Dân Bắc Ninh ồ ạt bỏ 2 tỷ tiền túi truy tìm sán lợn, bác sĩ truyền nhiễm nói 'không cần thiết'

Chi ít nhất trên 2 tỉ đồng tiền xét nghiệm

Ngày 18/3, mặc dù Hà Nội nhiệt độ giảm, lại có mưa, nhưng vẫn có khoảng 1.000 gia đình ở Thuận Thành, Bắc Ninh đưa con ra Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương và Viện Sốt rét - Ký sinh Trùng - côn trùng Trung ương xét nghiệm tìm sán lợn.

Nhiều gia đình dù biết ở quê có xét nghiệm sán lợn miễn phí diễn ra cùng ngày nhưng vì quá sốt rột vẫn bế con đi làm theo hình thức tự nguyện. Nhiều nhà khác thì không biết tin ở Thuận Thành xét nghiệm miễn phí nên vẫn dậy từ 1 giờ sáng để đưa con đi. Tất cả đều mong mỏi: Con mình không bị sán.

Người dân xã Thanh Khương (Thuận Thành, Bắc Ninh) tập trung ở trường mầm non đợi lấy mẫu xét nghiệm sán lợn cho con em mình.

Đến hết 18/3, có khoảng hơn 3.000 lượt trẻ ở Thuận Thành, Bắc Ninh làm xét nghiệm sán lợn.

Đưa trẻ đi xét nghiệm, cả gia đình vất vả, chưa kể chi phí mỗi mẫu xét nghiệm (thông thường các gia đình xét nghiệm 3 loại sán heo, sán chó và sán lá gan) lên tới 1 triệu đồng.

Trong 4 ngày vừa qua (từ 15-18/3), các gia đình Bắc Ninh đã chi ít nhất trên 2 tỉ đồng tiền xét nghiệm cho các con ở hai bệnh viện của Hà Nội.

Chỉ xét nghiệm cho lứa tuổi mầm non là chưa đủ

Theo ông Nguyễn Quang Thiều, Phó Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, có hai loại bệnh do sán heo. Thứ nhất là nhiễm sán trưởng thành từ thịt heo có ký sinh các kén như hạt gạo, thường được gọi là heo gạo.

Thứ hai là nhiễm trứng sán heo (ấu trùng sán) từ các loại rau sống có dính trứng, đặc biệt là các loại rau thủy sinh. Ấu trùng sán có thể vào máu và di chuyển qua các cơ quan như da, não…

Hiện con số dương tính sán lợn tính đến hết ngày 17/3 là 209 ca. Con số này chắc chắn không dừng lại bởi số mẫu máu xét nghiệm ngày càng tăng lên, thậm chí mỗi ngày tăng lên 1.000. Bắc Ninh tổ chức xét nghiệm miễn phí, nhưng chỉ xét nghiệm cho lứa tuổi mầm non là chưa đủ, cần phải mở rộng đối tượng xét nghiệm.

Điều quan trọng là có cần phải xét nghiệm máu hàng loạt như vậy không?

PGS.TS Đỗ Duy Cường, Giám đốc Trung tâm bệnh nhiệt đới (Bệnh viện Bạch Mai), cho rằng việc người dân Bắc Ninh dồn dập đưa con đi lấy máu xét nghiệm sán lợn là không cần thiết.

Theo Bộ Y tế, việc chẩn đoán hiện tại có đang nhiễm ấu trùng sán lợn hay không dựa vào nhiều yếu tố. Xét nghiệm ELISA kháng thể dương tính có thể do đã nhiễm bệnh từ trước và hiện đã diệt được.

PGS Đỗ Duy Cường lý giải, xét nghiệm máu sàng lọc hiện nay chỉ phát hiện kháng thể và kháng nguyên của ấu trùng sán lợn trong huyết thanh, với các trẻ khỏe mạnh không triệu chứng là vô nghĩa. Nếu kết quả dương tính sán cũng chỉ khẳng định là trẻ có phơi nhiễm với trứng sán do ăn uống phải nguồn nước, rau sống chứa trứng sán, không phải do ăn thịt lợn chứa ấu trùng (lợn gạo).

Người ăn phải thịt lợn chưa chín có chứa các nang sán (lợn gạo), khi đến dạ dày ấu trùng sán sẽ thoát nang và bám dính vào ruột non rồi phát triển thành sán dây trưởng thành. Để khẳng định ăn thịt lợn gạo mà bị bệnh sán trưởng thành thì phải lấy mẫu phân làm xét nghiệm xem có thấy đốt sán trưởng thành hay không. Nếu có đốt sán mới khẳng định người bệnh bị bệnh sán trưởng thành, chứ không phải bị bệnh do nhiễm ấu trùng.

Theo BS Cường, xét nghiệm máu sàng lọc dương tính với sán thì chưa đủ khẳng định là có bệnh ấu trùng hay không và bác sĩ chỉ điều trị khi có triệu chứng, nếu không thì chỉ theo dõi. Ngoài ra có tỷ lệ dương tính chéo giữa sán lợn với một số loại ký sinh trùng khác.

"Trường hợp các cháu ở Bắc Ninh nếu không có triệu chứng, tức là chỉ phơi nhiễm với bệnh, thì không cần phải điều trị", BS Cường nói.

Võ Thu