Tình hình Libya sẽ bế tắc?

 

Thổ Nhĩ Kỳ bác bỏ khả năng gửi quân đội tham chiến tại Libya ngoại trừ việc tham gia các hoạt động vì nhân đạo, tờ Hurriyet của Thổ Nhĩ Kỳ dẫn lời Thủ tướng Recep Tayyip Erdogan cho biết như vậy. Ông Erdogan nói: "Chúng tôi sẽ không tham gia liên quân. Thật không thể nghĩ nổi việc máy bay của chúng tôi sẽ dội bom xuống người dân Libya. Chúng tôi không muốn Libya trở thành một Iraq thứ hai, nơi hơn một triệu người đã chết bởi cuộc chiến kéo dài 8 năm trời".

Ngày 22/3, CNN đưa tin, chiến dịch quốc tế nhằm làm suy yếu lực lượng của lãnh đạo Libya - Đại tá Moammar Gadhafi đã có hiệu quả, lực lượng của ông Gadhafi lúc này gần như buông súng hoàn toàn. Nhưng tương lai của chiến dịch "Bình minh Odyssey" sẽ tiếp diễn ra sao, do ai cầm đầu vẫn là dấu hỏi lớn chưa lời đáp.

Ngày 21/3, phát ngôn viên Lầu Năm Góc, Phó Đô đốc William Gortney đưa ra một "bảo đảm mang tính cá nhân” rằng Đại tá Gadhafi không nằm trong danh sách mục tiêu mà Mỹ và các nước đồng minh triển khai chiến dịch quân sự. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates thông tin thêm, việc giết ông Gadhafi chẳng phải một nhiệm vụ nào.

 

Tương tự, Thủ tướng Anh David Cameron thừa nhận: "Nghị quyết của Liên Hợp Quốc không cung cấp căn cứ pháp lý cho việc sử dụng sức mạnh quân sự để đưa ông Gadhafi khỏi chiếc ghế quyền lực".

 

Tướng Carter Ham - Tư lệnh Bộ Chỉ huy chiến trường châu Phi của Mỹ nhận xét: "Đến 21/3, Liên quân đã có những tiến triển tích cực trong việc thực hiện mục tiêu mà Liên Hợp Quốc đưa ra trong Nghị quyết 1973 là sử dụng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ dân thường trước sự đe dọa tấn công trong nước".

Đến cuối giờ chiều 22/3 (giờ Việt Nam), tức 4 ngày sau khi chiến dịch mang tên "Bình minh Odyssey" được khai hỏa, các hãng thông tấn quốc tế như Reuters, AFP, AP... đồng loạt loan tin về sự "hạ nhiệt" ở Libya một cách đầy nghi hoặc. Mỹ không còn là "nhạc trưởng" nữa. Đích thân Tổng thống Barack Obama khẳng định trong chuyến thăm Chile rằng sự chuyển giao sẽ bắt đầu trong vài ngày tới, chứ chẳng lâu đến vài tuần. Pháp, Anh hay NATO sẽ tiếp tục "sứ mệnh" mà quân đội Mỹ để lại? Cuộc tấn công chớp nhoáng từ hôm 19/3 đến giờ rút cục mang ý nghĩa gì? Báo chí phương Tây không ngại đặt nghi vấn: "Đánh vì dầu mỏ?", "Nghỉ vì sợ một viễn cảnh như Iraq?".

Một ngày sau khi tên lửa dội thẳng vào dinh thự của ông Gadhafi, tiếng máy bay, tiếng súng dường như vơi bớt hẳn. Ông Gadhafi chưa chết, nhưng nó là quả đấm thép khẳng định sức mạnh can thiệp quân sự của phương Tây đối với thế giới Arab. Có điều, như Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã ám chỉ, nhiều "ông lớn" đang ngại một Iraq thứ hai chờ họ ở phía trước.

 

 

Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 1973, cho phép liên quân "thực hiện mọi biện pháp để bảo vệ dân thường" với tỷ lệ 10 trên 15 quốc gia của Hội đồng Bảo an chấp thuận. Các quốc gia như Nga, Đức, Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ "bỏ phiếu trắng" chứ không sử dụng quyền phủ quyết. Tiếng nói chung mà ông Ban Ki-moon mong muốn đã không có ngay từ lúc Nghị quyết 1973 được thông qua.

Nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam cũng bày tỏ sự quan ngại đối với tình hình ở quốc gia Bắc Phi này.

 

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Phương Nga nói: "Việt Nam lo ngại sâu sắc trước sự gia tăng căng thẳng và những hành động quân sự mới đây tại Libya với nhiều hệ lụy đối với đời sống của người dân Libya và hòa bình, ổn định ở khu vực. Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế, sớm chấm dứt các hoạt động quân sự, tích cực thúc đẩy đối thoại, tìm kiếm giải pháp hòa bình, phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc và các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, tôn trọng độc lập, chủ quyền của các quốc gia."

Trước đó, một ngày sau cuộc không kích vào Thủ đô Tripoli, Trung Quốc đã lên tiếng "lấy làm tiếc" về chiến dịch này và phản đối sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Nga cũng không đồng tình với cách mà Liên Hợp Quốc "bật đèn xanh" cho Mỹ, Anh, Pháp tấn công Libya.

Trả lời báo chí trong chuyến làm việc tại Ai Câp, ông Ban Ki-moon cảnh báo: "Cộng đồng quốc tế phải tiếp tục có tiếng nói chung về những diễn biến tại Libya, nếu không tình hình nhân đạo ở quốc gia Bắc Phi này sẽ càng tồi tệ hơn".

 

Theo số liệu của Cơ quan Điều phối các hoạt động nhân đạo Liên Hợp Quốc (OCHA), hơn 320.000 người đã trốn chạy khỏi Libya, gần 9.000 người khác đang trú ngụ ở khu vực biên giới giáp Tunisia và Ai Cập. Lượng người rời bỏ quốc gia Bắc Phi này không ngừng tăng lên, giá cả leo thang theo cấp số nhân... Tất cả đang đẩy Libya vào một viễn cảnh tăm tối khó lường trước. Dĩ nhiên, người lĩnh hậu quả vẫn là dân thường. Ít nhất 48 người đã chết khi mà mọi chuyện quanh Nghị quyết 1973 và chiến dịch của liên quan còn chưa ngã ngũ.

 

Lực lượng liên quân tham gia không kích Libya   • Mỹ: Máy bay ném bom chiến lược B-2, máy bay chiến đấu EA-18G Growler và AV-8B Harrie, tàu khu trục USS Barry và USS Stout mang tên lửa hành trình Tomahawk, tàu chiến USS Kearsage, hạm đội chỉ huy tại tàu USS Mount Whitney, tàu ngầm. • Pháp: Máy bay chiến đấu Rafale và Mirage, máy bay trinh thám và tiếp liệu, tàu sân bay Charles de Gaulle và tàu hộ tống. • Anh: Máy bay chiến đấu Typhoon và Tornado, máy bay trinh thám và tiếp liệu, tàu ngầm lớp Trafalgar mang tên lửa Tomahawk, tàu khu trục HMS Westminster và HMS Cumberland. • Italia: Máy bay chiến đấu Tornado, căn cứ quân sự. • Canada: Máy bay chiến đấu CF-18, tàu khu trục HMCS Charlottetown • Tây Ban Nha: Máy bay chiến đấu F-18, máy bay trinh thám và tiếp liệu, tàu khu trục, tàu ngầm, căn cứ quân sự. • Đan Mạch: Máy bay chiến đấu F-16. • Bỉ: Máy bay chiến đấu F-16.

 Việt Nguyễn (Tổng hợp)