Có bác sĩ gia đình, như có thêm người thân

Lập hồ sơ quản lý sức khỏe cá nhân cho người dân thôn Nà Sài, xã Đông Hà Quản Bạ, Hà Giang. Ảnh: H.Ngọc

Cảm ơn bác sĩ gia đình!

38 tuổi, anh Vàng A S, thôn Nà Sài, xã Đông Hà, Quản Bạ, Hà Giang, không mấy khi đi viện khám sức khoẻ định kỳ vì… nhà xa. Hơn nữa, thấy mình sức khoẻ cũng ổn nên ông bố hai con này chủ quan. Bốn tháng trước, đang ngủ bỗng nhiên anh phát hiện đổ máu cam, nghĩ do trời nóng, người nóng nên anh "kệ". Mấy hôm sau, trời không nóng nữa, anh vẫn đổ máu cam. Thấy bất thường, anh S đi khám ở trạm y tế xã gần nhà. Sau khi khám sàng lọc, đo huyết áp, theo dõi nhiều ngày với nhiều dấu hiệu điển hình, cán bộ trạm y tế xã cho biết anh bị tăng huyết áp.

Người đàn ông này rất ngạc nhiên vì ít nghe đến bệnh này, chưa bao giờ anh nghĩ trẻ như anh đã bị bệnh. Nhưng anh cũng thầm cảm ơn bác sĩ ở trạm y tế xã bởi vừa giúp anh phát hiện bệnh sớm, vừa tiện cho anh lấy thuốc, quản lý bệnh thuận tiện, bởi từ nhà anh ra trạm y tế chỉ mất 30 phút đi xe máy. Nếu phải lên bệnh viện huyện lấy thuốc, quãng đường xa gấp bội. Đi khám ở trạm, anh được "vào sổ điện tử", lưu hồ sơ y tế cá nhân. Cán bộ y tế xã chỉ cần gõ tên anh trên máy tính là hiển thị tiền sử bệnh tật, số thẻ bảo hiểm y tế bệnh nhân, rồi cấp thuốc, hướng dẫn điều trị phù hợp, đơn giản là uống thuốc đều, đúng chỉ định, ăn giảm muối…

Ở trạm y tế xã Đông Hà – một trạm y tế hoạt động theo nguyên lý y học gia đình của huyện Quản Bạ, nhiều người dân cũng lần đầu được phát hiện bệnh khi tới khám sàng lọc tại đây. Điều này tương tự diễn ra tại các huyện khác ở Hà Giang. Xã Lũng Cú (huyện Đồng Văn, Hà Giang) là một trong những xã được lựa chọn thí điểm mô hình Bác sĩ gia đình, với mục tiêu 100% hộ gia đình, người dân trên địa bàn xã được khám, lập hồ sơ và duy trì quản lý sức khỏe toàn diện. Được triển khai từ tháng 3/2019, đến nay hơn 90% người dân ở Lũng Cú đã được lập bộ hồ sơ quản lý sức khỏe theo hộ gia đình và hồ sơ cá nhân.

Người dân được phát hiện mắc bệnh đái tháo đường chỉ cần qua xét nghiệm máu; phát hiện tăng huyết áp chỉ cần qua theo dõi chỉ số đo huyết áp… Chính các bác sĩ gia đình tại các trạm y tế là người hướng dẫn chế độ ăn uống, sinh hoạt để quản lý bệnh cho người dân. Đồng thời, họ cũng là người tư vấn cho người nhà của bệnh nhân cách phòng bệnh, phát hiện bệnh sớm… "Tôi không hiểu hết ý nghĩa của bác sĩ gia đình, y học gia đình là gì, nhưng cứ được như thế này là người dân mừng rồi. Bác sĩ hiểu hết bệnh mình, chăm lo khác gì người thân", anh S nói.

Hữu ích, thiết thực nhất đối với người dân

Ông Lương Viết Thuần, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hà Giang cho hay, không chỉ người dân ở thành thị, nơi đông dân cư, ở miền núi mô hình bệnh tật cũng thay đổi, phức tạp, với xu hướng gia tăng các bệnh không lây nhiễm (tiểu đường, tăng huyết áp, ung thư…) và tai nạn thương tích gia tăng. Trong khi đó, công tác quản lý, điều trị và dự phòng các bệnh mạn tính, bệnh không lây nhiễm còn nhiều hạn chế. Với việc nhiều bệnh có thể được quản lý và điều trị hiệu quả ở tuyến xã thì bác sĩ gia đình được coi là mô hình chăm sóc sức khỏe ban đầu theo hướng toàn diện và liên tục rất có ý nghĩa đối với cộng đồng. Việc phát triển mô hình bác sĩ gia đình sẽ giúp người dân được chăm sóc toàn diện và liên tục bởi bác sĩ gia đình là những thầy thuốc gắn với dân và gần dân nhất.

Tháng 5/2017, UBND tỉnh Hà Giang đã ban hành Đề án "Bác sĩ gia đình và mô hình phòng khám bác sĩ gia đình trên địa bàn tỉnh Hà Giang, giai đoạn 2017 - 2020". Ngành Y tế tỉnh đã chủ động, nỗ lực triển khai lựa chọn 33 xã, thị trấn/11 huyện, thành phố để thực hiện. Với sự đầu tư về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực đã từng bước đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu của người dân.

Đánh giá rất cao ý nghĩa của mô hình trạm y tế hoạt động theo nguyên lý y học gia đình, phòng khám bác sĩ gia đình với người dân, BS Lê Minh Đức, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa huyện Quản Bạ, Hà Giang chia sẻ: Điều quan trọng đầu tiên và quyết định nhất là mô hình rất thiết thực, hữu ích. Bởi người dân được chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt hơn, được phát hiện bệnh sớm nhằm tránh tình trạng bệnh nặng mới đi khám; góp phần giảm chi phí khám bệnh, thời gian đi lại, chờ đợi và giảm quá tải tại các bệnh viện tuyến trên.

Theo BS Thuần, để thực hiện mô hình bác sĩ gia đình, trạm y tế xã hoạt động theo nguyên lý y học gia đình thì nhân lực, cơ sở vật chất, nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của người dân là những yếu tố quan trọng để tỉnh miền núi này khảo sát để có hướng đầu tư trang thiết bị và đào tạo phù hợp thực tiễn.

Sở Y tế Hà Giang đã phối hợp với Trường Đại học Y dược Thái Nguyên, ĐH Y Hà Nội mở 25 lớp đào tạo về nguyên lý y học gia đình cho 875 học viên là các bác sỹ, cán bộ, giảng viên cấp tỉnh, bác sỹ đang công tác tại trạm y tế xã; tổ chức 23 lớp đào tạo về quản lý trạm y tế, siêu âm, nguyên lý y học gia đình cho các dược sỹ, y sỹ, điều dưỡng, hộ sinh đang công tác tại 33 trạm y tế xã trong kế hoạch thực hiện mô hình bác sĩ gia đình năm 2018 - 2019. Cùng đó, ngành Y tế cũng tổ chức khám, lập hồ sơ quản lý sức khỏe cá nhân, đào tạo quản lý bệnh mãn tính cho tuyến huyện, xã; xây dựng module phần mềm hỗ trợ quản lý sức khỏe cá nhân, hộ dân được tích hợp trên phần mềm quản lý y tế xã, phường liên thông…

Quỳnh An