Loài vật quý hiếm bậc nhất hành tinh ngỡ đã tuyệt chủng 6.000 năm bất ngờ "tái xuất"

Các nhà khoa học vừa công bố một phát hiện chấn động tại những khu rừng mưa hẻo lánh thuộc bán đảo Vogelkop, tỉnh Tây Papua, Indonesia.

Đáng chú ý tại đây tồn tại hai loài thú có túi bao gồm sóc bay ngón dài tí hon (Dactylonax kambuayai) và sóc bay đuôi cuộn (Tous ayamaruensis), dù chúng từng bị coi là đã tuyệt chủng cách đây khoảng 6.000 năm, theo Sci-News .

Nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí khoa học Records of the Australian Museum cho thấy, trước khi có phát hiện này, hai loài vật trên chỉ được giới nghiên cứu biết đến thông qua các di tích hóa thạch có niên đại từ thế Canh Tân đến đầu thế Toàn Tân tại khu vực Úc và New Guinea.

Theo các nhà khoa học, sóc bay ngón dài tí hon vốn là loài thú có túi sở hữu những sọc vằn đặc trưng trên cơ thể, được cho là đã biến mất hoàn toàn khỏi Úc cùng thời điểm với các loài động vật khổng lồ như gấu túi khổng lồ và sư tử có túi trong kỷ băng hà.

Trong khi đó, sóc bay đuôi cuộn được xác định là họ hàng gần nhất của loài sóc bay khổng lồ tại Úc và là chi thú có túi mới đầu tiên của New Guinea được mô tả kể từ năm 1937. Loài này có kích thước nhỏ hơn so với các loài cùng họ ở lục địa Úc, sở hữu đặc điểm nhận dạng là đôi tai không lông và chiếc đuôi có khả năng cầm nắm linh hoạt.

Về tập tính sinh sản, chúng thường kết đôi trọn đời, chỉ nuôi một con non mỗi năm và chọn những hốc cây cao nhất để làm tổ.

Điều thú vị là dù vắng bóng trong hồ sơ khoa học hiện đại, sóc bay đuôi cuộn vẫn luôn hiện hữu trong đời sống văn hóa của các thị tộc Tambrauw và Maybrat địa phương. Đối với những cộng đồng dân cư sinh sống tại khu vực này, đây là một loài động vật thiêng liêng và luôn được họ tôn thờ.

Các nghiên cứu hóa thạch cho thấy loài thú có túi này từng sinh sống tại khu vực Queensland (Australia) khoảng 300.000 năm trước, nhưng dường như đã biến mất trong kỷ băng hà. Trước phát hiện mới, các nhà khoa học cho rằng chúng chỉ tồn tại tại Tây Papua cho đến khoảng 6.000 năm trước.

Hai loài thú này được ghi nhận sống trong các khu rừng núi thấp tại bán đảo Vogelkop. Đây là nơi thưa dân cư và vẫn còn nhiều hệ sinh thái rừng nguyên sinh.

Sự tồn tại của chúng được xác nhận nhờ ảnh chụp của các nhà nghiên cứu độc lập cùng các mảnh hóa thạch và một mẫu vật bảo tàng thu thập từ năm 1992.

Đặc biệt, loài thú có túi ngón dài được nhiếp ảnh gia Carlos Bocos chụp lại vào năm 2022 trong một chuyến khảo sát. Trong khi đó, một cá thể sóc bay đuôi vòng được nhà nghiên cứu Arman Muharmansyah phát hiện trong khu rừng thuộc một công ty trồng cọ dầu vào năm 2015.

Các phát hiện mới đã được công bố trong một số đặc biệt của tạp chí khoa học do Bảo tàng Australia xuất bản. Theo các nhà nghiên cứu, kết quả này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo tồn các khu rừng mưa tại New Guinea - nơi có thể vẫn còn lưu giữ nhiều loài sinh vật quý hiếm chưa được phát hiện.

Nhà sinh thái học David Lindenmayer từ Đại học Quốc gia Australia nhận định, đây là một phát hiện đáng chú ý, đồng thời nhấn mạnh rằng những khu rừng mưa ở các vùng xa xôi trên thế giới vẫn còn nhiều bí ẩn khoa học. Đối với một số cộng đồng bản địa tại Vogelkop, sóc bay đuôi vòng còn được xem là loài vật linh thiêng, gắn với tín ngưỡng về linh hồn tổ tiên.

Bên cạnh đó, Giáo sư Tim Flannery từ Bảo tàng Úc, đồng tác giả của nghiên cứu, nhấn mạnh rằng việc tìm thấy một "đơn vị phân loại Lazarus" – thuật ngữ chỉ những loài vật tái xuất hiện sau khi bị coi là tuyệt chủng – là một thành tựu đặc biệt.

Tuy nhiên, việc phát hiện cùng lúc hai loài như vậy là một điều đáng kinh ngạc, cho thấy rừng mưa Vogelkop có thể đang che chở cho một hệ sinh thái cổ đại với những sinh vật độc nhất vô nhị.

Đồng tác giả Aksamina Yohanita từ Đại học Papua cũng khẳng định rằng phát hiện này là minh chứng rõ nét cho tầm quan trọng của việc bảo tồn các vùng sinh thái đặc thù và giá trị của sự hợp tác nghiên cứu trong nỗ lực bảo vệ đa dạng sinh học toàn cầu.

Trúc Chi (t/h)