Nếu chẳng may Cụ Rùa chết, ai chịu trách nhiệm?

Sở Khoa học - Công nghệ HN đề xuất phương pháp bắt rùa tai đỏ bằng các biện pháp như sau: Bắt rùa tai đỏ bằng lồng đặt chìm dưới nước hoặc dùng bè nổi có mồi dẫn dụ vào lưới. Riêng đối với mồi dẫn dụ không gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái hồ. Trước tiên cần tiến hành bắt rùa tai đỏ tại một hồ thử nghiệm để rút kinh nghiệm.

Đồng thời, một kịch bản truyên truyền về tác hại của rùa tai đỏ đối với hệ sinh thái của Hồ Gươm cũng sẽ được xây dựng. UBND TP cũng đã thành lập một tổ công tác liên ngành, bao gồm đại diện của các sở, ngành: Khoa học và Công nghệ, Tài nguyên và Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, UBND Quận Hoàn Kiếm, Ban Quản lý khu vực Hồ Gươm; các đơn vị ngoài thành phố tham gia bắt và xử lý rùa tai đỏ với sự giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước của thành phố.

Bà Lê Thanh - Phó Trưởng phòng Phòng Công nghệ, Sở Khoa học - Công nghệ HN cho rằng, việc bắt và xử lý rùa tai đỏ tại Hồ Gươm là vấn đề quan trọng và rất nhạy cảm, tuy là việc cần thực hiện trong thời gian sớm nhất nhưng phải cẩn trọng. Vì vậy, dù đề xuất của Sở Khoa học - Công nghệ được duyệt nhưng có lẽ phải sau Tết Nguyên đán mới có thể thực hiện được.

TP. Hà Nội vừa mới tổng kết các hoạt động kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Đại Lễ được đánh giá là tổ chức thành công. Nhưng có lẽ trong 1000 việc làm tốt của Hà Nội cho kỷ niệm Đại lễ thì dường như vẫn còn 1 việc mà người ta đã quên mất, đó là bảo tồn và gìn giữ một Cụ Rùa Hồ Gươm, được coi như "báu vật", "chứng nhân lịch sử" của Thăng Long- Hà Nội. Phải chăng, cuối năm người ta quá bận! Và số phận Cụ Rùa sẽ ra sao khi Tết Nguyên đán qua đi?

- Theo cuốn Rùa thế giới của Carl H. Ernst và Roger W. Barbour, 1989, rùa tai đỏ lúc nhỏ ăn động vật, lớn lên thì ăn tạp. Thức ăn của rùa tai đỏ: Tảo, bèo tấm, thực vật nổi, động vật bao gồm nòng nọc, cá nhỏ, côn trùng (trưởng thành và ấu trùng), tôm, ếch nhái, các động vật thân mềm, hầu hết các loại ốc. Trong điều kiện nuôi nhốt thức ăn, thức ăn của rùa tai đỏ là cá hộp, thịt bò, hamburger, thức ăn hộp cho chó mèo, rau diếp, chuối, dưa hấu, dưa đỏ.

Theo tôi những vết nham nhở trên mai Cụ Rùa có thể do rùa tai đỏ gặm vì Cụ thuộc loài mai mềm. Đây là giả thiết, không thể đo đếm được! Không thể quan niệm về kích thước ở đây. Ví như con ốc bươu vàng to hay bé mà cả nước "đánh nhau" với nó được không?! Mai Cụ Rùa rất rộng nên rùa tai đỏ có thể bám theo hoặc thậm chí trèo lên lưng gặm phần mai mềm của Cụ.

- Theo nghiên cứu của ông, thì rùa tai đỏ đã có ở Hồ Gươm từ bao giờ? Và tại sao bây giờ chúng mới tấn công Cụ?

- Tôi có tư liệu khẳng định rùa tai đỏ xuất hiện ở Hồ Gươm từ năm 2004 mà tôi đã từng cảnh báo và báo chí đã từng lên tiếng. Tôi đã thống kê được 22 bài.

- Theo ông, nếu đó là sự thực thì việc tiêu diệt rùa tai đỏ phải hết sức cấp thiết, bởi hoàn toàn có thể chúng "xơi thịt" Cụ Rùa Hồ Gươm đến chết?

