Đặt tên con theo tên các loài vật quý

Đặc biệt, tên các loài thú biết bay có thể phổ dụng làm tên người gồm có các chữ như Diên (chỉ chim ưng, con ó), Âu (chỉ chim hải âu), Oanh (chỉ chim oanh), Đông (chỉ chim hét), Uyên (chỉ tên loài chim uyên ương), Loan (chỉ chim loan và nó thường đi với chim phượng, ý chỉ vợ chồng hòa thuận), Hồng (chỉ chim hồng, hay còn gọi là hồng nhạn), Li (chỉ chim hoàng li, hoàng anh), Quyên (chỉ chim đỗ quyên), Nhàn (chỉ chim bạch nhà), Bằng (chỉ chim ó, chim ưng)… Mỗi một loài chim đều có những đặc điểm quý riêng để xứng đáng được dùng để đặt tên cho con người.

DIÊN: Diên chính là chỉ tên của chim ưng, chim ó. Tên của loài chim này khá hay gặp trong danh từ riêng chỉ người. Bởi vì chim ó là loài chim bay rất cao, rất dũng mãnh và rất được mọi người yêu thích. Khi dùng tên loài chim này để đặt tên, bạn có thể dùng chữ Diên để làm tên, cũng có thể dùng làm đệm, ví dụ người Trung Quốc thường hay đặt là Vương Lâm Diên, Lý Diên Minh. Ngoài ra còn có một loài khác là chim ưng biển (ó biển), rất dũng mãnh.

HẢI ÂU: Hải Âu hay còn gọi là chim Âu, là loài chim có lông màu trắng sinh sống chủ yếu ở bờ biển. Đây là loài chim có trí thông minh rất cao, thực hiện những hình thức giao tiếp phức tạp và có tổ chức bầy đàn cao. Đặc biệt, loài chim xinh đẹp này rất giỏi đương đầu với mưa gió biển khơi và rất thân thiện với con người, rất nhiều loài đã học được cách sống chung hữu hiệu với con người. Vì thế, sử dụng chữ Âu làm tên người nghe rất hay.

Hải âu phi cánh

OANH: hình dáng chim oanh rất nhỏ bé, lông có màu nâu hoặc màu xanh tối. Người ta thường múa điệu “oanh ca yến vũ” để chào đón mùa xuân về. Tên Oanh thường được dùng để đặt tên cho con gái, và có thể dùng làm đệm.

ĐÔNG: Loài chim này có những đặc điểm như mồm dài, hai cánh cũng dài, tiếng kêu của nó nghe rất hay. Đồng âm với chữ Đông này còn có hai chữ nữa là Đông (chỉ phương hướng: phía Đông), và Đông (chỉ thời tiết: mùa đông) đều được sử dụng rộng rãi khi đặt tên cho người.

UYÊN: Chim uyên ương có thân hình nhỏ bé, không những là loài chim bay giỏi mà còn là biết bơi nữa. Loài chim này có bộ lông rất đẹp, rất sặc sỡ, con cái lại có lông màu nâu. Chim đực và chim cái thường cùng chung sống với nhau ở ven hồ, do đó mọi người thường ví uyên ương như đôi vợ chồng. Nếu muốn chỉ tính cách dịu dàng, hòa thuận, thì chữ “Uyên” rất thích hợp để đặt tên cho con gái.

Phượng hoàng đen

LOAN: Loan chính là chim phượng hoàng, phượng hoàng lại là vua của trăm loài chim trong truyền thuyết cổ đại, bộ lông của phượng hoàng rất diễm lệ, là biểu tượng cho sự cát tường mạnh khỏe. Nếu sử dụng chữ Loan làm tên gọi sẽ mang nội hàm là cát tường.

Ly: Ly tức là Hoàng Ly, chỉ loài chim có thân hình màu vàng, mỏ màu đỏ, tiếng kêu nghe rất hay. Nó cũng có tên gọi là Hoàng Oanh, lấy Hoàng Ly để đặt tên có nội hàm chỉ dung mạo đẹp đẽ và thanh âm trong trẻo dễ nghe.

Chim hoàng ly

QUYÊN: tức là chỉ chim Đỗ Quyên, là loài chim có lông màu tro, đuôi lại điểm một vài dấu chấm trắng. Đỗ quyên là cách gọi giống nhau của chim đỗ quyên và hoa đỗ quyên, giống như ở Việt Nam có tên là mào gà và hoa mào gà. Điều này cũng là một điều ít thấy. Sử dụng chữ đỗ quyên để gọi tên bao hàm hai tầng nội hàm là hoa đỗ quyên và chim đỗ quyên.

NHÀN: Chỉ loài chim Bạch Nhàn, loài chim này rất đẹp, phía lưng của con chim đực có màu trắng, bụng có lông màu đen, toàn bộ phần thân của con chim cái có màu nâu xanh. Nó còn là loài chim cảnh rất nổi tiếng nữa.

BẰNG: Chim Bằng là loài chim lớn nhất so với các loài chim khác trong truyền thuyết. Người ta thường ví “bằng trình vạn lý” với những gì xa xôi ở hành trình phía trước. Ở Việt Nam có một số người đặt tên con là Bằng với hàm ý công bằng.

Hình ảnh chim bằng trong truyền thuyết

MI: Mi là loài chim có bộ lông màu nâu, giọng hót mượt mà dễ nghe. Với những người con gái yêu ca hát thì dùng chữ Mi đặt tên là hay nhất.

LONG: Rồng là loài vật mà tổ tiên của dân tộc Trung Hoa tưởng tượng ra là động vật có vây, có chân, có sừng. Người ta đồn rằng nó có thể bay lên trời, xuống vực thẳm, gọi mưa làm gió. Ở thời cổ đại, rồng là hóa thân của Hoàng đế, đại diện của quyền lực. Rồng được liệt vào vị trí số một trong “Tứ Linh”, bao gồm: Long, Lân, Quy, Phượng. Trong ngũ hành, rồng đại diện phương Đông, được mệnh danh là thanh long, đối xứng với bạch hổ ở phương Tây. Vì thế, lấy tên Long đặt tên cho con trai với kì vọng lớn vào công danh của con mình sau này quả là lý tưởng. Và ở Việt Nam, cái tên này đã trở nên quá phổ biến.

Kiều Diệp (biên soạn)

* Chuyên đề được soạn có tham khảo từ cuốn Cách đặt tên cho con của Quan Hi Hoa (NXB Văn hóa – Thông tin, 2002), các nguồn tin trên Internet như Wikipedia, và một số bài viết đăng trên báo và tạp chí trong nước.