eMagazine

Nghề trồng đào thấp thỏm như canh bạc

Nghề trồng đào Nhật Tân, quất Tứ Liên (Tây Hồ - Hà Nội) đã có hàng trăm năm, trải qua bao biến cố, sóng gió nhưng với người nông dân vẫn chung thủy với cây đào, cây quất làm đẹp cho đời, mang Tết về với mọi nhà. Dù bao tháng năm ấy, mùa được mùa mất nhưng tình yêu với nghề luôn thường trực ở mỗi người con đất Nhật Tân.

Vì lẽ đó, suốt bao năm qua, dù quá trình đô thị hóa giữa Thủ đô phát triển mạnh mẽ nhưng nông dân vẫn kiên trì bám trụ với nghề, với mảnh đất thửa ruộng, với những gốc đào Nhật Tân nổi tiếng khắp đất nước.

Cách đây đúng 1 tháng, nhiều vườn đào Nhật Tân đã có đào sớm, đây cũng là thời điểm nông dân tuốt lá cho đào chính vụ.

Đào Nhật Tân có vẻ đẹp riêng biệt, độc đáo mà không nơi nào sánh được. Điều khiến không ít người mê mẩn bởi vẻ đẹp của đào Nhật Tân là bông to, cánh đỏ thắm, xếp chồng với nhau tạo nên một sức hút kỳ diệu. Người trồng đào Nhật Tân bao năm qua cũng đã dày công nghiên cứu đưa ra nhiều sản phẩm độc đáo từ đào cành, đào thế đến đào cổ thụ, đào bonsai…

Dù gốc những cây đào có thể bắt nguồn từ Mộc Châu, Lạng Sơn hay bất cứ nơi nào khác nhưng phần ngọn bao giờ cũng được ghép mắt giống đào chính hiệu Nhật Tân cho ra những sản phẩm đẹp, độc đáo và mang lại giá trị cao.

Đến thời điểm hiện tại, đào chính vụ đã nở rộ, trượt Tết.

Nhưng nghề trồng đào khắp cả nước nói chung và ở Nhật Tân nói riêng chưa bao giờ dễ dàng bởi phải phụ thuộc vào thời tiết. Thời tiết là nhân tố quyết định đến 40% thành bại của cái nghề từng trải qua bao thăng trầm.

Trước Tết đúng 1 tháng, chúng tôi có mặt tại vựa đào Nhật Tân cũng là lúc người dân đang tiến hành tuốt lá cho đào. Bà Nguyễn Thị Liên – một nông dân nói: "Năm nào người dân cũng phải canh thời tiết để tuốt lá, chăm sóc cây. Năm nay dự báo thời tiết sẽ có nhiều biến động dịp Tết nên hầu hết các gia đình đã tuốt lá muộn từ 4 – 5 ngày".

Những cánh đào bung nở, gần như trên cành không còn nhiều nụ.

Giữa vườn đào đẹp đến nao lòng, nhưng nông dân chẳng mấy ai vui.

Tại Nhật Tân không ít người có thâm niên trồng đào vài chục năm nhưng không ai có thể tính toán được chính xác diễn biến của thời tiết, tất cả chỉ dựa vào dự báo ngắn và dài hạn cũng như kinh nghiệm của bản thân để có hướng chăm sóc những gốc đào cho mình.

Giá đào hiện tại chỉ bằng 1/2 so với bình thường.

"Trồng đào như canh bạc giữa trời, bởi dù chăm sóc tốt đến đâu, điều nước, phân bón tính toán thế nào đi chăng nữa thì chỉ cần nắng ấm vài ngày là đổ hết mọi kế hoạch", bà Liên nói.

Thật vậy, trước Tết Canh Tý 2020 hơn 10 ngày, thời tiết Hà Nội bất ngờ nắng ấm kéo dài đến 3 ngày trong sự ngỡ ngàng của nông dân Nhật Tân. Nhìn nắng như rót mật xuống cánh đồng rộng đến 70ha đào, nhiều người ngấn nước mắt bởi họ biết trước đào sẽ nở sớm hơn từ 4 – 5 ngày…

Cánh đồng đào nở đẹp đến nao lòng, nhưng…

Dịp Tết Dương lịch, không ít nông dân Nhật Tân đã có đào nở sớm bán ra thị trường phục vụ nhu cầu chơi Tết sớm của người dân Hà Nội. Tuy là đào nở sớm, nhưng theo đánh giá của nhiều nông dân là được giá và đã có lãi. Từ sau dịp Tết dương lịch, đào Nhật Tân cũng rục rịch có mặt tại khắp các tuyến phố, chợ hoa ở Hà Nội, đây cũng là tín hiệu cho một vụ đào mới bắt đầu.

Gia đình bà Sen cho biết, năm nay đào nở sớm hơn dự kiến từ 4 - 5 ngày.

Với đào chính vụ, sau khi phải chịu nắng ấm đúng 3 ngày dịp trước Tết đã khiến không ít người ăn ngủ không yên. Bởi, họ biết rằng đó là tín hiệu cho một vụ đào không trọn vẹn, đồng nghĩa với hàng tỷ đồng thất thu sau những cánh đào nở đỏ rực ruộng.

Những ngày cuối cùng của năm cũ, có mặt tại vựa đào Nhật Tân không ít người phải thốt lên trước vẻ đẹp nao lòng của hàng triệu cành đào nở đỏ thắm, chạy dài ngút ngàn. Nhiều cô gái trẻ xúng xính váy áo tha hồ tạo dáng chụp ảnh trước vẻ đẹp ấy nhưng ở đầu ruộng ít ai để ý rằng người nông dân thở dài thườn thượt.

