Hành trình đến trường lắm nỗi gian truân của những đứa trẻ có H

Những đứa trẻ hồn nhiên học trong 'ngôi trường đặc biệt'

Những năm gần đây, nhờ sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội và chính quyền, điều kiện chăm sóc, học tập của trẻ nhiễm HIV đã được cải thiện rõ rệt. Nhiều em được đến trường, được khám sức khỏe định kỳ và tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là định kiến xã hội. Chỉ ba chữ "HIV" vẫn khiến không ít người dè dặt, thu hẹp cơ hội hòa nhập cộng đồng của các em.

Theo Luật Phòng chống HIV/AIDS, trẻ nhiễm HIV có quyền được học hành và không bị phân biệt đối xử. Tuy nhiên, con đường tìm đến con chữ của các em ở Trung tâm Bảo trợ Xã hội 1 vẫn lắm gian nan và chẳng hề dễ dàng.

Nhắc đến việc đi học của các con, đôi mắt của chị Đỗ Thị Nhung - Phó trưởng Phòng Chăm sóc đặc biệt Trung tâm Bảo trợ xã hội I (Hà Nội) mắt đỏ hoe vì xúc động và nhiều trăn trở. Theo chị Nhung chia sẻ, Trung tâm muốn đưa các em đến trường học bình thường để hòa nhập cộng đồng, tiếp cận với chương trình giáo dục chung, để các em không bị thiệt thòi cũng như mở rộng cánh cửa vào đời. Tuy nhiên, ban đầu, việc vận động các trường bên ngoài chấp nhận các em là hết sức khó khăn, có lúc tưởng chừng thất bại. Trung tâm phải chuẩn bị tâm lý để nhà trường an tâm và lường hết các biện pháp bảo đảm an toàn cho các bé và bạn bè trong trường. Thế nhưng, con đường đến trường vẫn còn nhiều khó khăn.

Để có con chữ, các em phải học tại khuôn viên của Trung tâm. Lớp học của những đứa trẻ nơi đây chỉ là căn phòng nhỏ nằm ngay trong khuôn viên Trung tâm Bảo trợ xã hội 1. Không có tiếng trống trường rộn rã, cũng chẳng có sân chơi đông đúc. 

"Các con không được học mầm non. Khi vào tiểu học, do sự phản đối của một số phụ huynh, các em không thể đến trường học chung mà phải học trong lớp riêng được bố trí ngay trong Trung tâm. Những năm trước đây, một lớp ghép nhiều trình độ khác nhau, có khi 2–3 trình độ chỉ một cô giáo phụ trách. Cô vừa giảng phép cộng cho học sinh lớp 1, lại vừa giảng bài tập đọc cho lớp 2", chị Nhung tâm sự.

Năm học này, thời gian học chỉ vài tiếng mỗi buổi, cô giáo đến dạy 4 buổi mỗi tuần. Thứ 3, 4, cô giáo ở trường sẽ sắp xếp thời gian để vào Trung tâm dạy cho các con, mỗi lớp 4 cháu ở hai trình độ lớp 4 – 5 khoảng 2 tiếng (từ 15h30 – 17h30) và thứ 5, 6 là từ 9h – 11h. Khi không có giáo viên, cán bộ Trung tâm phải thay nhau hỗ trợ, giúp các con kịp theo chương trình. Thiệt thòi nhất là các em chưa được học tiếng Anh, chưa tham gia hoạt động ngoại khóa như các bạn cùng tuổi.

Việc dạy học như vậy khiến cả thầy và trò đều vất vả. Không được tiếp cận giáo dục mầm non, việc học tiểu học của các em càng chật vật hơn. Như bé Kiều Bình An, sinh năm 2012, nay 13 tuổi nhưng mới học lớp 5. Con vào Trung tâm từ năm 5 tuổi, lẽ ra giờ đã chuẩn bị thi vào cấp 2 như bạn bè, nhưng với An, "được học" đã là hạnh phúc.

Khi lên trung học cơ sở, các em được đến học tại cộng đồng nhưng vẫn học riêng trong một lớp biệt lập, chứ chưa được vào lớp học đại trà. Mỗi ngày, cán bộ Trung tâm thay phiên nhau đưa đón và ở lại cùng các con suốt buổi học để bảo đảm an toàn, hỗ trợ kịp thời.

"Dù chỉ học chung trong cùng khuôn viên, nhưng ánh mắt tò mò của bạn bè cũng khiến các con ngại ngùng, thu mình lại. Các con chỉ ước mong được ngồi trong một lớp bình thường, có bạn ngồi cạnh, được thầy cô gọi đúng tên, không sợ bị hỏi khác biệt vì sao", chị Nhung kể.

