Ho mãi không dứt, bệnh nhân tá hỏa khi bác sĩ gắp ra 'thủ phạm' quen mặt ẩn nấp tận sâu trong phổi

Vừa qua, Bệnh viện 19-8 tiếp nhận một bệnh nhân trong tình trạng ho dai dẳng suốt một thời gian dài. Từng nghi ngờ mình đơn giản chỉ mắc viêm phế quản thông thường, người bệnh đã tự mua thuốc điều trị tại nhà nhưng chỉ thấy tình trạng ngày một kéo dài.

Trên thực tế, triệu chứng ho kéo dài thường dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp phổ biến theo mùa. Tâm lý chủ quan, thói quen tự ý "kê đơn" kháng sinh hay siro ho tại nhà là phương pháp chung của rất nhiều người. Bệnh nhân trong ca bệnh này cũng rơi vào tình trạng tương tự.

Chỉ cho tới khi cơ thể đã quá mệt mỏi vì cơn ho kéo dài nhiều ngày, người bệnh mới bắt đầu nhập viện. Ngay khi tiếp nhận, qua quá trình thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng và đánh giá bằng các phương tiện cận lâm sàng. Kết quả nội soi phế quản cho thấy một hạt lạc đang mắc tại phế quản thùy dưới phổi phải. Ê-kíp sau đó sử dụng dụng cụ chuyên dụng, tiếp cận và gắp trọn vẹn dị vật qua đường nội soi.

Thủ thuật diễn ra an toàn. Sau khi lấy dị vật, người bệnh được điều trị kháng sinh, chống viêm. Đường thở được tái thông và các triệu chứng hô hấp cải thiện rõ rệt. Trường hợp này cũng cho thấy một vấn đề dễ bị bỏ qua: không phải mọi trường hợp ho kéo dài đều xuất phát từ viêm phế quản hay các bệnh lý hô hấp thông thường. Trong một số trường hợp, nguyên nhân có thể là dị vật đã lọt vào đường thở từ trước.

Vì sao một hạt lạc nhỏ có thể gây ho kéo dài?

Dị vật đường thở có thể xuất hiện khi người bệnh ăn uống, bị hóc hoặc bị sặc. Trong nhiều trường hợp, cơn sặc xảy ra nhanh nên người bệnh có thể sẽ không nhớ rõ hoặc không nghĩ rằng dị vật rơi xuống đường thở. Đặc biệt, với những dị vật nhỏ như hạt lạc, người bệnh có thể chỉ xuất hiện triệu chứng ho kéo dài hoặc khò khè mà không có biểu hiện cấp tính rõ ràng.

TS.BS Đinh Thị Hoà, Khoa Nội Hô hấp, Bệnh viện 19-8 cho biết: "Dị vật đường thở là một tình trạng cấp cứu y khoa có thể giáng xuống bất kỳ ai, ở mọi độ tuổi chứ không riêng gì trẻ nhỏ. Những loại hạt nhâm nhi vui miệng như hạt lạc, hạt dưa, hay vài mẩu thức ăn vụn vặt... đôi khi lại trở thành mối nguy hiểm thầm lặng."

Khi nằm lại trong phế quản, dị vật có thể cản trở sự lưu thông của không khí và gây phản ứng viêm tại chỗ. Tùy vị trí, kích thước và thời gian tồn tại, dị vật đường thở có thể liên quan đến tình trạng:

- Ho kéo dài hoặc ho tái diễn. 

- Khò khè, đặc biệt khi tình trạng tắc nghẽn khu trú ở một bên đường thở. 

- Viêm phổi tái phát, nhất là tại cùng một vị trí. Xẹp phổi do tắc nghẽn phế quản. 

- Áp xe phổi hoặc các tổn thương phế quản nếu dị vật tồn tại lâu. 

- Nếu dị vật gây tắc nghẽn đường thở lớn, người bệnh có thể rơi vào tình trạng suy hô hấp, đe dọa tính mạng.

Với các dị vật hữu cơ như hạt lạc, nguy cơ càng đáng lưu ý bởi dị vật có thể thay đổi tính chất khi nằm lâu trong môi trường đường thở, từ đó làm tăng phản ứng viêm và khiến quá trình xử lý trở nên khó khăn hơn.

Ho lâu ngày không khỏi, khi nào cần nghĩ đến dị vật đường thở?

Không phải cứ ho kéo dài là có dị vật trong phổi. Tuy nhiên, một số biểu hiện có thể khiến bác sĩ cần đặt vấn đề về khả năng này, đặc biệt khi triệu chứng không giải thích được bằng các nguyên nhân hô hấp thông thường.

Ho sau khi ăn hoặc từng có cơn sặc

Nếu người bệnh xuất hiện cơn ho, sặc đột ngột ngay trong hoặc sau khi ăn, đặc biệt khi ăn các loại hạt, ngô hoặc thực phẩm có kích thước nhỏ, cần lưu ý nguy cơ dị vật lọt vào đường thở. Điều đáng nói là sau cơn sặc ban đầu, triệu chứng có thể giảm nhưng dị vật vẫn còn nằm trong đường thở.

