Phổ cập... hôn nhân

Và theo số liệu thống kê của ngành tòa án: năm 2006 cả nước có khoảng 66.000 vụ ly hôn; năm 2007: khoảng 70.000 và năm 2008 có 76.490 vụ. Những con số này cho thấy, giềng mối gia đình và tuổi thọ hôn nhân ở nước ta ngày càng giảm.

Có một hiện tượng đáng lo ngại đang diễn ra trong "mặt bằng" ly hôn hiện nay: các bạn trẻ đến với nhau bằng tình yêu, vậy mà chỉ sau 1-3 năm chung sống, họ lại kéo nhau ra tòa, không hòa giải, chẳng nghe người lớn khuyên can. Sống không được thì ly hôn - đơn giản như vứt một món thời trang đã bị "đề mốt".

Và bất đồng, mâu thuẫn về lối sống, được xem là kẻ thù số một trong đời sống hôn nhân của các cặp vợ chồng trẻ. Những cô vợ trẻ thường than phiền: "Ngày xưa yêu nhau anh ấy lãng mạn, thường nói những lời hoa mỹ, có cánh, kiếm cớ tặng hoa, quà cho em liên tục. Còn bây giờ nói năng cụt ngủn, sinh nhật, ngày 8/3 thì bỏ đi nhậu với bạn bè”. Các ông chồng cũng đầy tâm sự: "Khi yêu, cô ấy hiền lành, nói năng nhỏ nhẹ. Bây giờ như gấu mẹ, về trễ chút là càu nhàu, mặt xụ một đống... nhìn chỉ muốn đi nhậu tiếp".

Thật ra, đây là mâu thuẫn phổ biến. Bởi lúc mới yêu, thời gian hai người gặp nhau rất ít, chỉ đủ để nói những lời yêu thương. Còn khi đã ràng buộc bằng hôn nhân, người trong cuộc cho rằng, đã là của nhau thì cần gì phải giữ ý, phải nói chuyện ngọt ngào, tán tỉnh như thời yêu nhau. Hơn nữa, hiện nay, gia đình truyền thống đã được thay thế bằng mô hình gia đình "hạt nhân": chỉ có vợ chồng - con cái. Đây là môi trường thuận lợi để cái tôi cá nhân phát triển và những sở thích, cá tính, thói quen của người này có thể trở thành đối lập với người kia. Những ưu-khuyết điểm được phơi bày lồ lộ khiến các đôi vợ chồng son dễ bị "sốc". Từ đó, mâu thuẫn giữa vợ - chồng ngày càng nghiêm trọng.

Các nhà tâm lý so sánh vui: để biết nấu ăn, may vá, thêu thùa... người ta phải học, có thể học từ người thân, hoặc đến trường lớp hẳn hoi. Hay phải mất 12-16 năm "dùi mài kinh sử" mới có kiến thức, kỹ năng để đi làm - mà nghề nghiệp chỉ gắn bó, đồng hành trung bình 30 năm. Trong khi làm vợ/chồng là chuyện cả đời, vậy mà chẳng có trường lớp đào tạo, chẳng ai nghĩ đến chuyện phải đi học.

So sánh vui này xem ra rất đúng. Vì có nhiều cặp vợ chồng trẻ trình độ học vấn cao, có thừa kiến thức xã hội, kỹ năng nghề nghiệp, giao tiếp... nhưng lại thiếu kiến thức, khả năng tổ chức cuộc sống gia đình. Các bạn có thể bàn tán rôm rả về giá vàng, thị trường chứng khoán... và có những quyết định hợp lý, khôn ngoan, chính xác trong đầu tư, kinh doanh, nhưng lại hoàn toàn lúng túng trong cuộc sống gia đình, nhất là lúc tổ ấm có nguy cơ biến thành "tổ lạnh" khi mâu thuẫn xảy ra.

Ví dụ: mỗi lần vợ chồng cãi nhau, nhiều đôi chỉ có cách hành xử duy nhất là: vợ giận về nhà cha mẹ ruột hoặc đến nhà bạn bè ở, còn chồng đi nhậu. Hay vợ thường dùng chiêu "tuyệt thực" để trừng phạt chồng. Những hành động đó chẳng khác nào khối thuốc nổ được chôn trong nhà, âm ỉ chờ ngày phát nổ.

Vì vậy, "phổ cập hôn nhân", học sống chung để trang bị những kiến thức nền tảng về cuộc sống gia đình cho giới trẻ là điều cần thiết. Hiện nay, có nhiều lớp học tiền hôn nhân do các trung tâm tư vấn tâm lý, nhà văn hóa mở ra - hoàn toàn không vì mục đích lợi nhuận. Theo bà Nguyễn Thị Tâm - GĐ Công ty Hồn Việt: "Hoạt động ở lĩnh vực tâm lý - hôn nhân gia đình, chúng tôi tự thấy mình có trách nhiệm phải làm điều gì đó để kéo giảm tình trạng ly hôn. Bởi có nhiều bạn trẻ tìm đến chúng tôi sau khi ly hôn để trị liệu tâm lý. Và đáng nói là các bạn đưa nhau ra tòa chỉ vì những va chạm, mâu thuẫn nhỏ nhưng không biết cách hàn gắn, hóa giải nên ngày càng trở nên trầm trọng. Nếu các bạn được trang bị những kiến thức nền tảng về gia đình thì có lẽ mọi chuyện sẽ không đến nỗi".

Sống chung không chỉ đơn thuần là "bản năng": lớn lên thì tự khắc biết đi, biết nói, biết yêu, biết ghét... Mà hôn nhân được xem là mối quan hệ, gắn kết đặc biệt giữa hai người không cùng huyết thống, nhưng lại yêu thương, lo lắng cho nhau hơn ruột thịt. Giao tiếp, cư xử... trong hôn nhân cũng đặc thù không kém. Bạn bè giận nhau, có thể không nói chuyện dăm ba ngày, nửa tháng. Còn vợ chồng bị "nghẽn" giao tiếp trong ngần ấy thời gian thì chiến tranh lạnh có thể chuyển qua nóng, dẫn đến nguy cơ tan vỡ. Khi bạn bè, anh/chị em phiền muộn, bực bội, bạn chia sẻ hoặc có thể bỏ đi để tránh "gương mặt hình sự" đó. Nhưng là vợ chồng thì bạn phải đối diện, sống cùng với niềm vui, nỗi buồn, thất vọng của người bạn đời.

Sẻ chia, yêu thương, tha thứ, dành thời gian cho nhau... trong đời sống lứa đôi là rất cần thiết, mà không phải ai cũng biết và làm được. Do đó, với những bạn chuẩn bị kết hôn, rất cần học để có kiến thức về tâm sinh lý của đời sống vợ chồng; kiến thức giao tiếp, ứng xử trong đời sống hôn nhân; tâm lý chuyển từ cuộc sống độc thân sang sống chung hai người, cách đối thoại - lắng nghe và cả những kỹ năng, kỹ xảo "nhắm một mắt", làm lơ, khi vợ/chồng phạm lỗi không đáng kể.