Học sinh lớp 12 'quay cuồng' với các kỳ thi riêng

Kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy đang trở thành "tấm vé sớm" giúp học sinh lớp 12 gia tăng cơ hội vào đại học. Tuy nhiên, việc nở rộ các kỳ thi riêng cũng khiến nhiều thí sinh rơi vào vòng xoáy ôn luyện căng thẳng, tốn kém thời gian và chi phí.

Học sinh giỏi và áp lực kỳ thi riêng

Trường Đại học Quốc gia Hà Nội vừa công bố kết quả đợt 3 kỳ thi đánh giá năng lực năm 2026. Với 118/150 điểm, Nguyễn Cảnh Hoàng Vũ (lớp 12T2, Trường THPT Huỳnh Thúc Khánh, Nghệ An) nằm trong nhóm thí sinh có điểm cao ở tổ hợp Q02.

Dù có nhiều cơ hội xét tuyển, Hoàng Vũ cho biết vẫn tiếp tục đăng ký thêm nhiều kỳ thi khác như đánh giá năng lực đợt 5, kỳ thi đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội và kỳ thi riêng do Bộ Quốc phòng tổ chức, nhằm tăng khả năng trúng tuyển vào Học viện Kỹ thuật quân sự.

"Từng có thời điểm em cảm thấy quá tải khi phải cùng lúc ôn thi học sinh giỏi, học chương trình chính khóa và luyện đề đánh giá năng lực", Vũ nói. Theo Vũ, điểm khó của các kỳ thi riêng là yêu cầu tư duy tổng hợp, câu hỏi đa lĩnh vực và nhiều dạng "lạ". Để thích ứng, Vũ phải chia nhỏ giai đoạn ôn tập, tập trung luyện đề theo thời gian thực và ưu tiên làm chắc các câu hỏi trong khả năng.

Không chỉ riêng Hoàng Vũ, nhiều học sinh lớp 12 tại Nghệ An cũng đang phải tham gia cùng lúc nhiều kỳ thi. Tại lớp 12A2, Trường THPT Hà Huy Tập, sĩ số thường xuyên thiếu vắng trong các buổi học do học sinh di chuyển đến nhiều tỉnh, thành để dự thi. Có em thi tại Hà Tĩnh, Thanh Hóa, nhưng cũng có em phải ra Hà Nội, Hải Phòng hoặc vào Đà Nẵng.

Ngô Bảo An Nam (lớp 12A2) Trường THPT Hà Huy Tập cho biết, dù đã đạt 100 điểm ngay từ đợt thi đầu tiên, em vẫn tiếp tục đăng ký thêm các kỳ thi khác để "giữ nhiều phương án". "Đề thi có độ phân hóa cao, nhiều câu hỏi không bám sát hoàn toàn sách giáo khoa nên em phải tự tìm tài liệu, luyện đề trên mạng và tham gia các nhóm học tập để trao đổi", Nam nói.

Một giáo viên tại Nghệ An cho rằng, các trường nên tổ chức kỳ thi vào dịp hè để giảm áp lực cho học sinh. Theo giáo viên này, việc nhiều kỳ thi diễn ra dồn dập trong học kỳ II khiến học sinh phải liên tục di chuyển, vừa tốn kém vừa mệt mỏi.

Phụ huynh Nguyễn Văn Thanh, có con học tại Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, cho biết việc đưa con đi thi ở nhiều địa phương khiến gia đình "vất vả hơn cả kỳ thi đại học trước đây". Tuy nhiên, do mỗi trường có tiêu chí xét tuyển khác nhau nên phụ huynh vẫn buộc phải cho con tham gia.

Cần giảm tải cho học sinh

Tại lớp 12A2, Trường THPT Hà Huy Tập, những ngày cận kề kỳ thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, sĩ số lớp vơi đi đáng kể. Dù cùng đăng ký dự thi một đợt, nhiều học sinh lại phải di chuyển đến các địa điểm khác nhau. Gần nhất, có em thi tại Hà Tĩnh, Thanh Hóa và xa hơn là Hà Nội, Hưng Yên, thậm chí Hải Phòng mới có suất dự thi.

Ngô Bảo An Nam, học sinh lớp 12A2 cho biết, là người đầu tiên của lớp đạt mốc 100 điểm ngay từ đợt thi đầu tiên tại Ninh Bình nhưng vẫn chưa chốt lựa chọn trường đại học. Nam cho biết sẽ tiếp tục tham gia các kỳ thi khác để cải thiện điểm số, mở rộng cơ hội vào các trường tốp đầu, đồng thời tích lũy thêm kinh nghiệm làm bài.

Đăng ký tổ hợp Q21 với ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh, Nam nhận xét đề thi có độ phân hóa cao, xuất hiện nhiều câu hỏi "lạ", không hoàn toàn bám sát sách giáo khoa. Một số dạng bài đòi hỏi thí sinh phải có khả năng tư duy, phân tích và thích ứng nhanh, thay vì chỉ học thuộc kiến thức. Dù không tham gia các khóa luyện thi chuyên biệt, Nam dành nhiều thời gian tự tìm kiếm tài liệu, đề thi trên mạng để ôn luyện. Khi gặp câu hỏi khó, em chủ động trao đổi trong các hội nhóm học tập trên mạng xã hội để tháo gỡ.

Theo cô Đỗ Thị Minh Phương, giáo viên Trường THPT Hà Huy Tập, bức tranh tuyển sinh đại học hiện nay đã thay đổi mạnh mẽ với nhiều phương thức xét tuyển song song. Ngoài điểm thi tốt nghiệp THPT, học sinh còn có thể sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực, chứng chỉ quốc tế hoặc các hình thức xét tuyển khác để tăng cơ hội trúng tuyển.

"Tuy nhiên, chính sự đa dạng này lại tạo ra áp lực lớn. Học sinh vừa phải ôn thi tốt nghiệp, vừa luyện thi đánh giá năng lực, lại học thêm để thi chứng chỉ. Áp lực chồng áp lực khiến nhiều em mệt mỏi", cô Phương nói.

Cũng theo giáo viên này, sự khác biệt về cấu trúc giữa các kỳ thi khiến học sinh phải thay đổi cách học liên tục. Trong khi đề thi tốt nghiệp môn ngữ văn theo hình thức tự luận, thì ở kỳ thi đánh giá năng lực lại là trắc nghiệm, yêu cầu tư duy nhanh và linh hoạt.

Thực tế cho thấy, dù các kỳ thi riêng mở rộng cơ hội trúng tuyển, nhưng nếu không có sự điều chỉnh hợp lý về thời gian và cách thức tổ chức, áp lực đối với học sinh và phụ huynh sẽ còn tiếp tục gia tăng.

Thông tin chính thức về kỳ thi đánh giá năng lực 2026 của Đại học lớn nhất nước

Năm 2026, các trường đại học vẫn sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM trong công tác tuyển sinh. Thí sinh có thể đăng ký từ ngày 24/1 để có suất dự thi tại 15 tỉnh, thành trên cả nước.