- Công việc tiêu diệt rùa tai đỏ ở Hồ Gươm là rất cấp bách vì nó có thể ăn cạn kiệt nguồn thức ăn của các loài động vật thủy sinh và cả thức ăn của Cụ Rùa. Hình ảnh đưa trên báo chí vừa qua cho thấy vết thương trên mai Cụ Rùa có thể do rùa tai đỏ gặm! Ngoài ra trên cổ Cụ còn vết cứa đỏ rất mới. Có thể nói đây là tấm ảnh gây cho tôi cú sốc lớn trong suốt 20 năm theo dõi hoạt động của Cụ Rùa!

- Hồi đầu năm cũng dấy lên lo ngại về Cụ Rùa Hồ Gươm bị dính lưỡi câu. Liệu các vết thương vừa qua có gây ảnh hưởng đến Cụ vốn tuổi cao sức yếu không? Liệu có cần phải can thiệp cứu chữa cho Cụ bằng y học?

- Năm 1997 và năm 1998 tôi đã có tờ trình về Cụ Rùa bị thương và có ảnh chứng minh cụ thể. Tháng 8 vừa qua trên mai Cụ lại dính 2 chùm lưỡi câu, tôi đều có ảnh rõ ràng. Vết thương trên cổ Cụ lần này là vết thương mới! Theo tôi năm nay Cụ nổi rất nhiều và có vẻ yếu hơn mọi năm, lại mang trên mình nhiều vết thương - điều đó thật sự tôi thấy rất đau lòng. Tôi đề nghị đưa Cụ lên cứu chữa, đồng thời vây bắt rùa tai đỏ.

- Đưa Cụ lên cứu chữa ư? Nhưng ai dám đưa lên chữa, mà chữa bằng cách nào?

- Tôi thấy chỗ Cụ hay nổi ở gần đường Đinh Tiên Hoàng, mà Cụ có vẻ yếu, nên việc "đưa Cụ lên" không khó. Vấn đề là ai dám "quyết" trong việc này. Khi đưa lên thì sẽ sát trùng vết thương cho Cụ, và dùng các biện pháp cứu chữa khác...

- Hiện các ngành chức năng đang đề xuất giải pháp tiêu diệt rùa tai đỏ. Từ nghiên cứu của mình, theo ông biện pháp tối ưu như thế nào? Theo ông biết, liệu Hà Nội có theo biện pháp đó không? Nghe nói, Sở Khoa học và Công nghệ HN đề xuất giải pháp "hiện đại" chứ không phải "thủ công"?

- Hiện, Sở Khoa học và Công nghệ HN đã có cuộc họp bàn với các nhà khoa học và các nhà quản lý, tìm biện pháp thu bắt rùa tai đỏ, tìm và tiêu hủy trứng của chúng ở Hồ Gươm chắc là được, nhưng triệt để thì rất khó kể cả lâu dài. Nhưng trước mắt thành phố phải có văn bản cụ thể về cấm thả rùa tai đỏ vào Hồ Gươm nhất là trong dịp 23 tháng Chạp tới và cấm phóng sinh trong các ngày Rằm và Rằm tháng 7. Cần giao cho Đội Quản lý An ninh trật tự Hồ Gươm theo dõi và xử lý những người vi phạm và được phép phạt nếu vi phạm. Có như vậy mới hy vọng giảm thiểu số lượng rùa tai đỏ ở Hồ Gươm.

-Chúng tôi được biết là trước đây, ông đã bảo vệ công trình nghiên cứu về tổng thể môi trường cho Hồ Gươm. Việc diệt rùa tai đỏ có lẽ chỉ là 1 trong số các biện pháp tổng thể mà chúng ta cần phải làm cho môi trường hồ và cho Cụ Rùa. Theo ông, các biện pháp tổng thể cần phải làm trong thời điểm này là gì?

- Để bảo vệ môi trường Hồ Gươm, TP nên có một phòng thí nghiệm để tiến hành theo dõi các chỉ số về môi trường nước thường xuyên chứ không phải đợi lúc có dự án thì mới làm 1 vài tháng hay vài năm rồi lại bỏ đó đến lúc có sự cố rồi mới tiếp tục. Cần kiểm tra đáy hồ để dọn dẹp những chướng ngại, tôi chắc các vết thương trên cổ Cụ chính do những vật sắc nhọn trong đáy hồ gây ra.