Stress sinh viên năm cuối – áp lực âm thầm và cách vượt qua

Áp lực không đến từ một phía

Khác với các năm học trước, sinh viên năm cuối cùng lúc phải gánh nhiều vai trò: hoàn thành khóa luận hoặc đồ án tốt nghiệp, đi thực tập, chuẩn bị hồ sơ xin việc và tự lo liệu những kế hoạch sau khi ra trường. Những đầu việc ấy không quá nặng nếu tách riêng, nhưng khi dồn lại trong cùng một khoảng thời gian, chúng tạo thành áp lực liên tục.

Phạm Hoàng Hạ (22 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Thương mại tại trường đại học UNETI ) chia sẻ rằng điều khiến anh mệt mỏi nhất không hẳn là bài vở, mà là cảm giác luôn bị thời gian thúc ép. "Mình vừa làm khóa luận, vừa thực tập, lại phải nộp CV xin việc. Có những ngày rất mệt nhưng không dám nghỉ, vì sợ chậm hơn bạn bè", Phạm Hoàng Hạ nói.

Theo ghi nhận của PV, không ít sinh viên năm cuối rơi vào trạng thái "bận rộn triền miên" nhưng lại khó chỉ ra chính xác mình đang căng thẳng vì điều gì. Áp lực học tập, công việc, tài chính và kỳ vọng gia đình đan xen, tạo nên một trạng thái mệt mỏi kéo dài, âm thầm nhưng dai dẳng.

Stress vì so sánh và nỗi sợ bị bỏ lại

Một trong những nguyên nhân khiến stress năm cuối khó gọi tên là áp lực so sánh. Khi mạng xã hội tràn ngập những thông tin về bạn bè đã có việc làm, nhận offer sớm hoặc học tiếp cao học, nhiều sinh viên rơi vào trạng thái lo lắng, dù bản thân chưa thực sự tụt lại.

Ninh Thị Ngọc Oanh (23 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Truyền thông tại Đại học Văn hóa) cho biết: "Thấy bạn bè khoe đi làm, mình cũng sốt ruột. Dù biết mỗi người một lộ trình, nhưng vẫn tự hỏi không biết mình có chậm quá không".

Áp lực này không đến từ lời trách móc trực tiếp, mà từ chính sự tự so sánh và nỗi sợ mơ hồ về tương lai. Sinh viên vừa phải chạy theo tiến độ hiện tại, vừa lo lắng cho những điều chưa xảy ra.

Khi stress trở thành "bình thường"

Khác với stress thi cử – vốn có thời điểm bắt đầu và kết thúc rõ ràng, stress năm cuối kéo dài trong nhiều tháng, khiến nhiều sinh viên coi đó là trạng thái "bình thường". Họ vẫn đi học, đi làm, sinh hoạt đều đặn nhưng thường xuyên mất ngủ, dễ cáu gắt, giảm tập trung hoặc cảm thấy mệt mỏi ngay cả khi không làm việc nặng.

Nguyễn Ngọc Oanh (22 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Truyền thông tại Đại học Phương Đông) cho biết: "Mình không nghĩ mình bị stress, chỉ thấy lúc nào cũng mệt. Ngày nào cũng có việc phải làm, nhưng xong việc này lại lo việc khác".

Chính việc stress không biểu hiện quá rõ ràng khiến nó dễ bị bỏ qua. Nhiều sinh viên không tìm đến sự hỗ trợ vì cho rằng cảm giác ấy là điều ai cũng phải trải qua khi sắp ra trường.

Hệ quả không thể xem nhẹ

Dù âm thầm, stress kéo dài vẫn để lại những ảnh hưởng nhất định. Một số sinh viên rơi vào trạng thái kiệt sức, mất động lực, thậm chí né tránh các quyết định quan trọng như nộp hồ sơ xin việc hay hoàn thành đồ án đúng hạn. Về lâu dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và khả năng thích nghi sau khi tốt nghiệp.

Theo các chuyên gia tâm lý học đường, stress năm cuối không nguy hiểm vì cường độ mạnh, mà vì tính kéo dài và tích tụ. Khi không được nhận diện và giải tỏa kịp thời, áp lực có thể chuyển thành lo âu hoặc trầm cảm nhẹ.

Nhìn nhận lại để giảm áp lực

Stress năm cuối là điều khó tránh, nhưng không nên bị xem nhẹ. Việc nhà trường tăng cường tư vấn tâm lý, hỗ trợ định hướng nghề nghiệp sớm có thể giúp sinh viên giảm bớt cảm giác mơ hồ trước tương lai. Về phía sinh viên, việc thừa nhận bản thân đang căng thẳng, cho phép mình chậm lại và tìm kiếm sự hỗ trợ là bước đầu để thoát khỏi vòng xoáy áp lực.

Áp lực của năm cuối không ồn ào, không dễ gọi tên, nhưng lại hiện hữu trong từng lựa chọn và lo toan của sinh viên. Khi được nhìn nhận đúng mức, stress sẽ không còn là gánh nặng âm thầm, mà trở thành động lực để người trẻ bước qua ngưỡng cửa trưởng thành một cách vững vàng hơn.

Ngọc Trang