Lào Cai: Nhiều chính sách nâng cao chất lượng giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số ít người

Lào Cai là tỉnh vùng cao, biên giới, có diện tích tự nhiên đứng thứ 19/63 tỉnh, thành trong cả nước, gồm 25 dân tộc cùng chung sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm 66,2% dân số toàn tỉnh. Ở Lào Cai có dân tộc Bố Y và dân tộc Phù Lá, là hai dân tộc thiểu số rất ít người (DTTSRIN) sinh sống tập trung tại 33 thôn của 22 xã thuộc 7 huyện (Bảo Thắng, Bảo Yên, Văn Bàn, Sa Pa, Bắc Hà và Mường Khương). Trong năm 2021 sắp tới, Lào Cai là trong 12 tỉnh nằm trong Chương trình "Bảo vệ và phát triển các dân tộc thiểu số rất ít người giai đoạn 2021 – 2030" theo Quyết định 499 ngày 10/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ.

Về giáo dục, năm 2016, tỉnh Lào Cai chính thức triển khai Đề án "Xóa mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ" giai đoạn 2015 – 2020 (trong đó bao gồm cả đối tượng người DTTSRIN). Chỉ sau 3 năm (2016 – 2019) triển khai, tất cả các chỉ tiêu đều đạt so với kế hoạch. Hiệu quả của đề án này góp phần thay đổi nhận thức của người dân, đặc biệt là đồng bào vùng cao, đáp ứng nhu cầu được biết chữ, tiếp nhận văn hóa của một bộ phận người dân.

Cơ sở vật chất giáo dục cho các em học sinh tại huyện Mường Khương ngày càng được nâng cao. Ảnh Phòng GDDT Mường Khương

Bà Mã Én Hằng, Phó Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai cho biết, về công tác giáo dục, từ năm 2019 đến nay, Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai đã ký hợp đồng với Trường Cao đẳng Lào Cai tổ chức 28 lớp dạy tiếng dân tộc bằng hình thức truyền khẩu với sự tham gia của 1.400 học viên là người dân tộc Phù Lá (Xá Phó) và Bố Y là 2 DTTSRIN tại Lào Cai. Các lớp học được tổ chức chia làm 2 đợt, mỗi đợt bao gồm 12 lớp dạy tiếng dân tộc Phù Lá (Xá Phó) và 2 lớp dạy tiếng dân tộc Bố Y.

Việc tổ chức triển khai mở các lớp dạy tiếng truyền khẩu tại thôn, bản cho người DTTSRIN đã góp phần tích cực giữ gìn và phát huy tốt hơn bản sắc văn hoá của các dân tộc rất ít người trên địa bàn tỉnh Lào Cai, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí, tiêu chuẩn theo quy định của UBND tỉnh.

Trên địa bàn huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai  hiện nay có dân tộc Bố Y thuộc nhóm DTTSRIN với 428 hộ, tương đương 1635 nhân khẩu, sinh sống tại 14/16 xã, thị trấn trong huyện. Trong đó có 88/428 hộ nghèo chiếm 20.6%; 57/428 hộ cận nghèo chiếm 13.3%.

Trao đổi với PV báo Gia đình và Xã hội, ông Nguyễn Văn Vinh, Trưởng phòng GD&ĐT huyện Mường Khương cho biết: Trong những năm qua, thực hiện các chương trình, đề án hỗ trợ cho DTTSRIN, hàng năm các xã, thị trấn thường xuyên mở các lớp tuyên truyền nâng cao nhận thức về công tác giáo dục trong cộng đồng đồng bào DTTSRIN; Phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với chính quyền địa phương, phụ huynh học sinh trong việc giáo dục học sinh; huy động học sinh đến trường cùng với việc duy trì sĩ số; Đổi mới phương pháp dạy học theo đối tượng, vùng miền; Tăng cường rèn luyện tiếng Việt và các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh; Chuyển giao khoa học kỹ thuật, chính sách, hiệu quả của chính sách, đối tượng thụ hưởng; tạo được sự đồng thuận của nhân dân.

