'Khuôn mặt trên Sao Hỏa': Bức ảnh gây chấn động năm 1976 và bí ẩn chưa lời giải suốt gần nửa thế kỷ

Bức ảnh đen trắng, với cấu trúc địa hình trông như đôi mắt, mũi và miệng người, đã nhanh chóng được công bố rộng rãi, làm dấy lên làn sóng suy đoán về sự tồn tại của nền văn minh ngoài Trái Đất.

Khi Viking 1, một trong hai tàu thăm dò đầu tiên hạ cánh thành công xuống Sao Hỏa – chụp khu vực này từ độ cao khoảng 1.873 km, nhóm kỹ sư của NASA ban đầu chỉ xem đây là một hiện tượng thị giác bình thường do góc chụp và ánh sáng tạo ra.

Tuy nhiên, khi bức ảnh được phát hành với ghi chú "giống khuôn mặt người", truyền thông và công chúng ngay lập tức bị thu hút bởi giả thuyết rằng có thể tồn tại một công trình nhân tạo, thậm chí là dấu tích của một nền văn minh cổ đại trên Hành tinh Đỏ.

Bức ảnh được gọi bằng nhiều cái tên: "The Face on Mars", "Khuôn mặt ở Cydonia", hay đơn giản là “Gương mặt Sao Hỏa ”. Cấu trúc này trông như được “tạc” lên bề mặt hành tinh với các chi tiết mô phỏng rõ nét phần trán, hốc mắt, mũi và môi.

Ngay lập tức, bức ảnh trở thành trung tâm của vô số giả thuyết phi thường. Một số nhà văn nổi tiếng như Richard C. Hoagland cho rằng đây là di tích còn sót lại của một nền văn minh cổ, hoặc thậm chí là thông điệp để lại từ người ngoài hành tinh.

Không dừng lại ở đó, "Gương mặt Sao Hỏa " còn góp phần châm ngòi cho làn sóng những cuốn sách, phim tài liệu và thuyết âm mưu kéo dài suốt nhiều thập kỷ. Các chương trình truyền hình như Unsolved Mysteries hay Ancient Aliens thường xuyên nhắc đến khu vực Cydonia như một “thánh địa khảo cổ” tiềm năng ngoài Trái Đất.

Với công chúng yêu thích bí ẩn, khuôn mặt Sao Hỏa là biểu tượng cho giấc mơ khám phá sự sống ngoài hành tinh và là bằng chứng, dù mong manh, cho giả thuyết con người không đơn độc trong vũ trụ.

Tuy nhiên, giới khoa học không đứng ngoài cuộc chơi của trí tưởng tượng. Trong suốt nhiều năm sau đó, các tàu thăm dò khác như Mars Global Surveyor (1998) và Mars Reconnaissance Orbiter (2006) đã quay lại khu vực Cydonia với thiết bị hiện đại hơn, cung cấp ảnh chụp có độ phân giải cao.

Những hình ảnh mới cho thấy cấu trúc "khuôn mặt" chỉ là một đồi đá tự nhiên bị bào mòn theo thời gian, và hiện tượng thị giác được gọi là pareidolia, xu hướng não bộ con người nhận diện hình dáng quen thuộc (như khuôn mặt) trong các mẫu hình ngẫu nhiên chính là "thủ phạm" tạo ra ảo giác này.

Dẫu vậy, điều đáng nói là niềm tin vào "khuôn mặt Sao Hỏa " không hoàn toàn biến mất. Trong khi cộng đồng khoa học khẳng định đó là cấu trúc tự nhiên, một bộ phận người đam mê giả thuyết ngoài hành tinh vẫn kiên quyết bảo vệ niềm tin rằng NASA đang che giấu sự thật.

Trên Internet, các diễn đàn, blog và video YouTube tiếp tục khai thác chủ đề này như một minh chứng rằng chúng ta chưa biết hết về Sao Hỏa và rằng việc bác bỏ quá nhanh những điều “kỳ lạ” có thể là sai lầm.

Bức ảnh "Gương mặt trên Sao Hỏa" không chỉ là một sự kiện thú vị trong lịch sử thăm dò vũ trụ, mà còn cho thấy cách con người phản ứng với điều chưa biết. Nó là minh chứng cho khả năng tưởng tượng vô biên của trí óc, cho khao khát tìm kiếm điều huyền bí vượt khỏi Trái Đất, và cho sự giằng co giữa khoa học và niềm tin. Đến nay, khu vực Cydonia vẫn là điểm đến được NASA và các cơ quan vũ trụ chú ý, dù không còn mang màu sắc ly kỳ như những năm 1980.

Gần 50 năm đã trôi qua kể từ khoảnh khắc Viking 1 "vô tình" bấm máy, nhưng "khuôn mặt Sao Hỏa" vẫn còn đó, không chỉ trên bề mặt Hành tinh Đỏ, mà cả trong trí tưởng tượng, niềm hiếu kỳ và ước vọng khám phá không gian sâu thẳm của nhân loại.