"Con mắt còn lại": "Nên gọi là lấy cảm hứng hơn là đạo"

Nguyệt Ca cho biết thêm: “Ở trong Box Trịnh, chúng tôi cũng hay nói đùa là Trịnh Công Sơn đạo bài Boulevard vì 4 nốt đầu của bài Chiếc lá thu phai giống hệt 4 nốt đầu của bài Boulevard. Tuy nhiên, tôi không rõ khái niệm giống bao nhiêu % thì mới gọi là đạo nhạc nhưng nếu chỉ là vài nốt nhạc hao hao giống thì chắc có rất nhiều trường hợp bị gọi là "đạo nhạc”.

“Theo tôi, Trịnh Công Sơn không bao giờ nghĩ đến việc đạo nhạc vì ông ấy viết nhạc dễ dàng lắm, bản thân ông ấy là người sống phẳng lặng, ngây thơ, không bon chen tranh giành và cũng không mong danh lợi hay tiền bạc từ việc sáng tác nhạc” - Nguyệt Ca đưa ra nhận xét riêng của mình. 

Chúng tôi tiếp tục mang hai bản nhạc này để lấy ý kiến của một nhạc sĩ - nhà nghiên cứu âm nhạc (anh đề nghị được giấu tên). Nghe xong hai bản nhạc, anh khẳng định: “Đây không thể gọi là đạo nhạc được vì nó không giống hoàn toàn một câu nhạc nào cả”.

Cụ thể hơn, anh cho biết, hai ca khúc giống nhau về màu sắc giai điệu. Về chất liệu âm nhạc, nếu là trong trường nhạc hoặc trong sáng tác âm nhạc cổ điển có một dạng tác phẩm gọi là biến tấu trên chủ đề hoặc lấy cảm hứng từ một tác phẩm để viết lên một tác phẩm. Con mắt còn lại nằm ở dạng này thì đúng hơn. Tuy nhiên, nếu là dạng này thì phải ghi rõ biến tấu trên chủ đề hoặc ngẫu hứng từ tác phẩm. Còn nếu không ghi có nghĩa là hai tác phẩm độc lập và vì là hai tác phẩm độc lập mà nó lại có nét tương đồng như thế nên người ta có quyền nghi ngờ về nguồn gốc của tác phẩm ra đời sau.

Ở bài Con mắt còn lại của Trịnh Công Sơn, câu chủ đề, câu 1 là "Còn hai con mắt khóc người một con, còn hai con mắt một con khóc người". Theo bố cục âm nhạc được chia thành 2 tiết. Tiết một là "Còn hai con mắt khóc người một con". Tiết 1 này lại được chia thành 2 mô típ: một là “còn hai con mắt”, hai là "khóc người một con". Nếu nốt nhạc thì cái mô típ đầu tiên được coi là một trong hai chất liệu (chất liệu 2 là mô típ 2) dùng để phát triển cho toàn bài. Trong sáng tác âm nhạc, câu 1 quan trọng vì nó sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển của toàn bộ tác phẩm. Ở trường hợp này, chất liệu 1 ở "Con mắt còn lại" hoàn toàn giống với chất liệu của bài The Syncopated Clock của Leroy Anderson, Mô típ (hoặc chất liệu 1) là rê mi fa# hoàn toàn giống mô típ (hoặc chất liệu 1) là rê mi fa# (giọng rê trưởng). Bên cạnh đó, cả hai bản nhạc đều viết trên giọng trưởng có nhịp độ giống nhau, chất liệu giống nhau. Sự phát triển của giai điệu âm nhạc trong quá trình sau mô típ 1 của cả hai bài tuy có khác nhau song nó vẫn có nhiều nét tương đồng ngay cả âm khu được sử dụng trong tác phẩm của cả 2 bài cũng giống nhau.

Tóm lại, khi bản nhạc The Syncopated Clock do guitare thể hiện được vang lên trước người nghe nhạc Việt Nam, sẽ có rất nhiều người không biết đó là một tác phẩm nước ngoài mang tên The Syncopated Clock mà nhiều người trong tâm hồn vang lên hoặc miệng sẽ buột ra câu hát "Còn hai con mắt khóc người một con..." trong ca khúc Con mắt còn lại của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Và cũng có thể mọi người sẽ nghĩ tiếng đàn đấy là của một ai đó yêu nhạc Trịnh có tâm hồn nghệ sĩ phiêu theo cảm hứng từ bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Gọi là đạo thì hơi khó nhưng gọi là lấy cảm hứng từ bản nhạc này nhưng quên không ghi rõ nguồn gốc thì hợp lý hơn. Có thể, Trịnh Công Sơn có nghe bất chợt đâu đó cái giai điệu ấy rồi bỗng nổi cảm hứng viết ca khúc này.