Cáp treo chỉ gây tốn kém và nguy hiểm cho Sơn Đoòng

Hình ảnh phản đối xây cáp treo trên một trang mạng với hàng nghìn thành viên. ảnh: TL

Mang tiếng xấu, mất vị thế du lịch

Rất nhiều trang mạng, nhóm hội trên Facebook phản đối việc xây dựng cáp treo ở Phong Nha – Kẻ Bàng đã được lập ra như “Save Son Dong- Phản đối dự án cáp treo hang Sơn Đoòng”, “Hàng triệu tiếng nói phản đối xây cáp treo Sơn Đoòng”, “S.O.S Son Dong- Hội phản đối cáp treo Sơn Đoòng, Phong Nha - Kẻ Bàng không cần cáp treo”... Thành phần tham gia hầu hết là những người có tâm huyết với ngành du lịch, hiểu về hệ sinh thái và đặc biệt cũng là những người từng đến Phong Nha – Kẻ Bàng - chứng kiến kiệt tác thiên nhiên của nơi này.

Trên trang “Save Son Dong - Phản đối dự án cáp treo hang Sơn Đoòng” đã đăng tải những bức ảnh mang tính phản đối việc xây dựng cáp treo mang tính mô phỏng gây tổn hại cho hệ sinh thái như ảnh những người treo trước ngực dòng chữ: “Sơn Đoòng không cần cáp treo” và phía trên là dây thòng lọng; hình ảnh cô gái gục ngã mà trên đầu là dãy cáp treo đang hoạt động; hình ảnh mô phỏng sự phá vỡ hệ sinh thái khi thi công cáp treo…

Những người được hỏi đều cho rằng vấn đề không đơn giản chỉ là một tuyến cáp treo mà kèm theo đó sẽ là việc giải quyết dịch vụ cho hàng chục ngàn người đổ về đây. Chẳng hạn: Hàng loạt nhà vệ sinh bắt buộc phải làm ngay cạnh hang động kỳ vĩ, hoang sơ bậc nhất thế giới; Đối diện với sự chịu tải của môi trường, sự chịu tải của tài nguyên; Việc đặt các mối khoan để hỗ trợ hệ thống dây leo phục vụ người xem sẽ làm tróc, vỡ vẻ đẹp nguyên sơ của nơi này.

PGS.TS Nguyễn Hiệu, khoa Địa lý (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, vẻ đẹp đặc thù của Phong Nha – Kẻ Bàng chính là không gian hoang sơ như thảm thực vật được hình thành qua bao nhiêu năm với những cây cao 20- 30m, tầng thảm mục dày vài mét, nhiều loại động vật và côn trùng đặc hữu… tạo thành một hệ sinh thái đặc biệt. Nhưng, với việc xây dựng tuyến cáp treo đưa hàng chục ngàn người đến đây, hệ sinh thái này chắc chắn sẽ bị phá vỡ về các yếu tố như độ ẩm, nhiệt độ bầu khí quyển, hay sự “rút  lui”, thậm chí “biến mất” của các sinh vật lạ không quen với môi trường mới.

KTS Lại Thành Tín - Người từng giành giải Nhất trong cuộc thi Đánh thức không gian của Hội đồng Anh tại Việt Nam năm 2009 cũng cho rằng: “Quá trình tập kết nguyên vật liệu, thi công xây nhà điều hành, san lấp mặt bằng đặt chân trụ cáp treo… sẽ phá hoại kì quan, sinh thái của Sơn Đoòng. Hãy nhìn lại việc xây dựng ở bán đảo Sơn Trà, tôi đã chứng khiến và nghe lời than của những chuyên viên người Đức và Mỹ, họ bất lực khi nhìn thấy công nghệ thô sơ đã phá huỷ rừng, họ bất lực khi nhìn thấy ý chí làm giàu bất chấp hậu quả”.

Không hiệu quả, dễ bị tước bỏ danh hiệu

Nhiều chuyên gia lo ngại về khả năng Phong Nha - Kẻ Bàng khó có thể được vinh danh về tiêu chí đa dạng sinh học lần thứ hai vào tháng 6/2015 tới. UNESCO rất khắt khe trước việc đưa những hoạt động du lịch thu hút đông du khách vào vùng trung tâm di sản. Đòi hỏi khu di sản thiên nhiên phải được bảo vệ nguyên trạng, hạn chế tối đa công trình dân sinh, sự tác động của con người. Thậm chí, ngay với danh hiệu Di sản thế giới từng nhận về, việc xây dựng tuyến cáp treo Phong Nha - Kẻ Bàng cũng đặt ra nhiều nguy cơ tiềm ẩn về khả năng bị khuyến nghị, thậm chí là tước bỏ danh hiệu.

PGS Tạ Hòa Phương, Chủ tịch Hội Cổ sinh - Địa tầng Việt Nam và là nhà nghiên cứu địa chất đầu tiên thám hiểm Sơn Đoòng tại Việt Nam năm 2013 bày tỏ: “Với Sơn Đoòng, cần phải đặt mục tiêu bảo tồn di sản lên hàng đầu chứ không phải là khai thác lợi ích kinh tế. Thực tế nhìn nhận ở Sơn Đoòng thì việc xây cáp treo sẽ không mang lại hiệu quả kinh tế vì khu vực cửa hang nhiều bùn, dễ gây bẩn quần áo du khách. Đối với những du khách muốn du lịch nhàn nhã, sạch sẽ, họ sẽ không còn thấy mặn mà với danh thắng. Cảnh đẹp nhất của hang Sơn Đoòng cũng không nằm ở cửa hang mà buộc du khách muốn khám phá phải vào trong, nghĩa là vẫn phải cuốc bộ bằng kỹ thuật leo núi nên ngay cả khi có cáp treo nó vẫn không hiệu quả mà chỉ gây tốn kém, nguy hiểm”.

