Chuyện lạ trên sông Mã: "Cát tặc" được đóng thuế!

Như chúng tôi đã thông tin trong bài Chính quyền bất lực, người dân thành "cát tặc" trên dòng sông Mã, tình trạng khai thác quy mô, rầm rộ đã làm hàng ngàn mét khối đất dọc hai bờ sông Mã (huyện Sông Mã, Sơn La) sạt lở nghiêm trọng.

Theo tìm hiểu của phóng viên, nhiều năm trước, người dân chủ yếu khai thác cát thủ công để lấy vật liệu xây dựng nhà cửa. Nhưng giờ đây, chính những người dân này đã đầu tư hàng loạt máy móc hiện đại để khai thác cát, vơ vét tài nguyên về làm giàu.

Do sự không quyết liệt của chính quyền địa phương nên “cát tặc” vẫn lộng hành.

Trước thực trạng này, ngày 31/12/2014, Chủ tịch UBND huyện Sông Mã -  ông Vi Đức Thọ ra văn bản gửi Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn yêu cầu dừng hoạt động khai thác cát trên dòng sông Mã, suối thuộc địa bàn huyện Sông Mã.

Công văn ghĩ rõ: Trong khi chờ cấp có thẩm quyền tổ chức đấu giá quyền khai thác và cấp giấy phép khai thác cát trên địa bàn huyện Sông Mã, Chủ tịch UBND huyện Sông Mã chỉ đạo Chủ tịch UBND các xã, thị trấn thực hiện một số việc sau: Tuyên truyền, vận động và yêu cầu các tổ chức (hợp tác xã), cá nhân dừng hoạt động khai thác cát trên dòng sông Mã, suối thuộc địa bàn xã, thị trấn quản lý; Tổ chức kiểm tra, xử lý theo quy định đối với tổ chức, cá nhân vi phạm Luật Khoáng sản, không chấp hành chỉ đạo của UBND tỉnh và huyện báo báo UBND huyện trước ngày 15/1/2015.

Dù đã có văn bản cấm nhưng nạn khai thác cát không phép vẫn mặc nhiên hoạt động.

Mặc dù quy định cấm đã được thể hiện rõ nhưng không hiểu vì lý do gì, việc khai thác cát tiếp tục đựợc tiếp diễn một cách rầm rộ, công khai.

Bà Cầm Thị Ngọc Yến, Phó Chủ tịch huyện Sông Mã cho rằng, trước đây Sở Tài nguyên & Môi trường tỉnh Sơn La đi kiểm tra, cũng có xử phạt nhưng việc chấp hành chưa triệt để. Đến khi huyện đi kiểm tra cũng chỉ dừng lại với giải pháp cấm không cho hoạt động. “Chúng tôi có đôn đốc, nhắc nhở, giao cho xã quản lý, nhưng khi kiểm tra, phát hiện việc khai thác cát thì cho khóa máy nhưng sau đó họ lại phá khóa để tiếp tục làm”, bà Yến nói.

Theo tìm hiểu của phóng viên, một tàu có công suất trung bình có thể hút từ 30m3 đến 40m3/ngày. Hiện trên dòng sông Mã có gần 100 tàu hoạt động liên tục nên số lượng cát được hút lên là rất lớn. Điều khó hiểu, cơ quan chức năng ở đây thay vì ra quân xử lý nghiêm việc khai thác cát không phép thì họ… thu thuế.

Bụi bay mù mịt mỗi khi xe tải vào chở cát.

Bà Cầm Thị Ngọc Yến thừa nhận việc này, biết có mâu thuẫn, nhưng thấy tài nguyên bị khai thác mà không thu thuế cũng là… một cái rất khó. Bà Yến cho hay: Việc này huyện cũng đưa ra bàn, thế nên về việc quản lý nhà nước vẫn phải thu. Còn thu thuế đang được thực hiện theo kiểu để người dân khai thác tự kê khai.

Ông Lê Hồng Xuân, Chi cục trưởng Chi cục Thuế huyện Sông Mã cho rằng, việc quản lý khai thác cát tại huyện Sông Mã chủ yếu là do các hộ khai thác tự phát, chưa được chính quyền cấp phép. Tuy nhiên cơ quan thuế vẫn áp dụng thu thuế.

“Trong năm 2014, chúng tôi đã thu được hơn 600 triệu đồng, tuy nhiên từ đầu năm 2015 đến nay chưa thu được đồng nào. Vì một số hộ đã tham gia vào mô hình Hợp tác xã, tự thành lập tổ giám sát, tự kê khai sản lượng, tự nộp thuế, phí. Tuy nhiên, từ đầu năm tới giờ các Hợp tác xã họ bảo không khai thác nên chúng tôi không thu được đồng nào”, ông Xuân cho hay. Cũng theo ông Xuân, cát ở đây chủ yếu là cát trôi, toàn ở giữa dòng nên khó đánh giá trữ lượng.

Thực tế trên cho thấy, việc người dân ngang nhiên khai thác cát chính quyền địa phương đều biết, vậy cớ gì họ không ra quân xử lý quyết liệt? Phải chăng ai đó đang tiếp tay cho vấn nạn này?

Nghi Xuân/Báo Gia đình & Xã hội