Phát biểu của Quyền Điều phối viên thường trú LHQ

Ông Eamonn Murphy.

Hà Nội, ngày 5-6/1/2011

Kính thưa Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến

Kính thưa Bà Nobuko Horibe, Giám đốc văn phòng khu vực Châu Á –Thái Bình Dương của UNFPA

Thưa các đồng nghiệp đến từ Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Armenia, Azerbaijan, Georgia, Albania, Geneva và New York

Thưa các đồng nghiệp LHQ

Thưa các đại diện các cơ quan Chính phủ Việt Nam, các nhà tài trợ và các tổ chức xã hội dân sự, các viện nghiên cứu và các cơ quan thông tấn báo chí,

Thưa quý vị đại biểu,

Được có mặt ở đây hôm nay là một vinh hạnh lớn đối với tôi. Với cương vị là Quyền Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc, thay mặt cho Liên Hợp Quốc tại Hà Nội, tôi xin được chúc mừng Chính phủ Việt Nam trong việc tổ chức hội nghị cấp toàn cầu hết sức quan trọng này. Tôi cũng xin được cám ơn tới Ban tổ chức và quý đại biểu tham dự hội thảo đã làm việc hết sức tích cực để chuẩn bị cho hai ngày thảo luận sắp diễn ra.

Nhân dịp này, tôi cũng xin được chúc mừng tới chính phủ và phái đoàn của bẩy nước tới tham dự hội nghị này vì những nỗ lực lớn lao trong việc giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh. Tôi cũng hoàn toàn tin tưởng rằng sự chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm đa dạng của chúng ta sẽ giúp tạo ra những ý tưởng và cách tiếp cận hữu ích trong việc giải quyết vấn đề hết sức nhạy cảm, phức tạp và đầy thách thức của việc mất cân bằng giới tính khi sinh.

Một trong những kết quả mà chúng ta sẽ thu được từ hội nghị tham vấn này, đó là nền tảng hợp tác Nam-Nam ngày càng vững mạnh hơn để đảm bảo rằng chúng ta có thể học hỏi được kinh nghiệm lẫn nhau trong việc làm thế nào để giải quyết một cách tốt nhất vấn đề này từ bản thân mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng tới việc ra quyết định về mặt chính trị.

Mặc dù Việt Nam không phải là quốc gia đầu tiên phải đối mặt với tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh - song thực tế cho thấy thách thức này quả là lớn lao và tỷ số giới tính thì ngày càng gia tăng. Tỷ số giới tính khi sinh đã tăng từ 106,2 bé trai trên 100 bé gái vào năm 2000 lên 111,2 bé trai trên 100 bé gái vào năm 2010.

Mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ tác động đến cấu trúc dân số Việt Nam trong tương lai, dẫn đến hậu quả là có quá nhiều nam giới trong xã hội. Các hệ lụy nghiêm trọng tiềm ẩn có thể là: thiếu phụ nữ sẽ làm gia tăng áp lực buộc họ phải kết hôn sớm hơn; nhu cầu mua bán tình dục cũng có thể ngày càng tăng và các mạng lưới buôn bán phụ nữ có thể sẽ mở rộng hơn do sự mất cân bằng này. Một số trường hợp bạo lực giới và buôn bán người đã được ghi nhận tại Việt Nam cho thấy những nguy cơ mà phụ nữ và trẻ em gái dễ bị tổn thương phải đối mặt.

Chính phủ Việt Nam đã có sự quan tâm đặc biệt đối với hiện tượng mất cân bằng mới nổi lên này. Do lựa chọn giới tính trước sinh là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến mất cân bằng giới tính khi sinh nên hành vi này đã được coi là bất hợp pháp theo các quy định của Pháp lệnh Dân số do Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành năm 2003 cũng như của Nghị định số 114 ban hành tháng 10/2006. Điều này lại một lần nữa được nhấn mạnh trong Chiến lược quốc gia về Dân số và Sức khỏe sinh sản giai đoạn 2011-2020. Chính phủ hiện cũng đang thực hiện một chương trình thí điểm xử lý  mất cân bằng giới tính khi sinh tại 20 tỉnh/thành hiện có hiện tượng mất cân bằng cao.

Liên Hợp Quốc hoàn toàn ủng hộ các nỗ lực nhằm kiểm soát khuynh hướng gia tăng hiện nay và tin tưởng rằng Việt Nam đang đi đúng hướng. Đồng thời, chính phủ cũng cần tăng cường hơn nữa công tác truyền thông thay đổi hành vi toàn diện hơn thông qua sự vào cuộc của báo chí, xã hội dân sự, đội ngũ cán bộ y tế và các lực lượng liên quan khác.

Thêm vào đó, chính phủ cũng cần quan tâm hơn tới việc thúc đẩy vai trò của phụ nữ và trẻ em gái trong xã hội, cải thiện vị thế và đảm bảo các quyền của phụ nữ và trẻ em gái. Các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước đóng vai trò chủ chốt trong việc gương mẫu thực hiện và chuyển tải các thông điệp về bình đẳng giới. Một yêu cầu quan trọng nữa là cần tăng cường chế độ an sinh xã hội cho người cao tuổi, giúp họ không phải phụ thuộc hoàn toàn vào con trai để nương nhờ lúc tuổi già.

Để duy trì động lực đạt được Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ số 3 về Bình đẳng giới tại Việt Nam, các nỗ lực cần hướng tới việc thay đổi tâm lý ưa thích con trai của các cặp vợ chồng cũng như việc nâng cao địa vị của phụ nữ trong gia đình và xã hội. Hơn nữa, cần tiến hành thêm các nghiên cứu định tính để tìm hiểu rõ hơn các yếu tố xã hội và văn hóa có tác động tới sự mất cân bằng giới tính khi sinh nhằm cải thiện các hoạt động giáo dục và một số can thiệp khác.

Nỗ lực chung của chúng ta trong việc thực hiện Chương trình hành động của Hội nghị quốc tế về Dân số và Phát triển (ICPD) và đạt được các Mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ vào năm 2015 phải được coi là một ưu tiên hàng đầu. Chúng ta phải hợp sức lại để đặt từng cá nhân con người vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển, đảm bảo phổ cập tiếp cận chăm sóc sức khỏe sinh sản và nâng cao vị thế của phụ nữ.

Thưa các quý vị đại biểu,

Liên Hợp Quốc tại Việt Nam đánh giá rất cao vai trò lãnh đạo của Chính phủ Việt Nam và sự ủng hộ của các đối tác tài trợ. Chúng tôi cam kết tiếp tục cộng tác chặt chẽ với Chính phủ, Ngân hàng Thế giới và các đối tác phát triển và xã hội dân sự nhằm nâng cao vị thế của phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới. Vì vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh được coi như là một chỉ số chính giúp theo dõi, giám sát việc thực hiện bình đẳng giới nên chúng tôi sẽ ưu tiên mọi nỗ lực để giải quyết vấn đề này trong văn kiện Một kế hoạch của Liên Hợp Quốc giai đoạn 2012-2016.

Chúng tôi hy vọng tiếp tục được cộng tác với các đồng nghiệp quốc tế và trong nước để đảm bảo Việt Nam sẽ tiến bước trên con đường hướng tới sự phát triển công bằng và bền vững cho tất cả mọi người.

Tôi mong muốn nhận được những đóng góp quý báu từ quý vị dành cho hội thảo cũng như những kết quả của thảo luận ngày hôm nay. 

Xin cảm ơn.

PV (ghi)