Ông Tạ Hòa Phương cũng cảnh báo rằng việc xây nhà ga ở khu vực miệng hố sập thứ hai của hang Sơn Đoòng, nhằm đưa du khách vượt hàng trăm mét xuống tham quan “Vườn Eden” - khu rừng nhiệt đới trong hang sẽ gây tổn hại với khu rừng do quá tải lượng người tới thăm. Hố sập thứ hai có đường kính trên 100 m nằm ngay trên một đứt gãy địa chất. Đây chính là đứt gãy đã phá hủy, làm giập vụn đá, tạo điều kiện cho dòng nước ngầm hoạt động và tạo thành hang karst khổng lồ. Vị trí hình thành hố sập chính là nơi xung yếu nhất trong cấu trúc địa chất khu vực, trần hang còn rất mỏng so với những nơi khác. Nếu có tác động tại khu vực miệng hố sập thì nguy cơ sập lan tỏa có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng khi có tuyến cáp treo chắc chắn sẽ thu hút một lượng lớn du khách. Nhưng tiếng ồn của động cơ, lượng rác thải sinh hoạt chúng ta vẫn thường thấy ở những khu du lịch có cáp treo sẽ ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh thái, nhất là nơi có đa dạng sinh học rất cao như ở Phong Nha - Kẻ Bàng. Với Sơn Đoòng, cần phải đặt mục tiêu bảo tồn di sản lên hàng đầu chứ không phải là khai thác lợi ích kinh tế.

Một khi bị tổn hại thì không chỉ Sơn Đoòng mà toàn ngành Du lịch Việt Nam sẽ mất đi vị thế trên bản đồ du lịch thế giới. Chúng ta cần bảo tồn nó như một di sản thiên nhiên đặc biệt, không chỉ của Quảng Bình, Việt Nam mà còn của thế giới.

“Nhiệt độ, tiếng ồn, rác thải sẽ tác động tiêu cực đến Sơn Đoòng”

 

 

 

“Dự án cáp treo nếu được tiến hành sẽ mang lại một số lượng du khách khổng lồ cho Quảng Bình. Mới đầu nghe rất hấp dẫn, tuy nhiên với lưu lượng dự kiến 1.000 người/giờ như lãnh đạo tỉnh Quảng Bình đã công bố tại buổi họp báo ngày 4/11 thì lượng khách mà Sơn Đoòng sẽ phải tiếp nhận 1 ngày có thể gấp hơn 1.000 lần số lượng hiện tại. Lượng CO2, lượng mồ hôi bay hơi, ảnh hưởng về nhiệt độ, tiếng ồn, rác thải… sẽ tác động trực tiếp và tiêu cực tới hệ sinh thái nơi đây, cả trong hang và ngoài hang. Việc khảo sát, xây dựng tuyến cáp treo cũng không thể tránh khỏi những tổn hại tới Sơn Đoòng nói riêng và vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng nói chung. Phát triển là quy luật của cuộc sống, nhưng vấn đề là phải phát triển bền vững và có kiểm soát để gây tổn hại ít nhất tới tài nguyên”.

ThS Nguyễn Thu Thủy, Giảng viên Khoa Du lịch học

(Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn)

 

“Tên tuổi của Vườn Quốc giachắc chắn sẽ xấu đi”

 

 

“Nếu xây cáp treo vào hang Sơn Đoòng, chưa nói đến việc có giữ được danh hiệu di sản hay không thì tên tuổi của Vườn Quốc gia chắc chắn sẽ xấu đi. Hiện tại có hàng chục nghìn người đã ký vào thỉnh nguyện thư gửi tới các tổ chức môi trường quốc tế và hơn chục nghìn người ký vào đơn thỉnh nguyện tiếng Việt trên website tutela.vn gửi tới Chính phủ Việt Nam với mục đích phản đối dự án cáp treo này. Tôi nghĩ đó là tín hiệu đáng mừng, khi rất nhiều người dân Việt Nam đã quan tâm tới bảo vệ môi sinh, thứ đem lại cho chúng ta nguồn sống. Chúng ta phải sống cùng thiên nhiên chứ không thể bắt thiên nhiên phục vụ cho chúng ta một cách thiếu tính toán. Theo tôi được biết đã có rất nhiều người gửi thư tới UNESCO phản ánh về vấn đề này. Tôi nghĩ UNESCO cũng nên lắng nghe ý kiến của dư luận, phân tích của các chuyên gia và cử các nhà khoa học vào khảo sát chi tiết khu vực, đặc biệt cần có sự tham gia của ông Hồ Khanh, người đầu tiên phát hiện ra Sơn Đoòng và 2 chuyên gia hang động thuộc Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh đã từng nghiên cứu và khảo sát Sơn Đoòng từ những ngày đầu tiên”.

Anh Nguyễn Biên - giáo viên một trường Quốc tế tại Hà Nội

 Mai Hạnh