Đại biểu nghĩ gì về tăng tuổi hưu?

 

Hết hoặc không đủ tiền trả lương cho người lao động về hưu được xem là lý do lớn nhất mà dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) phải đề cập đến lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu. Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ LĐ,TB&XH Phạm Thị Hải Chuyền trình bày trước Quốc hội cho thấy, số người đóng BHXH cho 1 người hưởng lương hưu ngày càng giảm. Cụ thể, nếu như năm 1996 có 217 người đóng bảo hiểm xã hội cho 1 người hưởng lương hưu, thì năm 2000 còn 34 người, năm 2004 còn 19 người... Đến năm 2012, chỉ có 9,3 người đóng BHXH cho 1 người hưởng lương hưu.

“Tuổi nghỉ hưu thấp dẫn tới thời gian đóng BHXH ngắn (số năm đóng BHXH bình quân đối với nam là 28 năm và nữ là 23 năm) và thời gian hưởng lương hưu dài. Theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009 thì số năm trung bình còn sống thêm của nam ở tuổi 60 là 18,1 năm và của nữ ở tuổi 55 là 24,5 năm (trên thực tế tuổi nghỉ hưu bình quân năm 2012 chỉ là 54,2 tuổi, trong đó nam là 55,6 tuổi và nữ là 52,6 tuổi)”, bà Phạm Thị Hải Chuyền cho biết.

Lo ngại này đã nhận được cả sự hưởng ứng lẫn băn khoăn của các đại biểu Quốc hội khi lộ trình tăng tuổi hưu được đưa vào dự thảo Luật. Tại báo cáo thẩm tra dự án Luật này, bà Trương Thị Mai – Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết có 2 loại ý kiến: Một là, ủng hộ lộ trình này, có nghĩa là đến năm 2031 thì tuổi nghỉ hưu của nữ mới đạt 60 tuổi và đến năm 2022 thì tuổi nghỉ hưu của nam mới đạt 62 tuổi; Hai là, chỉ đề nghị nâng tuổi nghỉ hưu đối với người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, người lao động làm công tác quản lý và một số trường hợp đặc biệt khác.

Ủy ban này cho rằng cần điều chỉnh chính sách bảo hiểm hưu trí thông qua việc nâng thời gian tham gia BHXH đồng bộ với việc nâng tuổi nghỉ hưu của người lao động. “Mặc dù Việt Nam đang trong thời kỳ “dân số vàng” với lực lượng lao động đã đạt tới 52,3 triệu người nhưng đồng thời cũng đã bước vào giai đoạn già hóa dân số. Năm 2012, tỷ lệ người cao tuổi trên 60 tuổi của Việt Nam là hơn 9 triệu người, chiếm hơn 10% dân số; tỷ lệ người cao tuổi trên 65 tuổi chiếm 7,1% dân số”, bà Mai báo cáo.

Không đồng tình với việc tăng tuổi nghỉ hưu, đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam, Ủy viên thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội) nêu ví dụ: “Như tôi theo dõi, ở Pháp, nếu đề nghị tăng thêm 2 tuổi nghỉ hưu thì người ta phản đối. Ở Singapore gần chúng ta đây, hơn 50% người lao động đề nghị giữ nguyên hoặc giảm tuổi nghỉ hưu. Bây giờ, chúng ta lấy lý do lớn nhất là sợ vỡ quỹ bảo BHXH, bảo toàn quỹ, thì phải tăng tuổi rồi giảm mức hưởng… là hết sức vô lý”.

Ông Minh còn cho rằng, lo ngại vỡ quỹ có thể giải quyết bằng nhiều cách, như giải pháp tăng 1% mức đóng BHXH. “Bảo là vỡ quỹ nhưng bộ máy quản lý, chi phí quản lý BHXH sao lại tăng lên? Tinh giản ở đâu, công nghệ thông tin ở đâu? Còn tiền BHXH không thu được thì lỗi của ai? Báo cáo cho thấy còn khoảng 5 triệu người nợ BHXH, doanh nghiệp trốn đóng, chưa kể hàng chục ngàn tỷ đồng nợ, trách nhiệm ở đâu? Tôi đề nghị phải làm rõ”, đại biểu Ngô Văn Minh thẳng thắn.

Đại biểu Trần Tiến Dũng (Hà Tĩnh) cũng không tán thành lộ trình tăng tuổi hưu. Ông cho rằng, vấn đề tuổi nghỉ hưu bây giờ quy định trong cả Bộ luật Lao động, Luật BXHH, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Luật Tổ chức Viện KSND như hiện nay là không được.

Chung nhận định như đa số đại biểu, ông Y Khút Niê (đại biểu Đắk Lắk) phân tích: “Hiện số sinh viên ra trường thất nghiệp là rất lớn. Ở nhiều nơi, bố hoặc mẹ đành phải nghỉ trước tuổi để có “phần” cho con, còn hơn là để con bơ vơ. Nếu kéo dài tuổi nghỉ hưu thì cơ hội có việc làm của tầng lớp trẻ càng bị giảm đi”. Đại biểu Y Khút Niê còn cho rằng, cơ quan BHXH lo vỡ quỹ bảo hiểm trong tương lai nên phải tăng tuổi hưu là không đúng. “Vấn đề này là do chúng ta thất thu. Chỉ có hơn 50% doanh nghiệp đóng BHXH cho người lao động. Hơn 5 triệu người không tham gia thì thất thu, mất cân đối quỹ là đúng rồi, chưa kể số tiền nợ. Khả năng vỡ quỹ là do chính cách làm, cơ chế chính sách không hợp lý, chứ không phải do vấn đề tuổi hưu”, ông Y Khút Niê bày tỏ.

 

Lộ trình tăng tuổi hưu theo dự thảo Luật BHXH Từ năm 2016 trở đi, cán bộ, công chức, viên chức mỗi năm tăng thêm 4 tháng tuổi cho đến khi đạt 60 tuổi đối với nữ và 62 tuổi đối với nam. Từ năm 2020 trở đi, các nhóm đối tượng còn lại mỗi năm tăng thêm 4 tháng tuổi cho đến khi đạt 60 tuổi đối với nữ và 62 tuổi đối với nam. Tuổi nghỉ hưu đối với lực lượng vũ trang thực hiện theo quy định của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và Luật Công an nhân dân. Với người lao động làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và người lao động làm việc ở nơi có phụ cấp khu vực từ 0,7 trở lên tuổi nghỉ hưu vẫn thực hiện như quy định hiện hành.