Tranh cãi về "màu mới" ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Không cần phải ồn ào!

Chỉ quét vôi, không sơn mới

Những ngày qua, du khách đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám bất ngờ thấy khi một số hạng mục trong khu di tích này đã được quét vôi mới. Không những thế, hình ảnh di tích quốc gia đặc biệt này trong lớp "áo mới" màu xám trắng đã được chia sẻ trên không gian mạng, kèm theo đó là thông tin về việc sơn mới làm mất đi vẻ trầm mặc, cổ kính.

Ngày 10/1, trả lời báo chí xung quanh sự việc này, ông Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết đây chỉ là hoạt động chỉnh trang, vệ sinh di tích mang tính định kỳ.

“Chúng tôi khẳng định hoạt động vệ sinh như chúng tôi vừa thực hiện là nghiệp vụ bình thường, mang tính định kỳ của đơn vị quản lý di tích. Qua thời gian, một số hạng mục của di tích bị bong tróc, bị nấm mốc bao phủ, làm mất mỹ quan và có khả năng làm xuống cấp di tích.

"Nhiều du khách đã phản hồi về việc này nên chúng tôi đã báo cáo cấp có thẩm quyền và mời Trung tâm Kỹ thuật công nghệ bảo tồn di tích (thuộc Viện Bảo tồn di tích) đến khảo sát từ tháng 4/2016. Chúng tôi chỉ quét vôi những bức tường ngăn, tường rào ven hồ… còn những hạng mục chính của Văn Miếu như cổng chính, Khuê Văn Các, Bái Đường… có tính chất phức tạp nên cần phải có khảo sát, đánh giá ở những dự án quy mô hơn. Toàn bộ những hình ảnh trước và trong quá trình làm chúng tôi đều lưu giữ lại để bổ sung vào hồ sơ di tích. Đây là nghiệp vụ chuyên môn và được sự đồng ý của các cấp có thẩm quyền”, ông Lê Xuân Kiêu khẳng định.

Văn Miếu trước khi quét vôi. Ảnh: TT Hoạt động VH - KH.

Ông Kiêu cũng thông tin, vật liệu được dùng để chỉnh trang lại một số hạng mục là vôi sữa truyền thống. Đây là chất liệu mà các cụ ngày xưa thường sử dụng, nên vẫn giữ được màu gốc của di tích.

“Màu gốc di tích của một số hạng mục với màu hiện nay là giống nhau, chỉ có khác là những chỗ chưa làm lại thì bị nấm mốc còn những chỗ được quét vôi rồi thì sẽ sáng hơn. Với điều kiện khí hậu nhiệt đới của Việt Nam, sau một vài trận mưa, một thời gian sau sẽ lại ngả màu và trở lại như xưa. Đến khi quá bẩn thì chúng tôi lại tiến hành quét vôi lại", ông Kiêu nói.

Tường sẽ bị hư hỏng nếu không bảo trì

Ông Trương Minh Tiến - Phó Giám đốc Sở VH&TT Hà Nội chia sẻ: "Di tích thì cũng phải có tu sửa nhỏ hàng năm và việc quét vôi một số hạng mục ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nằm trong kế hoạch nghiệp vụ của ban quản lí di tích. Riêng về việc này, Sở VH&TT cũng đã đồng ý về mặt chủ trương và cũng đã báo cáo với UBND TP.Hà Nội. UBND TP. Hà Nội cũng đồng ý về mặt chủ trương và cho phép chi tiền thực hiện.

“Việc quét vôi để bảo vệ tường là việc đương nhiên phải làm vì một số tường gạch đã bị bong tróc, rất phản cảm… Chỗ nào phản cảm, xuống cấp quá… mới làm chứ không chủ trương quét lại tổng thể toàn bộ di tích. Cái này do Viện Bảo tồn di tích tư vấn. Về mặt lâu dài, sau đợt này sẽ có tu bổ, chỗ nào xuống cấp quá sẽ làm báo cáo Bộ, xin phép tu bổ lại”.

Văn Miếu sau khi chỉnh trang. Ảnh: Ng.Hồng

Về vấn đề này, Giáo sư Sử học Lê Văn Lan cho biết: “Cần phân biệt tính mới và tính cũ của một công trình văn hóa. Màu sơn có thể mới nhưng hồn cốt, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám thì vẫn còn nguyên vẹn”.

Trước phản ứng trái chiều của dư luận về “màu mới” của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, GS Lê Văn Lan chia sẻ: “Chúng ta đang đứng trước những quan điểm trái chiều thường thấy trước bất cứ một sự thay đổi nào của một công trình di tích lịch sử. Quan điểm “giữ nguyên cái cũ” hay “làm mới cái cũ” thời nào cũng có. Nhiều năm trước, khi Ô Quan Chưởng được tiến hành tôn tạo và làm mới, những người chủ trương thực hiện cũng đã bị chỉ trích rất nhiều. Cổng thành nhà Mạc ở Tuyên Quang khi làm mới cũng bị chê là giống “cái lò gạch mới”.

Những ý kiến đó sau nhiều năm người ta thấy là họ đã sai. Kinh nghiệm nghiên cứu của tôi cho thấy, ở các nước phát triển như Hàn Quốc, Nhật Bản, những di tích lịch sử năm trăm, một nghìn năm của họ đều có lịch trùng tu và tôn tạo theo thời gian. Và công việc này là phổ biến, thường niên. Họ làm mới cái cũ, làm chúng đẹp lên, thậm chí khoác lên chúng vẻ đẹp nguy nga, tráng lệ, sặc sỡ và họ rất tự hào về điều đó. Nhưng ở Việt Nam của chúng ta, nhiều người lại tỏ ra không thích. Đây là vấn đề thị hiếu. Với họ, đã là di tích lịch sử thì phải cũ kỹ, mộc mạc. Thực tế, Văn Miếu Quốc Tử Giám khi mới được xây dựng cũng mới mẻ, đẹp đẽ và lộng lẫy. Qua thời gian, khi công trình bị cũ đi thì việc tôn tạo là điều đương nhiên”, GS Lê Văn Lan khẳng định.

H.Phương