Tuyên Quang: Dân dùng “luật làng” đối phó với khai thác cát ven bờ sông Lô

Câu chuyện “thủy chiến” trên sông tưởng chừng như đùa thế nhưng đã xảy ra rất nhiều lần tại đây. Thậm chí người dân thôn Gò Hu nhiều lần phải chế súng cao su bắn gạch đá để xua đuổi tàu cuốc hút cát ven bờ sông Lô.

Chiều 7/4, theo ghi nhận của PV Báo Gia đình & Xã hội tại khu vực sông Lô chạy qua địa phận xã Vĩnh Lợi có trên 10 tàu cát đang hoạt động. Theo phản ánh của người dân địa phương, không chỉ khai thác ở giữa dòng, những tàu này thường xuyên khai thác cát, sỏi ở ven bờ sông nơi người dân trồng ngô và rau màu…

Tình trạng sạt lở đất canh tác của người dân xảy ra ngay chân cầu An Hòa (xã Vĩnh Lợi, huyện Sơn Dương, Tuyên Quang). Ảnh: Cao Tuân

Chỉ tay về phía tàu đang khai thác cát, ông Nguyễn Đình Chí (55 tuổi, thôn Gò Hu) bức xúc: “Ngày nào cũng có cả chục tàu hoạt động ầm ĩ ở khu vực này. Ngày cao điểm có khi xuất hiện tới 50 tàu hút cát làm náo loạn cả tuyến sông. Mỗi khi mực nước sông dâng lên cao họ lại kéo tàu cuốc vào khai thác ngay gần bờ sông gây sạt lở đất canh tác của người dân”.

Theo lời ông Chí, khúc sông chạy qua xã Vĩnh Lợi có trữ lượng cát, sỏi rất lớn, chính vì vậy từ khoảng tháng 5/2015 đã xuất hiện rất nhiều chiếc tàu lớn khai thác tại đây.

Ông Nguyễn Đình Chí (người dân thôn Gò Hu) cho biết, mỗi khi mực nước sông dâng cao, các tàu cát tràn vào ven bờ khai thác. Ảnh: Cao Tuân

“Các tàu này thường tập trung đào bới tại các địa điểm ven bờ sông gây sụt lở nghiêm trọng đến đất trồng rau màu của người dân. Diện tích đất trồng ngô của nhà tôi 1 sào rưỡi hiện nay còn có 7 thước. Đất ruộng càng ngày càng biến mất, tàu thuyền lúc nào cũng kín mặt sông, nước đục ngàu”, ông Chí đau xót nói.

Ông Nguyễn Đức Linh, người cùng thôn cho hay: “Nhà tôi có 700 mét đất nông nghiệp ở ven sông Lô thì giờ chỉ còn hơn 300 mét. Phần còn lại đã bị họ khai thác cát làm sụt lún hết rồi”.

Hình ảnh các tàu khai thác cát của Doanh nghiệp Thượng Phú và Bình Thuận diễn ra ồ ạt trên dòng sông Lô. Ảnh: Cao Tuân

Theo quan sát của PV, tại khu vực ven sông Lô có 1 diện tích lớn đất đã bị sụt lún sát mặt nước sông. Tại khu vực này lúc nào cũng có khoảng 5-10 người dân tụ tập, sự căm phẫn thể hiện rõ trên khuôn mặt từng người.

Cầm con dao phát rẫy dài khoảng 80 cm, ông Nguyễn Văn Thái (thôn Gò Hu) cho biết: “Dân làng chúng tôi quanh năm bám vào mấy sào nương rẫy để phát triển kinh tế. Thế nhưng, khoảng 1 năm nay diện tích càng ngày càng mất đi do việc khai thác cát ven bờ dẫn đến sụt lún. Nhiều hôm họ khai thác ban đêm, sáng ra thấy cả sào đất bị sụt lún xuống ông. Ý kiến lên UBND xã thì họ bảo đất nhà ai nhà ấy giữ. Thế nên chiều nào tôi cũng phải mang dao ra đi ven sông. Nếu thấy tàu khai thác vào sát bờ thì chúng tôi đuổi họ đi”.

