Tháp tuổi dân số chuyển sang "hình chum"

Hiện nay, cơ cấu dân số theo nhóm tuổi thay đổi với biên độ lớn giữa từng nhóm tuổi và giới tính đang có những tác động mạnh đến sự phát triển kinh tế - xã hội, nhất là sự nghiệp giáo dục, y tế. Tháp tuổi dân số đang chuyển dần từ “hình tam giác cân” sang “hình chum”; dân số trong các nhóm tuổi đi học tăng giảm theo chu kỳ của “hình sin”. Số trẻ em trong tuổi giáo dục mầm non (0 – 5 tuổi) đạt mức cực đại là 10,7 triệu người vào năm 1999, giảm xuống mức cực tiểu là 8,7 triệu người vào năm 2005, rồi lại tăng lên 9,5 triệu người năm 2010. Số trẻ trong độ tuổi tiểu học tăng, giảm cũng theo chu kỳ tương tự.

 

 

Do vậy, trên thực tế giai đoạn 1991-2000 hàng năm các địa phương luôn phải đầu tư xây dựng mới trường lớp, đào tạo giáo viên tiểu học nhưng giai đoạn từ 2001 thì nhiều nơi lại phải giảm bớt trường học và giáo viên tiểu học. Tuy nhiên, từ năm 2009 trở đi theo dự báo lại xuất hiện tình trạng thiếu lớp học và giáo viên tiểu học ở một số địa phương.

 

Sự chuyển đổi nhân khẩu học này tạo ra những cơ hội thuận lợi và những thách thức gay gắt đối với sự phát triển kinh tế xã hội nói chung, phát triển ngành, lĩnh vực nói riêng và đối với công tác DS-KHHGĐ trong thời gian tới. Các ngành, lĩnh vực phải có những chỉ tiêu thích ứng như: sự nghiệp giáo dục phải phát triển tương ứng với số lượng dân số trong các nhóm tuổi đi học tăng giảm theo chu kỳ của “hình sin”; các dịch vụ xã hội phải mở rộng thích ứng với cơ cấu “dân số già” thay vì cơ cấu dân số trẻ...; các loại hàng hóa dịch vụ phải thay đổi tương ứng với số lượng dân số và nhu cầu sử dụng theo từng nhóm tuổi; đa dạng hóa ngành nghề, mở rộng đào tạo nghề xã hội theo nhu cầu thị trường, chú trọng ngành nghề phi nông nghiệp, có chính sách khuyến khích hỗ trợ, bảo vệ người lao động xuất khẩu... nhằm giải quyết việc làm, tận dụng hiệu quả cơ cấu “dân số vàng”.         

 

Hà Anh