Một niềm tự hào?

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn đề cập đến cái sự xôn xao “thạc sĩ nước ngoài trượt công chức Hà Nội”. Quả thật, lấy gì đảm bảo một người học bên trời tây mấy năm về là giỏi hơn một người theo học ở các ngôi trường trong nước. Nhất là bây giờ nhiều người có tiền, thích học ở đâu chẳng được, dù nền tảng kiến thức có khi chẳng đủ qua điểm sàn đại học hàng năm của Bộ GD&ĐT. Cũng có đầy các thể loại đào tạo liên kết, từ xa cứ gắn cái mác nước ngoài cho oách!

Giả sử (tức là ta đang mơ đến một cái sự chuẩn tuyệt đối) mọi thạc sĩ, tiến sĩ học nước ngoài trượt công chức Hà Nội chỉ vì thua điểm thí sinh tốt nghiệp các trường đại học ở Việt Nam, chứ chẳng vì cái gì khác, thì mừng quá. Nền giáo dục mà bấy lâu chúng ta trăn trở, chẳng phải rất đáng tự hào đó sao. Môi trường làm việc ở Việt Nam chẳng phải quá tuyệt vời sao, khi tạo nên những cán bộ chất lượng - đủ sức đánh bại biết bao cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ học ở nước ngoài về.

Nhưng có tồn tại cái sự tuyệt đối ấy không? Khó mà khẳng định được. Mới đây thôi, báo cáo uy tín mang tên Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam (PAPI) công bố hồi giữa tháng 4 vừa qua đã tiết lộ rằng, có tới 50% người tham gia nghiên cứu khảo sát nói họ phải “lót tay” khi vào công chức nhà nước. Nếu đúng như vậy thì cái sự học ta, học tây đâu phải là “vũ khí” duy nhất trong cuộc tuyển lựa cam go.

Hẳn là có sự bất công. Nhưng rất khó minh chứng. Chỉ số PAPI cũng chỉ ra rằng, chỉ có 3% người “thua thiệt” dám đứng ra tố cáo hành vi “nhạy cảm” của cán bộ trong hệ thống hành chính địa phương đấy thôi!

Vậy phải nhìn nhận thế nào cho khoa học? Có lẽ hãy chấp nhận những con số khô khan nhưng biết nói. Có tới 50% người có bằng thạc sĩ nước ngoài trượt công chức, hàng loạt thủ khoa đại học trong nước cũng chung số phận... thì không còn là sự ngẫu nhiên, trùng hợp nữa. Đó là phép suy luận đơn giản từ toán học thống kê.

Cầu mong cho mọi phép toán thống kê đều sai bét, để chúng ta cứ yên tâm mà tự hào về chất lượng giáo dục, chất lượng công chức.

Việt Nguyễn/Báo Gia đình & Xã hội