Viêm phổi tái phát cùng một vị trí

Một dấu hiệu cần được chú ý là người bệnh nhiều lần bị viêm phổi ở cùng một vùng phổi hoặc điều trị không đạt hiệu quả như mong muốn. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể cần tìm kiếm nguyên nhân gây tắc nghẽn tại chỗ, trong đó có dị vật đường thở.

Khò khè hoặc ho kéo dài không rõ nguyên nhân

Khò khè không nhất thiết chỉ gặp ở người mắc hen hoặc các bệnh lý phổi mạn tính. Nếu tình trạng khò khè khu trú, đặc biệt ở một bên phổi, hoặc ho kéo dài không tìm được nguyên nhân rõ ràng, dị vật đường thở cũng là một khả năng cần được xem xét.

Nội soi phế quản giúp tìm và lấy dị vật như thế nào?

Trong trường hợp nghi ngờ dị vật đường thở, nội soi phế quản có vai trò quan trọng trong việc quan sát trực tiếp hệ thống khí - phế quản. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể xác định vị trí dị vật, đánh giá tình trạng niêm mạc xung quanh và lựa chọn dụng cụ phù hợp để lấy dị vật.

Điểm đáng chú ý là nội soi phế quản không chỉ hỗ trợ chẩn đoán mà còn có thể được sử dụng để gắp dị vật ngay trong cùng một thủ thuật, giúp tái thông đường thở và hạn chế nhu cầu phải can thiệp bằng phương pháp phẫu thuật trong những trường hợp phù hợp.

Tuy nhiên, đây vẫn là một kỹ thuật đòi hỏi bác sĩ có chuyên môn, kinh nghiệm, đồng thời cần sự phối hợp của ê-kíp và hệ thống dụng cụ chuyên dụng nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh. Trong ca bệnh tại Bệnh viện 19-8, các bác sĩ đã sử dụng nội soi phế quản để tiếp cận và lấy thành công hạt lạc mắc tại phế quản thùy dưới phổi phải.

Đừng chủ quan với cơn ho sau khi ăn

Một trong những điều dễ khiến người bệnh bỏ qua dị vật đường thở là triệu chứng ban đầu có thể không quá nghiêm trọng. Có người chỉ nghĩ mình "bị sặc", sau đó tiếp tục sinh hoạt bình thường. Khi cơn ho kéo dài, họ lại tự mua thuốc điều trị như một bệnh viêm đường hô hấp thông thường.

Việc tự điều trị kéo dài mà không xác định được nguyên nhân có thể khiến dị vật tiếp tục tồn tại trong đường thở.

Làm gì để phòng hóc dị vật khi ăn?

Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên nói chuyện, cười đùa trong lúc đang ăn; cần ăn chậm, nhai kỹ và chú ý khi sử dụng các loại thực phẩm có nguy cơ gây hóc. Với trẻ nhỏ, không nên để trẻ tự ăn các loại hạt khi chưa có sự giám sát của người lớn. Người cao tuổi hoặc người có rối loạn nuốt cũng cần được đặc biệt lưu ý trong quá trình ăn uống.

Nếu nghi ngờ hóc dị vật, người bệnh không nên tự móc họng hoặc cố gắng xử trí bằng các biện pháp thiếu cơ sở tại nhà. Cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí phù hợp.

Ca bệnh hạt lạc mắc trong phế quản tại Bệnh viện 19-8 là lời nhắc rằng một cơn ho tưởng như rất quen thuộc đôi khi lại che giấu một nguyên nhân khác. Khi ho kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện sau một lần sặc, thay vì chỉ tự điều trị, người bệnh cần được thăm khám để tìm đúng nguyên nhân.

Người đàn ông suy thận mạn nguy kịch sau thói quen nhiều người Việt nghĩ là 'càng ăn càng bổ'

GĐXH - Cho rằng ngứa da, tê bì chân tay, cơ thể mệt mỏi chỉ là những biến chứng của bệnh đái tháo đường, người đàn ông 60 tuổi đã chủ quan không tới bệnh viện cho tới khi xuất hiện những cơn đau tức ngực và khó thở. Bác sĩ xác định bệnh nhân bị tăng kali máu ở mức nguy hiểm, có nguy cơ bị ngừng tim bất cứ lúc nào.

Tự nhuộm tóc tại nhà, người đàn ông bất ngờ phải nhập viện vì lý do không ai ngờ đến

GĐXH - Chỉ sau một lần tự nhuộm tóc tại nhà, người đàn ông 52 tuổi bất ngờ phải nhập viện vì 2 bàn tay sưng đỏ, phù nề và nổi mụn. Các bác sĩ cảnh báo, một sai lầm nhỏ khi nhuộm tóc nếu không cẩn trọng có thể làm tăng nguy cơ viêm da tiếp xúc dị ứng.