Sai lầm người cao tuổi hay gặp khi điều trị phổi tắc nghẽn mãn tính

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là một trong những bệnh hô hấp hay gặp ở NCT. Ảnh minh họa

Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng tăng

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu có hơn 300 triệu người được phát hiện mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Trước đây, căn bệnh này là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 4 trên thế giới, gây ra hơn 3 triệu người chết trong năm 2012. Tuy nhiên, theo dự đoán đến năm 2020, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính sẽ nhanh chóng vượt qua ung thư để đứng ở vị trí số 3.

Tại Việt Nam, hiện nay khoảng 4,2% dân số bị phổi tắc nghẽn mãn tính và bệnh đang có xu hướng tiếp tục tăng cao do tình trạng hút thuốc lá, thuốc lào và ô nhiễm môi trường gia tăng. Thống kê cho thấy, bệnh nhân mắc phổi tắc nghẽn mãn tính chiếm 25% số giường trong các khoa hô hấp. Căn bệnh đang làm giảm chất lượng cuộc sống hàng ngày của người bệnh, gây ra tàn phế, tử vong và các gánh nặng kinh tế cho gia đình.

Theo các bác sĩ, bất cứ đối tượng nào cũng có nguy cơ mắc bệnh kể cả trẻ em hay người lớn, tuy nhiên, bệnh đặc biệt hay gặp ở nam giới trên 40 tuổi. Những nguyên nhân tiềm ẩn gây phổi tắc nghẽn mãn tính có thể kể đến như: Hút thuốc lá, thuốc lào, hít phải khói thuốc lâu dài (80-90% nguyên nhân gây bệnh); ô nhiễm môi trường ngoài trời; ô nhiễm môi trường không khí trong nhà như hít phải khí đốt nhiên liệu; bụi nghề nghiệp, hóa chất hoặc nhiễm trùng đường hô hấp thường xuyên như bệnh viêm phổi, viêm phế quản...

Người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính thường có triệu chứng ho khạc đờm. Ban đầu đờm ít và loãng, sau nhiều, đặc hơn, giai đoạn cuối có thể đổi màu và có mủ. Người bệnh cũng thấy khó thở, người mệt mỏi. Những dấu hiệu này thường bị nhầm lẫn với một số bệnh như: Viêm họng mãn, viêm phổi... nên nhiều người bệnh chủ quan và không đi khám. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính có thể gây ra các biến chứng như suy hô hấp, suy tim, ung thư phổi, thậm chí dẫn tới tử vong.

Sai lầm hay mắc khi điều trị

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là bệnh lý không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có nhiều phương pháp để điều trị, phòng ngừa bệnh, từ đó làm giảm các triệu chứng của bệnh, đẩy lùi, làm chậm sự phát triển bệnh, kiểm soát được bệnh ở giai đoạn ổn định, ngăn ngừa biến chứng. Tuy nhiên, trên thực tế, do là bệnh phải điều trị kéo dài suốt đời nên việc điều trị gặp không ít khó khăn, nhất là đối với những NCT - nhóm tuổi thường hay "nhớ nhớ quên quên" và hay nhầm giữa các loại thuốc.

Chẳng hạn, việc không tuân thủ điều trị; sử dụng thuốc không đúng cách; chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý; chưa chú ý đến phục hồi chức năng hô hấp và nhất là vẫn tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ gây bệnh (thuốc lá, thuốc lào, không khí ô nhiễm…) là những sai lầm thường thấy ở nhóm NCT khiến bệnh khó cải thiện dứt điểm, thậm chí trầm trọng hơn.

Từng chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Chu Thị Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Hô hấp (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, dù là bệnh mãn tính và phải điều trị kéo dài nhưng rất nhiều bệnh nhân mắc phổi tắc nghẽn mãn tính chỉ điều trị trong vòng một tháng và ngưng ngay khi đỡ bệnh, không đi tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ rồi tự dùng thuốc theo đơn cũ hoặc dùng thuốc của người thân, người quen cũng bị bệnh, trong khi việc dùng thuốc không đúng dẫn đến hậu quả chữa trị bệnh kém.

Mặt khác, biểu hiện của bệnh nhân mắc phổi tắc nghẽn mãn tính trước khi nhập viện đều là ho, khó thở, đau ngực... tuy nhiên do được phát hiện bệnh muộn, dinh dưỡng và dùng thuốc không hợp lý khiến tình trạng bệnh nặng thêm. Ngoài ra, những người mắc bệnh này đều có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào từ khi còn trẻ nhưng họ lại không nhận thức được tác hại của thói quen này. Họ chỉ cho rằng, hút thuốc chỉ liên quan đến ung thư phổi chứ không biết đây cũng là căn nguyên dẫn đến phổi tắc nghẽn mãn tính. Do đó, NCT nên đi khám ngay nếu thấy ho kéo dài, có đờm và khó thở khi lao động nặng để tránh trường hợp xấu có thể xảy ra.

Để phòng ngừa bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, các chuyên gia khuyến cáo, nam giới không nên hút thuốc lá, thuốc lào hoặc tránh tiếp xúc với các nguy cơ gây bệnh. Với những NCT đã mắc bệnh, để phòng ngừa bệnh tái phát, nên hạn chế đến mức thấp nhất việc tiếp xúc với khói thuốc, các hóa chất, khói bụi độc hại. Nên tập thể dục đều đặn hàng ngày, nhất là hít thở không khí trong lành trước và sau khi ngủ dậy.

Điều quan trọng nhất, NCT nên tuân thủ việc uống thuốc theo đúng sự chỉ dẫn của bác sĩ. Với những NCT mắc nhiều bệnh cùng một lúc, cần chủ động hoặc nhờ con cháu sắp xếp tủ thuốc riêng của mình và nên ghi lại từng loại thuốc và giờ uống để tránh nhầm lẫn giữa các loại thuốc. Bên cạnh đó, NCT cần chú ý đến chế độ ăn. Nhiều nghiên cứu cho thấy, trên 25% số người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính bị suy dinh dưỡng vì khi ăn họ dễ cảm thấy mệt (do lồng ngực bị căng lên làm thể tích khoang bụng giảm) và khó thở nên chán ăn và ăn ít, dẫn tới suy dinh dưỡng. Do vậy chế độ ăn của NCT cần chia ra nhiều bữa nhỏ trong ngày, nên ăn chậm, nhai kĩ, tránh dùng đồ ăn thức uống có gas hoặc gây đầy hơi.

Nhiều người “từ chối sống hòa bình” với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính chỉ vì những sai lầm này

Nguyễn Mai