Thực phẩm có phenol, xử lý thế nào?

Theo các chuyên gia: Mỗi ngày ăn 2 lạng cá nục có phenol chưa gây hại. Ảnh: TL

Hoa quả có màu chứa hàm lượng phenol cao

TS Nguyễn Hùng Long, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, phenol là chất rắn không màu, có thể tạo thành dung dịch, có thể được tổng hợp hoặc tạo thành trong tự nhiên. Phenol được sử dụng phổ biến trong nhiều ngành công nghiệp. Phenol cũng có trong nước, không khí do chất thải công nghiệp chứa thải ra, ngay trong nước ngầm cũng có phenol.

Con người có thể bị tiếp xúc với phenol qua rất nhiều đường khác nhau như qua không khí, hít thở, đất, nước, nhiễm các nguồn nước ngầm, bề mặt. Ngay trong môi trường làm việc sản xuất các nilon, nhựa… đều có thể có phenol. Phenol có thể có tự nhiên trong thực phẩm.

Nên gọi là “chất cấm”?

Về việc có tiêu chuẩn giới hạn của phenol trong thực phẩm, hải sản không, ông Nguyễn Hùng Long cho hay, tại các nước trên thế giới (EU, Nhật, Mỹ…) chưa một cơ quan, tổ chức nào quy định mức giới hạn của phenol trong hải sản. Cơ quan quản lý thực phẩm của châu Âu (ESSA) có nghiên cứu về lượng ăn vào hàng ngày của cơ thể người qua thực phẩm là 0,18microgam phenol/kg thể trọng trên một ngày là an toàn.

“Đúng là phenol có độc, nhưng phải dùng với liều cao mới gây ra độc như thế, còn không thể nói, cứ có mặt trong thực phẩm là gây độc ngay được”, ông Nguyễn Hùng Long chia sẻ.

Cũng theo ông Long, việc Quảng Trị phát hiện hàm lượng phenol trong cá nục ở mức 0,037mg/kg, so sánh với mức 0,18 microgam/kg ở trên, trung bình một người Việt nặng khoảng 50 – 55kg, ngày nào cũng ăn 2 lạng cá nục có chứa 0,037mg phenol/kg thì vẫn ở dưới mức này, không có ảnh hưởng đến sức khỏe. Hơn nữa, phenol có thể bay hơi, do đó khi chế biến thực phẩm, phenol có trong thực phẩm giảm nhiều chất độc. Trong chế biến thực phẩm, phenol không bao giờ được cho vào vì không có tác dụng gì, nhưng cũng có thể sử dụng phenol để tạo hương liệu cho thực phẩm vì nó gây mùi thơm.

Đồng tình với quan điểm này, theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách Khoa Hà Nội, tại Việt Nam, Bộ Y tế mới chỉ đề ra mức chuẩn phenol trong môi trường, cụ thể trong nước biển là 0,03mg/l và trong không khí 4mg/m3. Phenol là chất độc nhưng mức độ ảnh hưởng đến cơ thể thế nào còn phụ thuộc vào nồng độ hấp thụ, chưa kể phenol khi vào cơ thể sẽ được bài tiết một phần qua da, nước tiểu. “Đã là chất độc, chất cấm dĩ nhiên là độc dù ít hay nhiều nhưng với hàm lượng 0,037mg/kg thì có đến mức cực độc gây hoang mang không thì tôi xin trả lời nó không quá nguy hại. Nhiều người nói chất cực độc là không đúng, trường hợp này gọi đúng là chất cấm”, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh nói.

Về tác động của phenol đối với sức khỏe, ông Long cho rằng, theo các nghiên cứu, hiện tại chưa có bằng chứng phenol gây ra ung thư. Viện Nghiên cứu ung thư quốc tế, cơ quan quản lý môi trường của Mỹ cũng không xếp phenol vào nhóm hóa chất gây ung thư ở người. Liều gây chết 50% sinh vật thử nghiệm ở trên loài ngặm nhấm là 300 – 600mg/1kg thể trọng. Nhưng, nếu sử dụng với hàm lượng nhiều, phenol có thể gây phá hủy đường ruột, tử vong. Nếu tiếp xúc qua da có thể gây hỏng da.

Quỳnh An