Vi khuẩn 'ăn thịt người' đột ngột tấn công nhiều bệnh nhân thực chất là gì?

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội, BS Nguyễn Trung Cấp, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương khẳng định: Y văn chính thức không có vi khuẩn nào gọi là "vi khuẩn ăn thịt người".

"Tên gọi này là khái niệm "dân dã" chỉ những loại vi khuẩn gây viêm cân mạc hoại tử. Bệnh lý này dẫn đến viêm, hoại tử da thịt đôi khi khá nhanh chóng" - BS Cấp nói. Thậm chí, viêm cân mạc hoại tử có thể gây tử vong.

Một bệnh nhân bị Whitmore khiến cánh mũi bị hoại tử

Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương nơi BS Cấp công tác là đơn vị tiếp nhận, điều trị rất nhiều bệnh nhân mắc các bệnh lý truyền nhiễm, nhiễm khuẩn.

Ở Việt Nam, có nhiều loại vi khuẩn thường gây viêm cân mạc hoại tử như: Tụ cầu, Streptococus pyogenes, Clostridium perfrigenes, Clostridium septicum, Aeromonas hydrophyia, Vibrio vulticus hay nhiều loại vi khuẩn phối hợp cùng nhau Bacteroides, Peptostreptococcus, Enterobacteriaceae...

Theo BS Cấp, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương hàng năm tiếp nhận và chẩn đoán ra khoảng 40 ca nhiễm khuẩn do các loại vi khuẩn gây viêm cân mạc hoại tử.

Cách đây không lâu, tại Kon Tum, một phụ nữ 57 tuổi nhập viện trong tình trạng sốc nhiễm trùng nặng, viêm hoại tử lan tỏa từ khớp gối xuống hết bàn chân phải, toàn bộ cẳng chân phải sưng nề, da đổi màu tím, cẳng chân sưng đau.

Các bác sĩ xác định tình trạng của bệnh nhân do khuẩn Aeromonas Hydropila gây ra. Chúng gây hoại tử nhanh chóng các tổ chức viêm của người phụ nữ này.

Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cũng từng tiếp nhận các bệnh nhân nhiễm vi khuẩn Aeromonas hydropila. Một nam bệnh nhân có biểu hiện sốt, một ngày sau sưng nề ở cẳng tay trái và lan ra khắp cánh tay và lên vai. Sau 10 ngày điều trị, anh thoát khỏi tình trạng sốc và nhiễm khuẩn huyết nhưng hoại tử toàn bộ da cánh tay bên trái.

Theo BS Cấp, trước đây, tỷ lệ tử vong có thể tới gần 100%. Ngày nay, nhờ những tiến bộ về hồi sức nên có thể hạn chế được phần nào tỷ lệ tử vong.

Vì sao Whitmore - bệnh truyền nhiễm được gọi là "kẻ mạo danh"?

Đối với vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra bệnh Whitmore - loại bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, đây là vi khuẩn sẵn có trong bùn, đất. Chúng có thể gây nhiễm ở những người suy giảm miễn dịch hoặc không may bị vi khuẩn xâm nhập ồ ạt. 

Ví dụ như ngã xuống ruộng và hít phải bùn đất có quá nhiều vi khuẩn; Tai nạn có vết thương lớn bị vấy bẩn bùn đất có vi khuẩn, vv...

Khuẩn này có thể gây các thể bệnh mạn tính trong nhiều năm, bán cấp, kéo dài và có những đợt bùng phát hoặc cấp tính. Chúng có thể tạo ra các ổ áp - xe nhưng thường không gây hoại tử nhanh chóng. Theo BS Cấp, tên gọi "vi khuẩn ăn thịt người" không phù hợp với đặc tính gây bệnh của loại vi khuẩn này.

Theo PGS.TS Đỗ Duy Cường, Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, Whitmore được coi là "kẻ mạo danh" vì bệnh không có những biểu hiện lâm sàng rõ ràng và thường bị chẩn đoán lâm sàng nhầm sang các bệnh khác như viêm phổi, lao phổi, áp xe cơ, nhiễm trùng huyết do các vi khuẩn khác như tụ cầu, liên cầu...

Việc chẩn đoán chính xác bệnh phải dựa trên các xét nghiệm phân lập và định danh vi khuẩn trong các mẫu bệnh phẩm máu, mủ, đờm, nước tiểu, hoặc dịch não tủy.

Tại Việt Nam, từ tháng 9-11 (mùa mưa) là khoảng thời gian tiếp nhận nhiều bệnh nhân Whitmore nhất trong năm với khoảng 70% tổng số ca. Đa số bệnh nhân là nông dân, tuổi từ 50 - 70, có bệnh nền đái tháo đường hoặc bệnh mạn tính liên quan đến phổi và thận, có biểu hiện nhiễm khuẩn huyết và viêm phổi khi nhập viện.

Từ đầu năm đến nay, Trung tâm này đã tiếp nhận 20 ca bệnh Whitmore (riêng tháng 8 có 12 ca, 4 ca tử vong). Con số này tương đương với lượng trung bình bệnh nhân Whitmore được phát hiện mỗi năm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

T.Nguyên