Nơi có bếp lửa ấm

Tranh minh họa của Nguyên Mỹ

Đoàn quân đi về phía Nam. Trước mặt chúng tôi, thành phố Vinh đang ngùn ngụt cháy sau trận bom của giặc Mỹ. Sau lưng chúng tôi, những cô gái lần đầu biết yêu, đứng nhìn theo và lặng lẽ khóc. Phải là một dân tộc anh hùng mới có những người con gái biết khóc một cách trang nghiêm như vậy. Cũng phải là một dân tộc anh hùng mới có những người mẹ dám đem que diêm duy nhất ra đánh trước gió bão. Từ ngày đó, cuộc đời tôi gắn liền với chiến hào, từng phút từng giây đối diện với cái chết. Câu thơ của bạn tôi viết về người lính trong cuộc chiến tranh:

Ngủ ôm súng nhưng tôi vẫn có một gia đình. Đó là ngọn lửa giấu trong que diêm mẹ cho ngày tôi ra trận. Que diêm trong túi ngực luôn nhắc tôi rằng tôi có một mái nhà tranh, trong đó có một người mẹ đêm đêm nuốt thầm nước mắt chờ tôi chiến thắng trở về. Trong những trận đánh quyết liệt nhất, que diêm mẹ cho vẫn ấm trong ngực tôi, hình ảnh mẹ luôn sáng trong tim tôi, thành nguồn sức mạnh để tôi sống không hổ thẹn suốt 10 năm đạn lửa.

Rồi tôi chiến thắng trở về. Đó là một đêm khuya khoắt. Tôi bước thập thững về làng. Đêm không trăng sao, trời tối như mực nhưng bàn chân của đứa con trai không bao giờ quên lối về nhà mẹ. Trong nhà có ánh lửa. Mẹ tôi đang ngồi bên bếp, bóng Người hắt lên vách như một pho tượng đen. “Mẹ! Sao giờ này mẹ vẫn thức?”. Mẹ ôm chầm lấy tôi, xoa đầu tôi, nước mắt mẹ rơi xuống mặt tôi, sao ấm thế!

Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi ra trận mà không có một người mẹ đêm đêm thao thức, nuốt nước mắt đợi tôi về? Thật hạnh phúc khi chúng ta đã có một gia đình, có một ngọn lửa ấm trong tâm can, có một mái rạ và những con người để ngày đêm ta thương nhớ. Lý tưởng chiến đấu của một thế hệ không có gì cao xa mà chỉ là những mái nhà, những người mẹ lưng áo bạc phếch mồ hôi muối, những người con gái lặng lẽ khóc khi ta khoác súng lên vai ra đi.

Tôi hạnh phúc vì sau chiến thắng còn được về với mẹ. Còn có hàng triệu đồng đội tôi không trở về. Các anh nằm lại ở đâu đó trong những cánh rừng bạt ngàn Tây Nguyên, trên các kênh rạch vùng Nam Bộ, dưới lòng sông Thạch Hãn, để lại những người mẹ héo hon vì nhớ thương con, những người vợ khóc cạn nước mắt vì nhớ thương chồng. Câu thơ của bạn tôi viết ở Quảng Trị:

Các gia đình Việt Nam đã kiên cường đối mặt với một đế quốc hùng mạnh nhất hành tinh trong suốt 10 năm dài. 10 năm, các gia đình Việt Nam 10 lượt tiễn con trai mình ra trận. 10 năm, mẹ tôi cắn hạt gạo làm ba, một phần để ăn, hai phần gửi ra mặt trận.

Sau 25 năm đổi mới, đời sống các gia đình VN đã được nâng lên 12 lần. Những thứ mà nhiều thập niên trước người Việt Nam không thấy cả trong giấc mơ thì bây giờ trở thành những thứ bình thường nhất. Hôm qua, một người vợ trẻ nói với chồng: “Chồng con bạn em vừa mua một chiếc E300, gần 3 tỷ đồng. Nhà mình thì một cái bánh xe cũng không có”. Hôm nay có người vừa than thở: “Các công ty kinh doanh địa ốc đang bán tháo một loạt biệt thự, có người mua tới 3 cái, ước gì mình có tiền để mua một cái”. Trong sự so bì và những lời than thở đó có hơi hớm về sự tăng trưởng kinh tế. Nếu kinh tế gia đình không tăng trưởng thì không ai dám mơ tới E300 và biệt thự hàng chục tỷ đồng.

Lại một lần nữa ta thắp hương nén hương thơm thảo trên bàn thờ tổ tiên. Bằng máu và mồ hôi, tổ tiên ta đã tạo lập một giang sơn gấm vóc, những miền châu thổ rực rỡ phù sa với những thôn làng trù phú, có bóng tre xanh ôm những nếp nhà sớm chiều ấm áp khói lam, thao thức tiếng gà và ngọt ngào lời ru của mẹ. Thời gian đã trang nghiêm điểm phút giao thừa. Gần 87 triệu người VN lại quần tụ dưới những mái nhà có bếp lửa ấm, từng cháy sáng từ đời này qua đời khác, từng ấm áp suốt 4000 năm không tắt. Ta bỗng thấy mình có một niềm hạnh phúc vô bờ, đó là gia đình, nơi ta sinh ra và là bến đỗ cuối cùng của cuộc đời mỗi chúng ta.

Hoàng Hữu Các