Tình trạng kháng kháng sinh của các vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp ở trẻ em

Với đặc thù thời tiết Việt Nam, nhất là những thời điểm giao mùa khi nhiệt độ ngày-đêm có biên độ dao động lớn, cơ thể trẻ em rất khó thích nghi. Cộng thêm điều kiện môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi nên các bệnh lý hay gặp nhất ở trẻ em vẫn là các bệnh viêm đường hô hấp. Rất nhiều trường hợp viêm đường hô hấp không phải do nhiễm khuẩn mà có thể là do nhiễm virus và việc điều trị không cần dùng kháng sinh. Tuy nhiên, tiếp xúc với nhiều cha mẹ đưa con đến khám tại các bệnh viện Nhi trung ương cho thấy, hầu hết đều tự cho con uống một số loại kháng sinh trước đó tại nhà. Đáng tiếc, thực trạng này đã dẫn đến tỷ lệ các vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp như Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis… kháng thuốc kháng sinh đang gia tăng một cách nhanh chóng ở trẻ em.

Kết quả một nghiên cứu mới đây tiến hành tại một số bệnh viện lớn trên toàn quốc cho thấy nhiều loại kháng sinh đã bị các vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp kháng gần như hoàn toàn. Ví dụ ampicilin và amoxicilin, hai loại kháng sinh từng được dùng phổ biến nhất trong điều trị nhiều loại nhiễm khuẩn đường hô hấp, tỷ lệ kháng của phế cầu Streptococcus pneumoniae và vi khuẩn Haemophilus influenzae đã ở mức 70-80% vào năm 2000 và >90% vào năm 2004. Các vi khuẩn khác như Escherichia coli (vi khuẩn thường gây các bệnh tiêu chảy, viêm phổi, nhiễm trùng huyết, nhiễm khuẩn tiết niệu) tỷ lệ kháng đối với ampicilin là 88%, amoxicilin là 39%; Klebsiella spp (vi khuẩn gây nhiễm trùng huyết, viêm phổi) tỷ lệ kháng ampicilin là 97%, amoxicilin là 42%. Vì lý do này, hai kháng sinh ampicilin và amoxicilin (từng là những kháng sinh được lựa chọn đầu tiên cho nhiều loại nhiễm khuẩn thông thường), ngày nay gần như không còn tác dụng trong điều trị nhiều loại nhiễm khuẩn, đặc biệt các nhiễm khuẩn đường hô hấp ở trẻ em hiện nay.


Không chỉ với ampicilin và amoxicilin, tình trạng gia tăng tỷ lệ kháng kháng sinh của các vi khuẩn gây bệnh thường gặp đang lan rộng sang nhiều loại kháng sinh khác. Đa số các kháng sinh hiện nay, kể cả các kháng sinh mới được lưu hành, đều đã có dấu hiệu bị kháng. Tình trạng kháng kháng sinh đang gây khó khăn lớn cho việc điều trị các nhiễm khuẩn đường hô hấp thông thường ở trẻ em. Nhiều trường hợp nhiễm khuẩn đơn giản nay đã không có đáp ứng với các kháng sinh thường dùng như ampicilin, amoxicilin, do đó phải sử dụng các loại kháng sinh mạnh hơn với chi phí lớn hơn. Nguy hiểm hơn nữa, việc phải sử dụng nhiều loại kháng sinh từ những năm đầu đời còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh khác ở trẻ em.

Theo BS Nguyễn Hải Nam - Báo Sức khoẻ & Đời sống