Ca phẫu thuật hy hữu: 30 năm không thể há miệng

Chị Dậu há to hết cỡ cũng chỉ được khoảng 2mm. Ảnh: V.K

Bón từng hạt cơm

Theo lời kể của chị Nguyễn Thị Vân, chị gái bệnh nhân Dậu, năm 16 tuổi bệnh nhân trèo cây bị ngã đập vào thành giếng gãy hai bên hàm. Ngày đó, gia đình chỉ bôi mật gấu và không thấy chị Dậu đau nên không đi khám thêm.

Sau cú ngã đó chị Dậu há miệng ăn cơm hay nói chuyện rất khó khăn. Dần dần, miệng cứng lại không thể há ra. Cố gắng lắm miệng mở to nhất cũng chỉ cho vừa mảnh đóm châm thuốc (khoảng 2mm). Lúc này, gia đình “đổ tội” cho lí do bôi mật gấu nên bị biến chứng.

Bố mẹ chị Dậu mất sớm, chỉ có mấy anh chị em sống nương tựa vào nhau. Gia đình thuần nông khó khăn nên cũng chỉ đưa chị Dậu đi khám các cơ sở khám chữa bệnh tại địa phương. Bác sĩ nơi này không tìm ra nguyên nhân. Chị Dậu về nhà uống thuốc Bắc, thuốc Nam vì tưởng bệnh trúng phong dẫn đến cấm khẩu. Uống đến vài năm thuốc mà không tiến triển, chị Dậu cứ như người dở câm. Khổ nhất là khi ăn, gia đình phải bón từng hạt cơm vào miệng. Nhai cũng không nhai được. Tất cả những thức ăn được xay nhuyễn và đưa vào đường ống hút.

“Gia đình cũng cho đi khám nhưng không điều trị được nên cứ để vậy 30 năm nay. Nhưng đọc thông tin về căn bệnh “không há được miệng” có thể chữa khỏi khi phẫu thuật tại BV Việt Nam - Cu Ba, gia đình thống nhất cùng nhau gom góp, vay mượn tiền được 30 triệu để đưa chị Dậu đi phẫu thuật”, chị Vân chia sẻ trong lúc ngồi đợi phía bên ngoài phòng mổ.

Di chứng khít thái dương hàm sau chấn thương

Theo dõi ca phẫu thuật thì phần gây mê đối với bệnh nhân Dậu là khó khăn nhất. Nhóm bác sĩ gây mê phải đặt ống dò nội soi theo kiểu gây mê “mò” vì miệng bệnh nhân không thể mở. Phẫu thuật tách được mở phía sau mang tai bệnh nhân với thời gian khoảng bốn tiếng cho mỗi bên.

Theo BS Nguyễn Thanh Thái, Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình - hàm mặt, bệnh nhân Dậu bị chứng dính khớp thái dương hàm sau chấn thương. Phần quay xương hàm để giúp mở miệng bị dính chặt sau chấn thương khiến bệnh nhân không thể mở miệng. Ca phẫu thuật sẽ phải bóc tách, tạo củ quay để mở hàm.

“Phương pháp phẫu thuật ở bệnh nhân này đơn giản được hiểu như một trục quay lâu ngày dính rỉ sét nên cứng lại không thể quay được nữa. Nhiệm vụ của các bác sĩ là làm thế nào để tách hai phần quay, đệm vào đó một mối liên kết để hai phần có thể cử động. Cụ thể ở đây là hai hàm có thể đóng- mở như người bình thường”, BS Thái giải thích.

BS Thái cho biết thêm, với bệnh lý này sẽ có ba cách để tạo hình trong phẫu thuật. Ở nước ngoài, để vừa tạo tính thẩm mỹ họ sử dụng vật liệu thay thế ở khớp bằng vàng hay titan. Chất liệu này bền đẹp nhưng lại quá đắt, với chi phí khoảng 10.000 USD/2 bên hàm. Trước đây, với vài ca dính khớp thái dương hàm, phương pháp phẫu thuật sử dụng xương trên cơ thể thay. Nhưng phương pháp này thường không hiệu quả vì xương ghi ghép không có nguồn máu nuôi nên bị teo đi, bệnh nhân phải phẫu thuật lại. “Phương pháp tối ưu hiện nay là lấy phần xương tại chỗ. Vừa đáp ứng nhanh thời gian phẫu thuật, giảm đau đớn cho bệnh nhân lại vừa có mạch nuôi sống thành công. Cụ thể, chúng tôi sẽ lấy phần mỏm vẹt của xương hàm dưới thay vào làm khớp quay”, BS Thái nói.

Được biết, hiện tượng dính khớp thái dương cũng không phải là hiếm. Nhưng thường được phát hiện từ khi còn nhỏ, nên việc phẫu thuật cũng dễ dàng hơn. Nguyên nhân hàng đầu của chứng bệnh này là do chấn thương (80%). Ở trẻ em chủ yếu do ngã, ngoài ra do tai nạn giao thông và các nguyên nhân khác. Đặc biệt ở trẻ em trong độ tuổi mọc răng sữa hay hàm răng hỗn hợp triệu chứng gãy lồi cầu rất dễ bị bỏ qua hoặc được phát hiện nhưng không có kế hoạch điều trị chuẩn mực. Quá trình dính khớp qua nhiều năm, đa phần khi bệnh nhân tới khám mức độ há miệng chỉ còn dưới 1cm và có biến dạng xương hàm. Cá biệt có những trường hợp do hoàn cảnh gia đình nên khi trẻ tới khám đã không há được miệng (khít hàm hoàn toàn), khuôn mặt biến dạng, thể trạng gầy yếu.