Đến bậc THPT, cánh cửa hòa nhập mới thật sự mở ra. Các em được học cùng bạn bè, được bảo mật danh tính theo quy định pháp luật, được nhà trường hỗ trợ nhiều khoản đóng góp và tạo điều kiện cho các em hòa nhập. Trung tâm hiện có 5 em học đại học, cao đẳng, 4 em học trung cấp nghề và 17 em đang học phổ thông.

Đó là "trái ngọt" đầu tiên sau hành trình gieo chữ giữa muôn vàn gian khó. Trái ngọt ấy có được như ngày hôm nay là cán bộ, giáo viên của Trung tâm và các em nhỏ đã phải trải qua biết bao nỗ lực, nước mắt và sự hỗ trợ tận tình của các thầy cô, của các nhà trường nơi các em theo học.

Mong ước thiết thực mà giản dị của các em nhỏ mang trong mình căn bệnh thế kỷ

Chúng tôi đã đã xúc động với câu chuyện đến trường của các em nhỏ và tâm tư của các cán bộ Trung tâm Bảo trợ xã hội 1(Hà Nội). Tuy có nhiều trăn trở, nhiều suy nghĩ là vậy nhưng cuộc sống vẫn phải bước tiếp, đối mặt và vượt qua những thách thức. Và mọi thứ vẫn cứ bắt đầu bằng ngày mới với những hối hả với nhịp sống thường nhật.

Ngày mới ở Trung tâm bắt đầu từ rất sớm. 5h30 sáng, cán bộ phòng chăm sóc đánh thức các em dậy uống thuốc kháng virus (ARV) đúng giờ. Sau bữa sáng vội, các em lên xe đến trường, có em có khi đi xa tới 20km. Hình ảnh mỗi sáng những đứa trẻ nhỏ xíu cẩn thận chia thuốc, uống nước và ghi vào sổ theo dõi khiến ai cũng nghẹn ngào. Với trẻ bình thường, đi học là việc giản đơn. Nhưng với các con ở đây, mỗi sớm mai thức dậy được dắt xe, đạp tới trường thôi cũng là một niềm hạnh phúc lớn lao.

Điều khiến ai cũng xúc động khi đến đây không chỉ là câu chuyện bệnh tật, mà là tinh thần vượt khó của các em. Dù mang bệnh, thiếu thốn, nhưng ánh mắt các em vẫn ánh lên khát khao được sống, được học, được yêu thương. Có em ước làm bác sĩ để chữa bệnh cho người giống mình, có em muốn học nấu ăn để sau này mở quán nhỏ "vừa có tiền, vừa nuôi các em nhỏ ở trung tâm". Những ước mơ giản dị ấy lại khiến người nghe thấy nghẹn lòng.

Với trẻ nhiễm HIV, học tập không chỉ là tiếp thu tri thức, mà còn là hành trình tìm lại niềm tin, lòng tự trọng và cơ hội hòa nhập. Không ít em từng bị xã hội khước từ, nhưng khi được trao cơ hội học tập và yêu thương, các em đã thay đổi. Những tấm bằng tốt nghiệp trung học, giấy khen thành tích học tập hay thư cảm ơn của thầy cô ở trường… được Trung tâm nâng niu như những kỷ vật quý giá.

"Các con ở đây ngoan và hiểu chuyện lắm. Ở đây, các em được dạy cách yêu bản thân, biết giữ gìn sức khỏe, hiểu giá trị của kỷ luật và tinh thần trách nhiệm. Chúng tôi luôn mong xã hội mở lòng hơn, dành cho các em nhiều sự cảm thông và thấu hiểu. Điều các con cần nhất không phải là thương hại, mà là cơ hội được sống như bao người khác. Khi xã hội chấp nhận, kỳ thị giảm bớt và các em được công khai mới là món quà quý nhất cho các con", chị Nhung nghẹn ngào nói.

HIV/AIDS là bệnh, không phải tệ nạn. Trẻ nhiễm HIV có quyền được học hành, được yêu thương, không bị kỳ thị bởi các em đã quá thiệt thòi. Thế nhưng, rào cản vô hình vẫn còn đó. Không ít phụ huynh vẫn lo ngại, không muốn con mình học chung, dù khoa học đã khẳng định HIV không lây qua tiếp xúc thông thường như ăn uống, bắt tay hay chơi đùa.

Theo các chuyên gia y tế, từ khi thế giới phát hiện dịch HIV/AIDS đến nay đã mấy chục năm, về mặt lý thuyết và khoa học đã chứng minh HIV chỉ lây qua ba đường: máu, tình dục, mẹ truyền qua con khi mang thai, sinh con, cho con bú. Thực tế cũng chưa có ghi nhận trường hợp trẻ em nào bị lây nhiễm HIV qua đường tiếp xúc thông thường như ăn uống chung, bắt tay, ôm hôn, tắm chung hồ bơi… Trẻ có HIV và không nhiễm vẫn sống chung, học chung và cũng không ghi nhận trường hợp nào bị lây nhiễm trong môi trường học đường.