Phía sau nỗi đau mang tên “tự phát”

Những ruộng cà chua ngút ngàn chín đỏ của họ đang thối rữa  vì các thương lái vẫn bặt vô âm tín. Giá cà chua tại vườn được ấn định ở mức 700 – 1.000 đồng/kg, thương lái cũng chẳng thèm ngó ngàng. Người nông dân trồng cà chua tự phát chết đứng một cách đau đớn giữa mênh mông sản phẩm của mình vì chẳng có nổi đầu ra. Rất nhiều hộ dân đã phải đau đớn huy động cả nhà đi thu lượm, đi hái cà chua chín mang ra nơi khác đổ bỏ vì sợ để thối rữa sẽ còn ảnh hưởng đến đất trồng vụ sau. Nỗi buồn của họ, cũng mênh mông như đồng cà chua tự phát thối rữa!

Trong khi đó, vẫn có những hộ dân khác trên cùng địa bàn đang vui. Họ vui vì không phải mất công, mất sức mang mồ hôi nước mắt của mình đi đổ bỏ. Họ vui vì thậm chí còn bán được cà chua với giá cao gấp 4-5 lần cái giá mà những người hàng xóm đáng thương của họ được thương lái hứa mua (dù rồi vẫn chẳng mua). Nguyên cớ là bởi, những hộ dân này trồng cà chua theo kế hoạch, theo hợp đồng ký trước. Đó là quy trình làm ăn khép kín với sự liên kết 3 nhà: Nhà sản xuất – nhà cung ứng – nhà phân phối. Với tư cách “nhà sản xuất”, người nông dân đã được cam kết bao tiêu sản phẩm nên mặc nhiên họ có được “đầu ra”, bất kể thị trường dư thừa, ế ẩm thế nào.

Hai câu chuyện, một nghịch cảnh diễn ra trên cùng một địa bàn này, suy cho cùng lại là nỗi đau lớn. Đau vì những người nông dân “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” đã bị tước đi miếng cơm, manh áo đã đành, mà đau hơn vì cái tư duy làm ăn theo kiểu tự phát, tự nhiên đeo bám dai dẳng và phát tác tai hại. Cái tư duy “thấy người ăn khoai cũng vác mai đi đào” đó không chỉ cho thấy tai hại ở đây. Nó từng là nỗi đau với hàng vạn hộ dân trồng cà phê, tiêu, điều ở Tây Nguyên rồi phải đốn bỏ làm củi đun những năm trước. Nó từng là “máu” chảy ròng ròng trên những vuông tôm dọc ven biển miền Trung thuở nào, là thóc lúa chín thối trên ruộng của người dân Đồng bằng sông Cửu Long dạo nọ…

Hai câu chuyện, một nghịch cảnh và rất nhiều nỗi đau. Đau vì người nông dân có thể “lạc lối, sai đường” khi tư duy kiểu “ăn theo, làm theo” mới ra nông nỗi. Song, đau hơn vì ở nơi nào trong những chỗ kia cũng đều có chính quyền địa phương, có “ban bệ” khuyến nông, khuyến ngư, có vô số cán bộ chuyên trách với đủ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vậy nhưng vẫn để nