Vụ 146 điểm 10 môn Toán: Luật sư phân tích căn cứ giữ người khẩn cấp

Liên quan việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (SN 1998), giáo viên Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, để điều tra liên quan đến kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, nhiều ý kiến quan tâm đến căn cứ pháp lý của biện pháp tố tụng này.

Trả lời PV Báo Điện tử VTC News, TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, giữ người trong trường hợp khẩn cấp là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự Việt Nam khi có căn cứ cho thấy sự việc có dấu hiệu tội phạm, người thực hiện hành vi vi phạm pháp luật có thể bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội.

Theo luật sư Cường, đây mới là thông tin ban đầu của vụ việc. Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục thu thập tài liệu, chứng cứ để làm rõ hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, xác định trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan, đánh giá hậu quả xảy ra trước khi xem xét xử lý theo quy định.

Dẫn quy định tại Điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, luật sư Cường cho biết, việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp chỉ được thực hiện khi thuộc một trong các trường hợp luật định.

Cụ thể, có đủ căn cứ xác định một người đang chuẩn bị thực hiện tội phạm nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng; người cùng thực hiện tội phạm, người bị hại hoặc người chứng kiến trực tiếp xác nhận đúng người đã thực hiện hành vi phạm tội và cần ngăn chặn ngay việc bỏ trốn; hoặc phát hiện dấu vết của tội phạm trên người, nơi ở, nơi làm việc hoặc phương tiện của người bị nghi thực hiện hành vi phạm tội và cần ngăn chặn việc bỏ trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ.

“Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp là biện pháp tố tụng nhằm phục vụ quá trình điều tra, không đồng nghĩa với việc người bị giữ đã bị xác định có tội. Cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải tiếp tục thu thập chứng cứ, làm rõ toàn bộ bản chất vụ việc trước khi đưa ra các quyết định tố tụng tiếp theo”, TS. Luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh.

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, trong thời hạn 12 giờ kể từ khi giữ người hoặc tiếp nhận người bị giữ, cơ quan điều tra phải lấy lời khai, xem xét tài liệu, chứng cứ để quyết định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp hoặc trả tự do nếu không đủ căn cứ. Trường hợp ra lệnh bắt, hồ sơ và tài liệu liên quan phải được chuyển ngay đến Viện Kiểm sát có thẩm quyền để xem xét, phê chuẩn.

Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người bị giữ, lý do, căn cứ áp dụng biện pháp và các nội dung theo quy định của pháp luật. Sau khi giữ hoặc bắt người, cơ quan có thẩm quyền cũng phải thông báo cho gia đình, chính quyền địa phương nơi người đó cư trú hoặc cơ quan, đơn vị nơi người đó học tập, công tác theo đúng quy định.

Luật sư Đặng Văn Cường cho biết thêm, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp vẫn được pháp luật bảo đảm đầy đủ các quyền tố tụng như được biết lý do bị giữ, được giải thích quyền và nghĩa vụ, được trình bày lời khai, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc nhận mình có tội, được nhờ người bào chữa và có quyền khiếu nại đối với các quyết định, hành vi tố tụng nếu cho rằng không đúng quy định.

Về thời hạn áp dụng biện pháp này, ông Cường cho biết việc giữ người không quá 3 ngày và có thể được gia hạn theo quy định của pháp luật. Nếu hết thời hạn mà không đủ căn cứ xử lý hình sự thì người bị giữ phải được trả tự do. Trường hợp có đủ căn cứ xác định hành vi phạm tội, cơ quan điều tra sẽ khởi tố vụ án, khởi tố bị can và có thể áp dụng các biện pháp ngăn chặn khác theo quy định.

Liên quan vụ việc, tối 5/7, Bộ GD&ĐT thông tin kết quả kiểm tra, xác minh ban đầu chưa phát hiện dấu hiệu bất thường trong các khâu in sao, vận chuyển, bảo quản đề thi, bài thi cũng như quá trình chấm thi môn Toán tại Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang.

Tuy nhiên, qua phân tích dữ liệu và xác minh sơ bộ, Tổ công tác của Bộ GD&ĐT nhận định kết quả thi môn Toán tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có dấu hiệu bất thường, cần tiếp tục được xác minh, đặc biệt đối với công tác coi thi tại điểm thi này.

Tổ công tác được thành lập từ ngày 2/7 với sự tham gia của đại diện các đơn vị chức năng thuộc Bộ GD&ĐT và Bộ Công an, làm việc dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng. Trong ba ngày làm việc, đoàn đã rà soát hồ sơ coi thi, chấm thi; kiểm tra quy trình bảo quản bài thi, chấm thi trắc nghiệm; đối chiếu dữ liệu quét bài thi với phiếu trả lời trắc nghiệm của thí sinh; phân tích, đối sánh dữ liệu điểm thi với kết quả học tập và yêu cầu các cá nhân liên quan báo cáo, tường trình.

Theo Bộ GD&ĐT, Bộ đã phối hợp với các đơn vị chức năng của Bộ Công an và Công an tỉnh Tuyên Quang tiếp tục xác minh trách nhiệm của thí sinh, cán bộ coi thi, các thành viên làm nhiệm vụ tại điểm thi và những cá nhân liên quan nếu có. Đồng thời yêu cầu Ban Chỉ đạo thi tỉnh Tuyên Quang rà soát toàn diện các khâu tổ chức kỳ thi, làm rõ các dấu hiệu bất thường và xử lý nghiêm các vi phạm nếu được xác định theo đúng quy định pháp luật.

Bộ GD&ĐT khẳng định việc xử lý vụ việc sẽ được thực hiện trên tinh thần khẩn trương, khách quan, công bằng, đúng quy chế thi và quy định của pháp luật, bảo đảm tính nghiêm túc của Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của các thí sinh.

Trước đó, sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào ngày 1/7, điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang thu hút sự chú ý khi có hơn 290/328 thí sinh đạt từ 9 điểm môn Toán trở lên, trong đó có hơn 140 bài thi đạt điểm 10. Cùng ngày 5/7, Công an tỉnh Tuyên Quang thông tin đã giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với giáo viên Nguyễn Hà Duy để phục vụ công tác điều tra. Vụ việc đang được các cơ quan chức năng tiếp tục xác minh, làm rõ.