Làm con ở Việt Nam khó không?

Dạy con luôn là bài toán khó đối với các bậc sinh thành ở Việt Nam.  Ảnh minh họa: Chí Cường

Câu chuyện được bắt đầu bằng hình ảnh một phụ nữ chở con đi xe máy ngoài đường: “Cách đây hai tuần, tôi chứng kiến một người mẹ chở con đi học về, vừa chạy xe vừa chửi con té tát ầm cả đường. Tới đầu một con hẻm nhỏ trên đường LCT, chị ta dừng xe nhất định đuổi con xuống. Nhiều người can ngăn nhưng chị ta càng gào thét như phát điên. Đuổi mãi con bé không chịu xuống, chị ta cầm luôn cái mũ bảo hiểm quật thẳng vào mặt cháu”.

Sau đó, người viết bài liệt kê một loạt những sai lầm trong cách giáo dục con trẻ của các bậc làm cha làm mẹ ở Việt Nam. Đó là áp đặt mong muốn của bố mẹ lên trẻ, không chấp nhận giới tính bị  lỗi của con, con còn bé thì nhồi ăn, lớn lên chút nữa thì nhồi học và khi trưởng thành thì “ép duyên”…

Thực tế làm con ở Việt Nam có khó như vậy không? Chúng tôi đã đặt câu hỏi này với chuyên gia tâm lý giáo dục Nguyễn Lâm Thúy, chuyên gia hướng nghiệp, Giám đốc Trung tâm Tham vấn gia đình và trẻ em Vala (Hội Tâm lý giáo dục Việt Nam). Bà Nguyễn Lâm Thúy cho rằng những nỗi khổ mà bài viết đã đề cập là có thật và khá phổ biến. Vì áp đặt mong muốn của mình lên đứa trẻ nên cha mẹ đã vô hình trung tạo áp lực và làm khổ những đứa con của mình.

Theo bà Nguyễn Lâm Thúy, làm bố làm mẹ thì ai cũng yêu con, ai cũng muốn hy sinh hết cho con cái. Thế nhưng vì không biết cách yêu (kỹ năng thể hiện tình cảm, cảm xúc) hoặc yêu con không đúng cách đã khiến cho con trẻ không cảm nhận được tình yêu của bố mẹ. Các ông bố, bà mẹ Việt thường không được dạy phải tôn trọng con trẻ. Trong quá trình nuôi dạy con, vì không có kỹ năng và phương pháp nên họ đã vô tình gây áp lực cho con.

Câu chuyện trên là điển hình cho việc cha mẹ yêu con nhưng không biết cách yêu. Cha mẹ chỉ vì muốn con học giỏi, vì muốn con tốt lên, sống đàng hoàng sung sướng về sau. Tuy nhiên họ không biết một điều rằng, việc mình muốn người khác làm theo ý mình là một sự chấp trước, làm tăng nghịch cảnh, tạo bi kịch cho đứa con và cho cả chính mình.

Khó vì yêu con sai cách

Thực tế thì việc ép con ăn khi con còn bé, ép con học khi vào tuổi đến trường… là việc phổ biến nhất ở Việt Nam hiện nay. Đã ép, tức là có bạo lực, kể cả khi chưa đến mức quát mắng hay đánh đập như trong câu chuyện được kể ra ở trên. Số liệu của Đường dây tư vấn và  hỗ trợ trẻ em 18001567 (Bộ LĐ,TB&XH) cho thấy, có hơn 50 % trẻ gọi điện đến đường dây vì gặp vấn đề ứng xử với bố mẹ.

Nói chuyện giáo dục con ở Việt Nam khiến chúng tôi lại liên tưởng đến hiện tượng Nick Vujicic. Đã có bạn trẻ hỏi rằng: “Vì sao Nick không chân không tay lại thành đạt, trong khi mình đủ chân đủ tay thì lại không?”. Và câu trả lời là: “Vì Nick đã được yêu thương đúng cách và Nick đã được bố mẹ tạo điều kiện để được tự lớn lên theo cách của anh”. 

Theo bà Nguyễn Lâm Thúy, phần đa các bậc cha mẹ yêu con nhưng yêu không có phương pháp. Yêu con là cho con tất cả. Từ bé, ngay chỉ trong cách ứng xử với miếng ăn, họ đã không có ý thức giáo dục nhân cách cho con. Đến bữa ăn hay khi có miếng ngon, bao giờ trẻ cũng được ăn trước. Trẻ ăn xong mới đến lượt ông bà, rồi cuối cùng mới đến lượt bố mẹ. Vì còn bé nên trẻ không thể hiểu được cha mẹ làm thế là vì muốn con nhanh lớn khôn. Cách yêu con một cách bản năng đó khiến đứa trẻ tự nhiên thấy, không phải làm gì thì nó vẫn được nhận. Đó là cách yêu con mù quáng.

Một nghịch lý cuộc sống nữa ở Việt Nam, đó là: Các thủ khoa đại học thường là con nhà nghèo và học ở trường làng. Trong khi đó, không ít con nhà giàu lại không thi nổi đại học. Phải chăng những gia đình giàu có đó đủ điều kiện  để nuôi dạy con nhưng lại dạy  sai cách?

Mạc Vi