Nỗ lực của cha mẹ và chuyên gia

Kiên trì, bình tĩnh và khoa học sẽ là giải pháp tốt nhất giúp bạn trị tính biếng ăn ở trẻ và giúp trẻ phát triển đầy đủ cả về thể chất lẫn tinh thần.

 

Ăn đúng và đủ

Nỗ lực bằng nhiều cách, cho con ăn nhiều mà bé vẫn không lớn thì các bậc cha mẹ cần tham vấn các bác sĩ chuyên khoa và bổ sung cho trẻ công thức dinh dưỡng đầy đủ và cân đối hàng ngày. Tuy nhiên, sau khi đến bác sĩ nhận được sự tư vấn thì các bậc phụ huynh cần kiên nhẫn để áp dụng đúng và đủ những phương pháp tiếp cận và điều trị phù hợp thì mới giúp con không còn biếng ăn và trẻ mới lớn được.

 

Ảnh minh họa

Theo GS Hoàng Trọng Kim, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, đối với trẻ nhỏ chưa có đủ răng nên ăn thức ăn xay nhuyễn là thích hợp. Mẹ không nên ép con ăn những thức ăn quá đặc và cứng, dễ khiến trẻ sẽ nôn ói. Mỗi bữa ăn không nên kéo dài quá 20 phút, dù ăn chưa hết cũng nên ngưng. "Đừng lo cháu ăn thiếu chất vì cháu sẽ ăn bù vào các bữa kế tiếp. Việc kéo dài bữa ăn không có lợi vì thức ăn sẽ nguội, tanh có thể gây tâm lý sợ ăn cho cháu", GS Kim khuyên.

Còn đối với trẻ đã hơn 3 tuổi, đã đủ răng, mà mẹ vẫn cho ăn cháo xay, chưa ăn được cơm là điều không bình thường. Một trong những nguyên nhân có thể là do gia đình chưa tập cho cháu ăn cơm. Để khắc phục, theo GS Kim nên tập dần  bằng cách cho cháu cùng ngồi ăn với cả gia đình, tự chọn thức ăn, để cháu bắt chước ăn như người lớn.

Theo BS Nguyễn Thị Yến, BV Nhi Trung ương, lý do khiến một số trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi biếng ăn là do trẻ đang mọc răng, lợi luôn bị kích thích và đau. Ngoài ra, rối loạn sự bài tiết nước bọt cũng khiến trẻ hay chán ăn hoặc sợ ăn. Do đó, trong lứa tuổi này trẻ thường lười ăn. Trong một số trường hợp có thể khắc phục bằng cách bôi một số thuốc giảm đau vào lợi cho trẻ trước khi ăn như Kamistatgen.

Còn lý do mà trẻ ăn nhiều không lớn, không tăng cân, theo BS Nguyễn Thị Lâm, Viện Dinh dưỡng Quốc gia là do trẻ chưa ăn đủ về số lượng và chất lượng. Theo bà, nên chế biến cho trẻ các bữa ăn có đầy đủ chất bột (ngũ cốc), chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa), nhóm cung cấp nhiều năng lượng (dầu, mỡ, động vật) và vitamin, chất khoáng, chất xơ (rau xanh). Ngoài ra phải tính đủ số bữa ăn cho trẻ trong ngày theo lứa tuổi thì mới có thể tăng cân tốt được. Các mẹ nên đưa con đến bác sĩ dinh dưỡng để xem con mình có thiếu các vitamin, khoáng chất không. Nhất là nếu thiếu vitamin D và canxi, trẻ sẽ mắc bệnh còi xương.

 

Đối với những bà mẹ do phải đi làm và "sáng tạo" kiểu 1 ngày nấu, 5 ngày ăn thì các bác sĩ cho rằng sẽ làm mất một số vitamin như B1, B2. Theo TS Lâm, tốt nhất là ăn ngày nào nấu ngày đó. Bên cạnh cháo thì có thể cho trẻ ăn xen kẽ bột dinh dưỡng chế biến sẵn, có bổ sung đầy đủ các vi chất dinh dưỡng.

 

Giúp con tự điều hòa

Giáo sư tâm lý Irene Chatoor, Phó Chủ tịch Khoa Tâm thần học, Giám đốc điều hành chương trình sức khoẻ tâm thần dành cho trẻ nhỏ và nhũ nhi thuộc Trung tâm y học quốc gia dành cho trẻ em Hoa Kỳ, cho biết: Trong 3 năm đầu tiên trong cuộc sống có 3 điểm quan trọng với đứa trẻ: tự điều hòa việc ăn uống, tự điều hoà ngủ và điều hòa cảm xúc của mình.

