Nhớ lắm Tết xưa!

Tôi sinh ra ở miền Bắc nhưng lại lớn lên ở miền Nam nên trong tôi có điều kiện để hiểu tập tục của cả hai miền Nam Bắc.
 
Tôi rất thích không khí Tết khi nhà nhà nhộn nhịp dọn dẹp nhà cửa, sửa soạn bày biện bàn thờ tổ tiên. Ngày 29 hoặc 30 Tết thế nào trong xóm cũng nghe tiếng lợn kêu eng éc, rồi tiếng nhà này nhà kia í ới gọi nhau đi đánh đụng thịt lợn để làm giò lụa, nấu đông. Hầu như đến nhà ai cũng thấy các bà các chị rửa lá dong, chẻ lạt chuẩn bị cho nồi bánh chưng....

 

Phải chăng thời khó khăn mọi người trong gia tộc gắn bó, đoàn kết cùng đồng cam cộng khổ chia ngọt, sẻ bùi và tình làng nghĩa xóm cũng gần gũi và gắn bó với nhau hơn, ai cũng mong nhà mình đón cái Tết thật ấm cúng, quây quần bên ông bà, cha mẹ và người thân. 

 

Những ngày giáp Tết tôi rất thích được Mẹ sai sang nhà bác Cả từ sáng sớm để bác sai vặt và sau đó là "xin xỏ" quà Tết. Bởi Mẹ tôi là em gái út lại ở tập thể nên bác cả "bao trọn gói" từ bánh chưng, đào, giò lụa, giò thủ....

 

Tôi rất thích được ngồi canh nồi bánh chưng cùng bác cả. Tôi là cháu gái út ít bé nhất nhà nên bao giờ bác cả cũng ưu ái gói cho tôi một cái bánh vó (giống nhưng nhỏ bằng 1/2 bánh chưng) và thêm một cái đuôi lợn luộc, bác cẩn thận buộc hai món đó bằng sợi dây cói rồi treo lủng lẳng ở cái sào cạnh bể nước để tên mèo mướp không thể ăn vụng được phần của tôi. 

 

Ăn no, chơi chán mà tôi vẫn chẳng muốn về  nhà, cứ thích "lượn" mãi bên nhà bác cả vì lý do gì thì các bạn cũng đã rõ... Hihi!
 
Sáng mùng Một Tết trong tiết trời mưa phùn và se lạnh rất ư đặc trưng của miền Bắc ấy, anh em tôi được bố mẹ cho diện quần áo mới đi chúc Tết ông bà và họ hàng. Trước khi ra khỏi nhà, bao giờ mẹ cũng dặn dò anh em tôi nào là  phải ngoan, đến nhà ai cũng phải khoanh tay chào hỏi mọi người và chúc Tết người lớn tuổi trước. Khi nhận được tiền mừng tuổi phải biết cám ơn không được lấy tiền mừng tuổi đi đánh đáo ăn tiền, thấy các bạn đốt pháo nhớ bịt tai và chạy cho xa kẻo bỏng.
 
Đó là cái Tết cuối cùng ở miền Bắc của tôi cách đây hơn 30 năm về trước.

Do bố mẹ tôi là cán bộ tăng cường vào Nam công tác nên cái Tết đầu tiên trong Nam, gia đình tôi đón một cái Tết khác hẳn mọi khi – không có hoa đào cũng chẳng có hoa mai. Bánh tét được thay thế cho bánh chưng. Cô làm chung với mẹ chỉ cho mẹ tôi kho một nồi thịt heo với hột vịt gọi là thịt  kho tàu ăn kèm với dưa cải chua và dưa giá... Tiết trời khô nóng nên cũng chẳng có giò thủ hay thịt đông, dưa hành gì ráo... Huhu!
 
Tôi thấy các cô trong công ty rủ mẹ tôi đi chợ Tết, mẹ cũng mua gà vịt bánh trái, nhưng mứt dừa và một bọc hạt dưa đo đỏ là thứ gì đó quá xa lạ đối với tôi... Giao thừa năm đó tất cả mọi người tập trung trong phòng họp của công ty, sau khi đốt phong pháo Điện Quang và mở radio nghe thư chúc Tết của Chủ tịch nước các cô quê miền Bắc ôm nhau khóc nấc vì nhớ nhà và gia đình, còn các chú thì bày đồ khô ra nhậu....

 

Hụt hẫng nhất với tôi là gia đình tôi không có bà con thân thích ở trong Nam nên anh em tôi không biết đi đâu chơi, mặc quần áo mới cũng không biết khoe ai, các cô chú còn trẻ chưa ai lập gia đình nên chẳng có thêm đứa trẻ nào. Anh em tôi chỉ quanh quẩn trong căn nhà tập thể hết ra rồi vào mong Tết chóng qua để được đi học và gặp lại bạn bè.

 

Hơn 30 năm rồi tôi chưa có dịp được đón Tết trên quê hương miền Bắc – nhớ, nhớ lắm chứ nhưng biết vậy! Vì tôi chịu rét rất dở nên không dám về Bắc để đón Tết, thế là tôi từ từ hòa nhập và quen dần với không khí Tết phương Nam.

 

Mỗi độ xuân về tôi thích tự tay làm các loại mứt dừa, mứt gừng dẻo, mứt khóm… Tôm khô, cá khô, tép chao, dưa kiệu để gia đình ăn và đãi khách.

 

Tết thời nay thiên về chơi nhiều hơn ăn, mọi người dành thời gian để đi du lịch xa hơn là tụ họp cùng gia đình. Mối quan hệ họ hàng cũng từ đó mà nhạt dần theo thời gian, chỉ khi nào tình  quê hương, bản quán thì mới thấy hết ý nghĩa của cái gọi là Tết sum họp - quây quần.