"Thâm cung bí sử" (17-5): Văn hóa sống

 

Chỉ xem cách ứng xử ta biết ngay rằng người đó văn hoá cao hay lùn. Theo đó, ta thấy nhiều người thành thị ứng xử kém văn hoá hơn dân nhà quê rất nhiều, cũng có nhiều ông tiến sĩ văn hoá ứng xử không bằng một ông già nhà quê chữ nghĩa rất ít.

Trường hợp sếp bà Lan Hương và cô Liên ôsin cũng như vậy. Hai người sống và ứng xử rất khác nhau. Ngày xưa, khi chưa có cô ô sin nhà quê bên cạnh thì sếp Cường không nhận thấy độ lùn về văn hoá của vợ. Nhưng khi Liên ra giúp việc thì sếp Cường nhận thấy rất rõ sự khác biệt về văn hoá sống của hai người.

Cường sinh ra trong một gia đình rất có nề nếp. Ông đã được giáo dục về đạo lý và gia phong rất kỹ từ bé. Ở nhà ông Cường không có chuyện trẻ con và đàn bà ngang nhiên đi qua mặt người lớn tuổi. Cũng không có chuyện mọi người cười quá to, nói quá lớn tiếng. Việc ứng xử luôn lấy chữ tình làm đầu, chữ khiêm làm trọng, không được ăn ở bạc ác với mọi người, không được huyênh hoang tự đắc, khinh rẻ người ta. Tác phong sinh hoạt, giản dị và ý tứ, ăn trông nồi, ngồi trông hướng, đứng trông chỗ. Em gái ông Cường, một lần đứng soi gương trước cửa nhà, liền bị mẹ nhắc: "Đó không phải là chỗ con đứng soi gương. Con gái đứng trước cửa nom rất chướng. Chó trấn cửa là khôn còn người trấn cửa là dại".

Còn vợ ông Cường thì đi đứng hết sức tự nhiên, mặc váy áo mỏng tang vẫn đứng ngược sáng như thường. Một lần về quê ăn giỗ, mẹ ông Cường đã nhận xét về cô con dâu có học vị tiến sĩ của mình như sau: "Mẹ không biết con học hành đến đâu nhưng mẹ thấy con chưa biết đi, biết đứng và cả việc ngồi cho đúng cũng không biết". Từ đó, Lan Hương cạch mặt bà già không bao giờ về quê nữa. Những chuyện như thế, nếu chỉ hai vợ chồng với nhau thì ông Cường có thể thông cảm được, hoặc cố nhịn cho qua chuyện. Nhưng khi nhà có khách, hoặc ở những nơi đông người thì phong cách ứng xử của vợ nhiều khi khiến sếp Cường phải đỏ mặt.

Cái dở nhất trong cách ứng xử của Lan Hương là nói quá nhiều. Hình như nếu không nói nhiều thì Lan Hương sợ người ta không biết cô là tiến sĩ, kiến thức rất nhiều. Đàn bà có nhiều cách làm đẹp nhưng chỉ có một cách duy nhất để làm duyên, đó là ít nói. Nói nhiều sẽ thành người đàn bà vô duyên. Trong khi đó, Liên sống kín đáo và rất đúng mực. Em ít nói và thường nói vừa đủ nghe, cũng không bao giờ nghe em cười ha ha, hơ hớ mà chỉ cười mỉm. Làm việc gì em cũng nghĩ tới người khác. Lưỡi dao cạo bà chủ dùng một lần vứt vào sọt rác, Liên nhặt để riêng ra rồi đem chôn để không làm đứt tay, đứt chân những người đi bới rác. Nhưng những việc đó khiến Lan Hương thấy ngứa mắt. "Mày sờ thế thì bao giờ mới xong việc".

 

> Đọc toàn bộ loạt bài "Thâm cung bí sử" tại đây.