Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh): Quy mô dân số ổn định bắt đầu từ truyền thông

Những thách thức trong công tác truyền thông

Ủy ban DSGĐTE huyện Cẩm Xuyên xác định: Giảm tỷ lệ gia tăng dân số để tạo nên một mô hình ít con nhưng hạnh phúc, nâng cao chất lượng sống và thúc đẩy kinh tế văn hoá của địa phương phát triển là nhiệm vụ chiến lược quan trọng và lâu dài.

Một thực tế ở Cẩm Xuyên là, khi kinh tế trong từng gia đình và dân trí được nâng lên, thì nhận thức về công tác dân số cũng được thay đổi theo. Khi chúng tôi xuống cơ sở, qua tiếp xúc với nhân dân, ai cũng thừa nhận rằng: đa số những gia đình nông thôn đông con hiện nay đều là những gia đình nghèo.

Một chị phụ nữ thuộc diện đông con nhất của xã Cẩm Lĩnh tâm sự: “Nhà em hiện nay có 7 đứa con, mặc dù vẫn có đủ khoai đủ gạo cho con ăn nhưng hiềm một nỗi là chuyện học hành của con cái chẳng đi đến đâu. Em chưa biết tính ra sao đây?”.

Cũng tại xã Cẩm Minh, một trong những xã nghèo của huyện Cẩm Xuyên, tôi đã bắt gặp hai cặp vợ chồng chưa đầy bốn mươi tuổi nhưng đã “tay bồng tay mang” 4 đứa con. Những đứa con của họ ăn mặc lôi thôi lếch thếch, có đứa gầy còm nước da xanh nhợt, cuộc sống của gia đình họ rất khó khăn.

Theo ông Trần Đức Quỳnh, chủ nhiệm Ủy ban DSGĐTE Cẩm Xuyên: “hiện nay ở địa phương này vẫn có tới 5 xã tỷ lệ sinh con cao gồm Cẩm Thạch, Cẩm Lĩnh, Cẩm Minh, Cẩm Quan, tỷ lệ sinh hàng năm hơn 35%, riêng xã Cẩm Thạch hơn 40%”.

Với một người đã nhiều năm có kinh nghiệm trong công tác về dân số, ông Quỳnh đã thấy rõ những khó khăn hiện nay của huyện Cẩm Xuyên: là huyện có nhiều xã có đồng bào theo đạo, cái khó nhất và bất cập nhất trong công tác truyền thông là nhận thức của nhiều người dân về công tác dân số rất hạn chế. Mặt khác, chuyện sinh con vẫn thuộc chuyện của mỗi gia đình nên phải rất tốn công tốn sức từ 3 - 5 năm mới thay đổi được suy nghĩ “trời sinh voi trời sinh cỏ”.

Một nguyên nhân khác không phải chỉ duy nhất có ở địa phương này mà trở thành tính phổ biến trong toàn quốc khi pháp lệnh dân số ra đời, nhiều cán bộ và nhân dân đã hiểu sai hoặc lợi dụng kẽ hở của pháp lệnh để sinh nhiều con, không làm tốt công tác kế hoạch hoá gia đình.

Từ những mâu thuẫn nội tại của công tác dân số huyện Cẩm Xuyên, gánh nặng dân số vẫn đang còn lớn và ngành Dân số không thể đơn thương độc mã được mà phải có tác động của nhiều ngành, đặc biệt là từ nhận thức của mọi người dân.

Truyền thông - công việc bền bỉ và lâu dài

“Hẳn tất cả những người làm công tác dân số trước hết đều phải có lòng nhiệt tình, thiếu nhiệt tình thì rất khó tiếp cận được cơ sở” - Một cán bộ của Ủy ban DSGđTE Cẩm Xuyên đã  tâm sự với tôi như thế.

Càng khó khăn, họ càng tích cực lao vào cuộc và mỗi thành viên công tác dân số chính là một “người lính xung kích” trong công tác truyền thông. Bên cạnh những rào cản thì huyện Cẩm Xuyên vẫn có những thuận lợi riêng, đấy là công tác DSGĐTE đã được huyện ủy và UBND huyện Cẩm Xuyên xác định là nhiệm vụ chiến lược và “chỉ có hạ tỷ lệ gia tăng dân số mới làm cho địa phương văn minh giàu mạnh”. Nhận thức về mô hình hạnh phúc phải bắt đầu từ nhận thức của cán bộ lãnh đạo.

Hội đồng nhân dân huyện Cẩm Xuyên đưa ra các chỉ báo chuyên ngành  như giảm tỷ lệ phát triển dân số, giảm tỷ lệ người sinh con thứ ba trở lên và tăng tỷ lệ số người trong độ tuổi sinh đẻ áp dụng các biện pháp tránh thai, giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng nhằm từng bước ổn định quy mô dân số một cách bền vững.

Để tạo nên một bước chuyển về nhận thức công tác dân số, Ủy ban DSGĐTE huyện đã phối hợp với các ngành, các tổ chức xã hội trong toàn huyện bằng hợp đồng trách nhiệm tuyên truyền vận động nhân dân nâng cao nhận thức thay đổi hành vi, thực hiện kế hoạch hoá gia đình với một mục đích: Từng bước giảm tỷ lệ tăng dân số và giảm tỷ lệ người sinh trên 2 con.

Hiện nay, huyện Cẩm xuyên đã hình thành được mạng lưới truyền thông sâu rộng từ huyện tới xã. Hầu hết các cộng tác viên về dân số không chỉ có tấm lòng nhiệt tình, mà còn có năng lực thuyết phục. Mặt khác, họ cũng thường xuyên được gửi đi dự nhiều lớp tập huấn từ tỉnh tới trung ương, để nâng cao nghiệp vụ truyền thông.

Với mục tiêu mỗi cặp vợ chồng chỉ có 1 hoặc 2 con để nhằm ổn định quy mô dân số trên toàn huyện, Ủy ban DSGĐTE Cẩm Xuyên năm 2007 này đang phấn đấu giảm tỷ lệ sinh thô xuống 11,7%o, tỷ lệ gia tăng dân số tự nhiên ở mức 6,7%o, tổng tỉ suất sinh là 1,8 con.

Để đạt được mục tiêu này, đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả cộng đồng.

Quỳnh Hậu (Báo Hà Tĩnh)