Ông Nguyễn Văn Thái cho biết: “Ý kiến chính quyền mãi chẳng được, chúng tôi đành phải tự canh đất”. Ảnh: Cao Tuân

Trao đổi với chúng tôi về cách bảo vệ đất nông nghiệp lạ lùng của người dân, ông Nguyễn Văn Cầu, trưởng thôn Gò Hu cho hay: “Đúng là có chuyện người dân mang dao ra ven sông canh đất. Trước đây một số người dân trong thôn còn làm súng cao su bắn gạch đá đuổi các tàu khai thác cát gần bờ. Mới hôm 6/4 vừa rồi, khi hàng chục tàu hút cát vào sát bờ người dân đã phải dùng súng cao su bắn lên các tàu. Trong thời gian tới, nếu cơ quan chức năng mà không có biện pháp can thiệp đối với các doanh nghiệp khai thác cát gần bờ thì tôi e rằng sẽ xảy ra chiến sự, đánh nhau rồi đẩy người dân rơi vào vòng lao lý”.

Diện tích lớn đất nông nghiệp của người dân xã Vĩnh Lợi đã bị sạt lở. Ảnh: Cao Tuân

Giải thích thêm về điều này, trưởng thôn Gò Hu cho biết: “Cả thôn có 180 hộ dân thì 30 hộ bị ảnh hưởng trực tiếp từ việc khai thác cát. Họ khai thác ồ ạt cả ngày lẫn đêm ngay ven cầu An Hòa khiến địa phương ai cũng bức xúc. Như nhà Nguyễn Văn Khẩn có sổ đỏ đất nông nghiệp ven sông Lô nhưng giờ sụt lún hết chả còn thước đất nào; nhà ông Trần Văn Giang có 2 sào đất canh tác thì giờ chỉ còn vài trăm mét. Chúng tôi nhẩm tính có khoảng 1 đến 2 ha đất canh tác của người dân ven sông Lô đã bị các doanh nghiệp khai thác cát “cướp” đi dẫn đến cảnh hoang tàn như hiện nay”.

Ông Nguyễn Văn Cầu, trưởng thôn Gò Hu cho rằng chính quyền đã quá thờ ơ trước lời kêu cứu của người dân. Ảnh: Cao Tuân

Ông Nguyễn Văn Cầu cũng xác nhận việc khi người dân kiến nghị với UBND xã thì lãnh đạo địa phương thờ ơ trả lời: “Đất nhà ai, nhà nấy lo giữ”.

“Giờ họ khai thác quá sâu, sụt lở đến đâu họ lại khai thác tiếp đến đó nên người dân đều bức xúc. Bây giờ không biết cấp tỉnh, cấp huyện thế nào chứ cứ như thế này chả mấy chốc là cả khu đất canh tác của người dân bị san bằng với mặt nước sông Lô”, trưởng thôn Gò Hu bức xúc.

Quá bức xúc trước việc tàu khai thác cát ngay ven bờ sông Lô gây sạt lở, người dân thôn Gò Hu đã phải chế súng cao su bắn gạch, đá xua đuổi. Ảnh người dân cung cấp

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội về tình trạng trên, ông Nguyễn Văn Bình, chủ tịch UBND xã Vĩnh Lợi cho biết: “Xã Vĩnh Lợi 9km đường sông. Hiện nay có 2 công ty được tỉnh Tuyên Quang cấp phép khai thác cát là Thượng Phú và Bình Thuận. Trong giấy phép cũng không ghi khai thác từ điểm nào nên chúng tôi không biết có sai chỉ giới hay không”.

Ông Nguyễn Văn Bình, chủ tịch UBND xã Vĩnh Lợi. Ảnh: Cao Tuân

Khi PV nêu những bức xúc của người dân về tình trạng nhiều tàu cuốc lợi dụng thời điểm nước sông dâng cao đã hút cát ở ven bờ gây sụt lún đất canh tác, vị chủ tịch UBND bày tỏ thái độ không quan tâm. Cuối cùng ông chốt lại câu chuyện bằng trả lời: “Tôi không thấy sụt lở đất, người dân cũng chẳng bị ảnh hưởng gì cả (?)”.

Theo nhẩm tính của người dân thôn Gò Hu, 1/5 diện tích đất canh tác ven sông Lô đã bị các tàu hút cát làm sạt lở. Ảnh Cao Tuân

Hiện nay, công trường khai thác cát bằng rất nhiều tàu cuốc của hai doanh nghiệp nói trên đang diễn ra rầm rộ. Bất kể ngày lẫn đêm, họ tận dụng tối đa thời gian tỉnh Tuyên Quang cấp phép để hút cát gây ồn ào và sụt lún đất. Với người dân nơi đây, đó là tận cùng của nỗi đau, là đỉnh cao của sự bức xúc…

Báo Gia đình & Xã hội sẽ tiếp tục thông tin đến độc giả!

Cao Tuân/Báo Gia đình & Xã hội