Người mua đào thích thú vì giá rẻ nhưng lại khiến nông dân thất thu.

Đào nở, nở đỏ thắm ruộng, cánh hoa rụng tả tơi xuống gốc khiến nông dân không khỏi xót xa. Nhiều người cố gắng tỉa bớt hoa tàn với hi vọng vớt vát lại được đồng nào hay đồng đó. 

"Gia đình có 2 luống đào cành với khoảng 200 gốc nhưng từ 20 âm lịch, đào đã nở rộ, đến thời điểm 25 âm lịch mới bán được 1/3, số còn lại đang trong quá trình nở bung hết nên năm nay coi như thất bại. Nếu có vớt vát lại thì giá cũng rất rẻ, rẻ bằng 1/2 thậm chí 1/3 so với những năm trước", bà Sen một nông dân cho biết.

Những cánh đào đỏ thắm rụng tả tơi dưới gốc.

Trong khi đó, cô Nguyễn Thị Thanh (60 tuổi) vừa tuốt hoa tàn trên những gốc đào vừa tâm sự: "Năm nay, ở Nhật Tân, nông dân chúng tôi đã cố tình tuốt lá muộn hơn 5 ngày so với mọi năm nhưng thời tiết không ủng hộ nên cũng đành ngậm ngùi nhìn đào nở sớm. Nhà tôi dù đào nở đúng dịp Tết nhưng do thời điểm chung đào rẻ nên giá trị không cao, mỗi cành bán ra chỉ từ 250.000 – 500.000 đồng".

Thời tiết nắng ấm thúc đào nhiều nơi nở sớm chứ không riêng gì đất Nhật Tân, điều này cũng kéo theo giá đào bị tụt dốc. Nếu những cành đào to, đẹp những năm trước có giá 1 triệu đồng thì nay nông dân chỉ bán 400.000 – 500.000 đồng/cành. Bán được đào đã may nhưng không ít gia đình đành phải phá bỏ, chặt hạ để mùa sau.

Nhiều gia đình ngậm ngùi phải chặt bỏ để giữ gốc cho vụ sau.

Bà Nguyễn Thị Tý nở nụ cười gượng khi tự tay cắt bỏ những gốc đào của gia đình.

Từ những gốc đào thế có giá hàng triệu đồng thì bà Tý chỉ biết gom đào bó, bán với giá rẻ mạt chỉ vài ba chục ngàn đồng.

Bà Nguyễn Thị Tý có 200 gốc nhưng số lượng bán cho khách không nhiều, đến ngày 25 âm lịch, tự tay bà phải cắt bỏ những cành đào đẹp nao lòng. Dù cười gượng nhưng bà Tý vẫn không giấu được nỗi buồn mang mác. Bà nói: "Tôi có khoảng 200 gốc đào thế, đào chậu và đào cành nhưng do thời tiết nắng nóng ít ngày trước nên thời điểm hiện tại, đào nở bung hết. Đào nở bung hết nụ nên chẳng ai mua để trưng bày dịp Tết cả, tôi đành phải cắt bỏ bán đào bó cắm lọ với giá rẻ mạt".

Xin đừng mua đào chiều 30 Tết

Những ngày cuối cùng của năm cũ nông dân Nhật Tân ai ai cũng tất bật với công việc thường nhật của mọi năm. Người buôn, kẻ bán gọi nhau ý ới, đông đảo tiểu thương, người dân kéo đến tận vườn mua hoặc thuê đào của nông dân Nhật Tân.

Đông đảo người dân kéo đến tận ruộng mua đào cho nông dân Nhật Tân.

Người dân vui mừng vì mua được cành đào rẻ, đẹp...

Nhưng với nông dân lại đang chịu cảnh vụ mùa thất bát.

Đào rẻ, rẻ đến mức khó tin nhưng cũng không ít người ra sức mặc cả với nông dân miễn sao mua được cành đào đẹp, ưng ý nhất để chơi Tết. Nhưng dù có rẻ mạt nhiều người vẫn ngậm ngùi cắt bán với nụ cười gượng gạo.

Cũng không ít người tranh thủ những ngày cuối cùng của năm cũ mới kéo nhau đi mua đào Tết với hi vọng giá rẻ, lựa được cây nhiều lộc nhiều hoa. Ai cũng mong muốn tiết kiệm chi phí dù nhận được những cành đào đẹp nhất và ít ai biết rằng người trồng đào chẳng ai thích điều này.

Nhưng dù được mùa hay thất bát, nông dân Nhật Tân vẫn cần mẫn tái tạo cho vụ mùa sau.

Không ít người dân đã phải ngậm ngùi cắt bỏ những gốc đào đang nở rộ, đẹp đến nao lòng để tái tạo cho mùa vụ sau. Nhưng đây không phải là lần đầu tiên nông dân Nhật Tân làm điều đó bởi đã nhiều lần thời tiết làm thất thu vụ mùa, phụ công cả năm chăm sóc cũng như mòn mỏi trông chờ.

Những mầm xanh đào Nhật Tân đâu đó đã đâm chồi, người Nhật Tân luôn hi vọng vụ mùa tới sẽ được sự ủng hộ của thời tiết.

Nhưng dù được mùa hay thất bát, người Nhật Tân vẫn luôn có tình yêu với nghề bởi không ai cam chịu bỏ không mảnh đất, thửa ruộng của mình. Những lứa đào mới, những gốc đào chớm lộc xuân đã nảy, người dân lại cần mẫn suốt hành trình 365 ngày để làm đẹp cho đời, cho tiếng thơm của đào Nhật Tân.

Lê Bảo