Học sinh DTTSRIN tại huyện Mường Khương được tạo điều kiện ăn ở tại trường. Ảnh Phòng GDDT Mường Khương

Năm học 2020-2021 toàn huyện có 584 học sinh là người DTTSRIN Bố Y được hỗ trợ chế độ theo Nghị định 57/2017 của Chính phủ về chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập đối với trẻ mẫu giáo, học sinh, sinh viên DTTSRIN. Trong đó có 180 học sinh mầm non, 279 học sinh tiểu học, 125 học sinh THCS. Phòng GD&ĐT huyện chi trả hỗ trợ cho học sinh trong ba đợt (tháng 12, tháng 5, tháng 8 hàng năm). Các đơn vị trường THPT, PTDTNT THCS&THPT chi trả theo từng tháng trong năm. Phương thức chi trả bằng tiền mặt theo quy định. Trong năm 2020 huyện Mường Khương đã xóa toàn bộ phòng học tạm và xây dựng nhà công vụ, nhà bán trú đảm bảo công tác dạy và học cho giáo viên và học sinh.

Nhờ có chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập theo Nghị định 57, đối tượng người học là DTTSRIN có cơ hội đến trường, được hỗ trợ học tập nên có điều kiện yên tâm học tập trong các cơ sở giáo dục. Hàng năm các học sinh thuộc đối tượng trên đều hoàn thành chương trình học tập theo lớp học, bậc học.

Hiện tại huyện Mường Khương đội ngũ cán bộ công chức, viên chức là người dân tộc Bố Y có trình độ đại học trở lên đang công tác tại các cơ quan, đơn vị, UBND các xã, thị trấn là 15 người, trong đó cấp huyện 2 người, cấp xã 3 người và các trường học 10 người.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Vinh, việc giáo dục cho DTTSRIN tại huyện Mường Khương vẫn còn gặp nhiều khó khăn do Mường Khương là một huyện nghèo, chưa có cơ chế đặc thù, trình độ dân trí còn hạn chế; ở vùng cao còn tồn tại một số phong tục, tập quán lạc hậu ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh; một bộ phận người dân vùng cao chưa nhận thức rõ, chưa quan tâm, tạo điều kiện cho con em đi học. Công tác xóa mù chữ đối với người trong độ tuổi từ 36-60 gặp khó khăn do người dân có tâm lý ngại học và không có nhiều thời gian dành cho việc học xóa mù chữ.

Chính vì vậy, trong thời gian tới, Phòng GD&ĐT huyện Mường Khương mong muốn Chính phủ sớm triển khai ban hành nghị định mới về chính sách đối với học sinh DTTSRIN trong giai đoạn tiếp theo; đồng thời có chính sách ưu tiên tuyển dụng, bố trí việc làm cho sinh viên mới tốt nghiệp là người DTTSRIN để nâng cao nhận thức của người dân về hiệu quả của việc đi học, từ đó thu hút được người dân tham gia, cho con em đến trường đi học. Ngoài ra, đề nghị với Ủy ban Dân tộc thống nhất tên gọi dân tộc Tu Dí thành dân tộc Bố Y để thuận tiện cho công tác quản lý, triển khai các chương trình hỗ trợ.

Có thể thấy, từ những giải pháp mà huyện Mường Khương nói riêng và tỉnh Lào Cai nói chung đã và đang thực hiện, không chỉ trong lĩnh vực giáo dục, mà cả trong phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, đã góp phần tạo nên đời sống mới cho đồng bào DTTSRIN. Các chính sách này sẽ là giải pháp thúc đẩy sự phát triển đồng đều, rút ngắn khoảng cách giữa các dân tộc, qua đó củng cố niềm tin của đồng bào DTTSRIN vào đường lối lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Đức Duy