Dân lo mất nhà hơn mất... mạng!

Phần lớn các chung cư cũ tại Hà Nội đã xuống cấp. Ảnh: CHÍ CƯỜNG

Nếu 2/3 số chủ hộ đồng ý, số còn lại sẽ bị cưỡng chế

Thực tiễn triển khai cải tạo, xây mới chung cư cũ tại các khu tập thể Giảng Võ, Thành Công, Nguyễn Công Trứ, Vĩnh Hoàng... đã bộc lộ rõ những bất cập trong chính sách quản lý. Để giải quyết “mớ bòng bong chung cư cũ”, mới đây, Sở Xây dựng Hà Nội đã đề xuất quy định cấp “sổ đỏ” theo tuổi thọ nhà chung cư. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, việc xác định sở hữu căn hộ chung cư không quy định niên hạn thời gian theo tuổi thọ công trình là nguyên nhân chính khiến người dân và chủ đầu tư “vênh” nhau khi thực hiện chính sách cải tạo. Vì vậy, đơn vị này đề nghị Bộ Xây dựng bổ sung vào Luật Nhà ở sửa đổi việc cấp sổ đỏ thời gian theo tuổi thọ công trình. Khi công trình xuống cấp và sắp hết hạn sử dụng thì sẽ tiến hành công tác cải tạo. Trong trường hợp 2/3 tổng số chủ sở hữu đồng ý việc cải tạo xây dựng lại chung cư cũ mà số hộ còn lại không chấp thuận thì sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế di dời. Biện pháp này được cho là cứng rắn và sẽ tạo thuận lợi cho cơ quan công quyền thực thi chính sách cải tạo về sau.

Cũng liên quan đến việc gỡ khó cho chính sách cải tạo chung cư cũ, ngày 5/11, TP Hà Nội đã làm việc với Tổng hội Xây dựng Việt Nam và cùng thống nhất nội dung kiến nghị Chính phủ cho phép nghiên cứu lập quy hoạch chi tiết cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ. Điều chỉnh tăng các chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc, xây dựng cao tầng, đảm bảo cân đối dự án, diện tích sàn dôi dư sau khi tái định cư tại chỗ ưu tiên bán cho các hộ dân tại 4 quận nội thành cũ. Đơn vị đưa ra đề xuất và các doanh nghiệp đồng quan điểm cho rằng, nếu được chấp thuận thì bài toán chung cư cũ được giải. Các nhà đầu tư sẽ đổ tiền của vào để cải tạo số chung cư xuống cấp này.

Các đề xuất này xuất phát từ thực tiễn nhiều công trình chung cư cũ khi chuẩn bị cải tạo đã vấp phải sự phản kháng mãnh liệt của người dân. Tình trạng khiếu nại, khiếu kiện phát sinh từ công tác cải tạo là con số không nhỏ. Về đề xuất này lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết, cơ quan chuyên môn liên quan của đơn vị này sẽ nghiên cứu những đề xuất của Hà Nội. Bộ xây dựng sẽ tham mưu cho thành phố sau đó đưa ra các cơ chế cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn theo hướng buộc phá dỡ những nơi cũ nguy hiểm mà không phải xin ý kiến của chủ sở hữu.

Dân lo mất nhà

Đề xuất nêu trên của Hà Nội không phải là mới. Hồi đầu năm nay, phương án nêu trên đã từng hâm nóng dư luận. Thời gian sử dụng nhà chung cư đã từng được đưa ra là 70 năm. Tuy nhiên, trước phản ứng của cư dân, đề xuất này dần “mất hút” trước dư luận.

Theo khảo sát của PV Báo GĐ&XH, người dân đã sở hữu nhà và sắp mua nhà chung cư đang có phản ứng đa chiều với đề xuất nêu trên. “Chung cư đang là “cửa” để lao động trẻ ngoại tỉnh thỏa mãn ước mơ có nhà riêng. Tâm lý chung khi bỏ tiền ra mua là muốn biến nhà ở thành tài sản tư và quyền định đoạt thuộc về chủ sở hữu. Tuy nhiên, chung cư lại là ngôi nhà chung của hàng trăm gia đình, vì vậy nếu có cơ chế đặc thù phục vụ cho số đông thì sẽ tạo được sự đồng thuận. Khi nhà đã cũ nát, xuống cấp thì các hộ dân không thể tự cải tạo, thay sửa mà cần phải làm đồng bộ. Có thể vẫn cấp quyền sở hữu là vĩnh viễn nhưng quy định thời gian phải cải tạo theo tuổi thọ, yêu cầu các hộ dân khi mua mới phải ký chấp thuận vào quy định này mới được mua” – anh Dương Văn Tùng, nhà ở quận Đống Đa nói.

Nhiều ý kiến khác cho rằng, đa số người dân Việt Nam vẫn chịu ảnh hưởng của quan niệm “an cư, lạc nghiệp”. Bà Nguyễn Thị Đông, tập thể Tôn Thất Tùng, Đống Đa cho rằng, với nhà riêng, chủ nhà có thể đập đi xây mới vài ba lần là chuyện thường nhưng khi mua nhà chung cư trong đó có điều khoản quy định niên hạn “sổ đỏ” và khi hết hạn thì đồng loạt được dỡ bỏ để xây mới thì vẫn e ngại. Trong trường hợp này không phải là mua nhà mà là thuê nhà có thời hạn. Tâm lý chung vẫn thích sở hữu nhà chứ không muốn đi thuê. Vì vậy, khi chính sách này được đề cập thì người dân có phản ứng đa chiều là điều dễ hiểu.

Nếu như các hộ dân lo cho tài sản của mình rơi vào tình cảnh bấp bênh thì chủ các công trình chung cư lại sợ hàng làm ra bị ế và tiếp tục dấn sâu vào tình cảnh bí đầu ra. Anh Tuấn, chủ doanh nghiệp chuyên xây dựng chung cư mini tại Hà Nội cho rằng, nhiều công ty xây dựng đã chuyển hướng kinh doanh từ xây nhà phân khúc giá cao sang xây chung cư mini giá rẻ để tránh bão “suy thoái” và tìm kiếm khách hàng vừa túi tiền với sản phẩm. Tuy nhiên, khi chung cư bị giới hạn quyền sở hữu thì phân khúc nhà giá rẻ, chung cư mini cũng sẽ mất tính cạnh trạnh và bất động sản dễ rơi vào cảnh ế ẩm, bí đầu ra như những năm qua.

 Minh Anh