"Thâm cung bí sử" (66 - 5): Ăn cũng là văn hóa Việt Nam

Trước ngày bấm máy, Hồng Hà nói với tôi: “Trước hết chúng ta quay ở làng Thiết Ứng, sau đó sang Đồng Kỵ, trưa về Hà Nội, ăn chả cá Lã Vọng, buổi tối ăn cơm tám giò chả ở phố Huế. Em sẽ cho hai ông Tây, bà Tây ăn toàn các món thuần Việt. Ăn cũng là văn hóa Việt Nam mà anh”.

Để thể hiện được hồn người trong tiếng đục gỗ của các nghệ nhân làng Thiết Ứng, Hồng Hà đã yêu cầu phải ghi âm rất nhiều lần những tiếng đục gỗ nặng, nhẹ, thanh trầm và cả những tiếng gõ rất khẽ thoảng như một lời thì thầm của các nghệ nhân làm những tác phẩm gỗ mỹ nghệ. Khi quay cảnh một nghệ nhân đang tạc tượng ngựa, Hồng Hà yêu cầu người quay phim: “Anh hãy hạ máy quay xuống thật thấp quay nửa thực nửa ảo, tạo cảm giác như con ngựa đang bay lên từ những nhát đục kỳ tài của người nghệ nhân”. Vì yêu cầu của Hồng Hà kỹ và cao như vậy nên 5 tiếng buổi sáng chúng tôi chưa thực hiện xong những cảnh quay ở làng Thiết Ứng. Lại thêm một chi tiết mới không có trong kịch bản của tôi. Hồng Hà phát hiện ra một ngôi nhà cổ ở làng này. Đó là nhà của ông Đề - ngôi nhà này đã được đoàn làm phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” chọn làm nhà của Bá Kiến. Hồng Hà yêu cầu quay đặc tả cái sập gụ và bộ tràng kỷ cổ của nhà ông Đề, nét và lung linh đến từng vẩy ốc chạm khảm trên đó. Hồng Hà nói: “Như thế mới ra văn hóa Việt Nam. Buổi sáng hôm nay như thế là thành công rồi. Bây giờ về Hà Nội ăn chả cá Lã Vọng. Đừng ai gọi rượu Tây và bia lon nhé, chỉ uống rượu nếp thôi. Ăn xong nghỉ trưa một tiếng. Chiều chúng ta lên quay ở làng Đồng Kỵ”. Cả đoàn làm phim ai cũng ăn bằng hết suất chả cá của mình. Ông Tây và bà Tây nói: “Cảm ơn Hồng Hà. Bữa ăn rất tuyệt”.

Khi chúng tôi đến làng Đồng Kỵ thì nghệ nhân Nguyễn Kim đang tỉa những nhát đục cuối cùng của pho tượng Ngũ hầu. Năm con khỉ với 5 tư thế và động tác khác nhau. Một con bịt mắt. Một con bịt tai. Một con bịt miệng. Một con bịt mũi. Và một con bịt chặt bộ phận sinh dục. Hồng Hà yêu cầu quay đặc tả từng con một, sau đó quay chụm 5 con hầu lại thành đàn. “Có nhiều triết lý nhân sinh trong pho tượng Ngũ hầu này. Cháu nói thế có đúng không, bác Nguyễn Kim?”. “Nói quá đúng. Và chưa ai hiểu tôi như cô”. Nghệ nhân Nguyễn Kim nói như vậy. Và thật bất ngờ, cụ Nguyễn Kim cho đóng hộp pho tượng Ngũ hầu, tặng Hồng Hà.

 

Đón đọc loạt "Chuyện thâm cung bí sử gia đình" tại mục Gia đình trên Giadinh.net.vn vào thứ 2, thứ 4, thứ 6 hàng tuần   > Đọc toàn bộ Thâm cung bí sử tại đây