Theo GS Irene, phải giúp trẻ học cách ăn và hiểu rằng việc ăn uống quan trọng như thế nào. Trước tiên cho trẻ hiểu đói là như thế nào bằng cách không ăn trong vòng 3 - 4 tiếng trước khi ăn, trong thời gian đó không cho trẻ ăn vặt và uống hoa quả, khi trẻ khát chỉ cho uống nước trắng. Thời gian ăn cũng quan trọng, một bữa ăn không nên kéo dài hàng giờ, dù trẻ ăn được hay khó ăn thì bữa ăn hợp lý nhất là 20 - 30 phút.

 

Cha mẹ nên giữ thái độ trung lập khi trẻ chọn thức ăn, không nên khen trẻ ngoan khi trẻ ăn nhiều, vì như vậy bạn sẽ gặp khó khăn cho lần sau khi trẻ ăn ít. Không nên cho trẻ giải trí trong bữa ăn kể cả bữa phụ bằng cách vừa ăn vừa xem tivi, đọc sách hay chơi đồ chơi bởi khi bị phân tâm trẻ sẽ không chú ý đến các dấu hiệu đói và no từ chính cơ thể mình nữa.   

Cha mẹ không nên trò chuyện nhiều trong bữa ăn vì những câu chuyện của bố mẹ khiến chúng không chú ý đến ăn uống. Theo bà, để trẻ tự điều hòa việc ăn uống của mình, trẻ phải được ngồi bên bàn ăn để cảm nhận được thức ăn và biết cách hòa nhập với khuôn khổ của bữa ăn. Khi trẻ không ngoan trong bữa ăn, cần thực hiện việc "tạm dừng ăn" để trẻ điều chỉnh hành vi và theo yêu cầu của cha mẹ. Đây không phải là hình phạt mà là biện pháp cần thiết. Khi trẻ trở lại trong thời gian ngừng ăn, nếu trẻ vẫn còn giận dữ và có hành vi xấu tiếp tục, thực hiện trở lại quy trình tạm ngừng ăn cho đến khi trẻ chịu vâng lời thì thôi.

 

 Đối với những trẻ hiếu động chỉ ăn khi vui chơi chạy nhảy, theo GS Kim, cha mẹ nên khéo léo khi xử trí. Ban đầu, có thể nương theo tính hiếu động của cháu, cho phép cháu vui chơi khi ăn, nhưng theo nguyên tắc là sai. Phải tập dần để trẻ tập trung vào bữa ăn, ý thức là mình đang ăn thì hệ tiêu hóa mới tiết ra đầy đủ các dịch tiêu hóa, tạo sự ngon miệng cho trẻ khi ăn...

Có nhiều trẻ biếng ăn do vấn đề tâm lý như bố mẹ đi vắng hoặc thay đổi người giúp việc gây stress, BS Yến khuyên muốn đổi người giúp việc thì hãy để cho người mới làm quen dần trong một vài ngày, không đổi một cách vội vã. Bố mẹ khi đi công tác, cố gắng chỉ một trong hai người đi, không nên đi cùng một lúc. Trong trường hợp đặc biệt cần đi cả hai người, nên có lời giải thích cho trẻ.

Với trường hợp trẻ làm nũng, chỉ ăn khi người giúp việc cho ăn, còn bà hoặc mẹ cho ăn thì "bắt nạt", BS Lâm khuyên bà và mẹ của cháu phải có thái độ kiên quyết hơn. Bên cạnh đó cũng nên quan sát thêm người giúp việc xem có bí quyết gì hay mà khi cho trẻ ăn cháu lại thích như thế. Đôi khi trẻ thích được chuyện trò hoặc có người hướng dẫn chơi đùa cùng trong khi ăn. Mẹ và bà khi đó lại phải đóng thêm vai trò người bạn chơi của trẻ, vừa khuyến khích nhẹ nhàng lại vừa kiên quyết, dứt khoát sẽ giúp trẻ vừa thoải mái trong bữa ăn, vừa không mè nheo, bỏ bữa.

 

Tâm lý - giải pháp tích cực giúp trẻ hay ăn, mau lớn   Theo số liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, có đến 45,9% số trẻ được đưa đến khám, tư vấn về dinh dưỡng đều có nguyên nhân do biếng ăn. Mẹ càng xem chuyện này là đơn giản, càng thoải mái trong quá trình áp dụng những "liệu pháp" tâm lý thì càng giúp bé vượt qua chứng biếng ăn dễ dàng. Ngược lại, nếu mẹ càng lo lắng, căng thẳng, ép buộc, nài nỉ, dọa nạt… thì bé sẽ sợ và bị ức chế, biếng ăn hơn mà thôi. Song song với việc thực hiện những biện pháp tâm lý, mẹ cần thực hiện những giải pháp dinh dưỡng phù hợp, như bổ sung sữa có công thức dành riêng cho trẻ biếng ăn, tăng cường các lợi khuẩn, vi chất giúp hệ tiêu hóa của trẻ khỏe mạnh, kích thích bé ngon miệng hơn và không còn "sợ" khi đến bữa. TS. Huỳnh Văn Sơn Trưởng Bộ môn Tâm lý học, Trường ĐH Sư phạm TP HCM

Mai Anh