ, năm 1996, tôi về quê thì mọi người bảo có một nhà ngoại cảm tìm mộ rất giỏi nên nhờ tìm. Nhà ngoại cảm chỉ con trai thứ 2 của tôi nằm ở một gò trồng sắn ở một xã khác của Tuy Phước, tôi và người thân lặn lội tìm kiếm các nghĩa trang nơi này đều không thấy. Sau nhiều tháng truy tìm trong vô vọng, tôi đã xin trích lục được thông tin và biết xã con hy sinh. Tôi quay lại xã đó thì gặp ngay anh phụ trách thương binh xã hội. Tra lại danh sách đúng tên tuổi nhưng lại là ở huyện Thanh Bình (Quảng Nam). Nghe tới đây tôi mừng phát khóc vì nghĩ đó có thể là con mình vì Quảng Nam chỉ có huyện Thăng Bình chứ không có Thanh Bình. Khi tới ngôi mộ thì đó chính là mộ của cháu Hòa. Hiện giờ mộ của con tôi đã được đưa về nghĩa trang liệt sỹ ở xã Bình Giang (Thăng Bình, Quảng Nam).

Nhắc đến anh Triều, ông Lân lại đưa tay quệt nước mắt. Ông bảo, tới giờ cũng không biết đích xác mộ phần, chỉ biết rằng liệt sỹ Triều đã được quy tập vào một nghĩa trang tại tỉnh Bình Định. Trước đó, mộ anh Triều được tìm thấy ở gần một cái ao cạnh hai ngôi mộ khác. Sau này ba ngôi mộ được quy tập cùng chỗ ở nghĩa trang lớn Bình Định nhưng sơ đồ quy hoạch bị mất nên giờ giữa hàng trăm ngôi mộ liệt sỹ, ông không biết đâu là con trai mình. Mỗi lần về thăm con, ông lại thắp hương tất cả mộ ở nghĩa trang để mà khóc. “Năm nào vào dịp 27/7, tôi cũng đi ô tô về Quảng Nam, Bình Định để thắp hương cho hai con. Dù đã hàng chục năm trôi qua nhưng hễ cứ ngồi xuống cạnh chúng nó là tôi không thể cầm được nước mắt”, ông Lân nghẹn lời.

Quan tâm tới hoàn cảnh của ông Lân, hòa bình lập lại, cơ quan đã mai mối vun vào cho ông gá nghĩa với một người phụ nữ là vợ của liệt sỹ, đã có một con riêng. Sau này, hai người có thêm với nhau 2 người con chung nữa nhưng một người yểu mệnh đã sớm lìa đời.

Hiện ông Lân sống cùng với người con trai. Với ông, khái niệm ngày và đêm, mưa và nắng không còn quan trọng nữa, bởi mắt ông đã mờ. Giữa làn khói hương ngan ngát không gian, ở đâu trong căn nhà cũng như hiện hữu hình ảnh những người thân yêu đã khuất.

 

Phương Thuận