Thực hư chuyện hàng trăm nông dân bị mù mắt do hành tím

Chiều 20/10, đoàn công tác của Bộ Y tế do Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long làm Trưởng đoàn đã làm việc tại thị xã Vĩnh Châu về hiện tượng nhiều người dân bị mù. Ảnh: TT

Mù lòa do chủ quan tự chữa ở nhà

Từ nhiều tháng nay, dọc các tuyến đường Nam Sông Hậu qua thị xã Vĩnh Châu, người đi đường không khó bắt gặp các biển cảnh báo “Chống mù mắt, hãy đeo kính bảo vệ đôi mắt khi làm hành”. Ông Lê Hoàng Sơn – Trưởng trạm Y tế xã Vĩnh Hải (thị xã Vĩnh Châu) chia sẻ, không chỉ có biển cảnh báo, các pano, áp phích cũng “giăng” khắp các ngả đường, trục lộ chính, khu đông dân cư trên khắp thị xã Vĩnh Châu.

Hiện Vĩnh Châu là địa phương có diện tích trồng hành tím và sản lượng lớn nhất cả nước. Bà con nơi đây coi hành tím là “đầu cơ nghiệp” và gắn bó với nghề làm hành đời này qua đời khác.

Theo ông Lê Hoàng Sơn, trung bình một mùa làm hành (từ tháng 11 âm lịch năm trước đến tháng 3 âm lịch năm sau), mỗi hộ gia đình làm từ 5 - 20 tấn hành, tùy theo diện tích canh tác của từng hộ. Điều đó cho thấy, điều kiện tiếp xúc với tinh chất hành tím của người dân ở đây là rất lớn. Những năm qua, trên địa bàn thị xã Vĩnh Châu, các bệnh về mắt dẫn đến mù lòa thường tăng nhiều vào mùa khô. Riêng tại xã Vĩnh Hải, ông Lê Hồng Sơn cho biết, có 42 người mù lòa do nhiều nguyên nhân.

Giọng buồn rầu, bà Lý Thị Hiên (58 tuổi, ở ấp Trà Sết, xã Vĩnh Hải) cho biết, khu xóm nhỏ chừng chục hộ dân của bà có 3 - 4 người mù. Bản thân bà cũng đã không nhìn thấy mọi vật xung quanh từ hơn 2 năm nay. Bắt đầu từ việc bóc hành, bụi bắn vào mắt, gây viêm đỏ mắt, chảy nước mắt nhiều, bà đã dụi mắt nhiều lần, sau đó mắt bị viêm nhiễm, đỏ nặng và mù luôn. “Từ hồi về làm dâu ở xã Vĩnh Hải (năm 2009), tôi đã thấy người ta trồng hành. Từ hồi đó, xã đã có nhiều người mù rồi. Không ít người đi khám tại trạm y tế xã phải có người dắt theo”, chị Nguyễn Thị Lệ, cán bộ chuyên trách DS- KHHGĐ xã Vĩnh Hải chia sẻ.

Cũng theo chị Lệ, cứ tới mùa hành là bà con đi nhổ, lượm, bóc tách củ hành thuê. Dù những người có kinh nghiệm đến bao nhiêu thì vẫn bị chảy nước mắt, nước mũi vì tinh dầu hành bắn lên. Do cay mắt cộng với mồ hôi đổ xuống mắt nên bà con thường lấy tay lấm lem dụi mắt. Không ít người từ đó mắt mờ, thấy đau lại tự ra cửa hàng thuốc mua thuốc mắt về nhỏ. Đến khi quá đau, đi bệnh viện khám thì đã trễ, phải vĩnh viễn sống trong bóng tối.

“Cách đây khoảng 5 -10 năm, địa phương bắt đầu treo rải rác các pano, biển báo đeo kính khi làm hành nhưng bà con chẳng mấy ai quan tâm. Đến khi nhiều người bị mù, lại được tuyên truyền tích cực, giờ đây bà con làm hành ai cũng mang mắt kính, giữ lấy đôi mắt mà sống và còn giữ lấy nghề nghiệp cha ông nữa chứ!”, ông Lê Hoàng Sơn nói. Được biết, từ mấy năm nay, Trung tâm Phòng, chống bệnh xã hội tỉnh Sóc Trăng mỗi năm tiến hành 2-3 lần xuống khám mắt tại các trạm y tế xã, đồng thời, phát kính cho người nông dân trồng hành tím.

Không đảm bảo vệ sinh lao động

Chiều 20/10, đoàn công tác của Bộ Y tế do Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với các cơ quan chức năng tại thị xã Vĩnh Châu. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long cho rằng, tình trạng mù lòa hiện nay không phải bệnh truyền nhiễm gây dịch. Nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng này là viêm loét giác mạc, do trong giai đoạn cắt hành, làm đất trồng hành, chế biến hành, nông dân chưa áp dụng đúng các biện pháp bảo hộ lao động nên cay mắt, chảy nước mắt nhiều và viêm nhiễm.

Theo điều tra của Viện Y tế công cộng TPHCM, từ tháng 6-10/2015, số người bị mù hai mắt và mù một mắt được Trung tâm Y tế thị xã Vĩnh Châu ghi nhận là 1.248 người, trong đó 77% trong số này bị mù một mắt và 23% mù hai mắt. Nguyên nhân chính là do viêm loét giác mạc. Tại thị xã Vĩnh Châu, tỷ lệ viêm loét giác mạc cao gấp 12 lần so với một số nước phát triển, đặc biệt tại phường 2 và xã Vĩnh Hải, cao gấp 3 lần tỷ lệ chung của thị xã.

Theo TS.BS Vũ Tuấn Anh – Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến (Bệnh viện Mắt Trung ương), hầu hết những người làm hành khi bóc hành bị tinh dầu hoặc bụi và các vật bắn vào mắt nhưng lại dùng tay bẩn để lau chùi mắt gây nhiễm khuẩn, sau đó dùng thuốc nhỏ mắt chứa chất corticoid mới gây ra hiện tượng viêm loét giác mạc. Mù mắt là hậu quả của viêm loét giác mạc, một loại chấn thương nông nghiệp do liên quan đến mùa vụ tại các vùng nông thôn, điều trị không đúng cách như dùng thuốc corticoid, đắp lá thuốc Đông y gây sẹo giác mạc hoặc teo nhãn cầu vĩnh viễn… dẫn đến mù loà, mất thị lực.

Thu Nguyên/Báo Gia đình & Xã hội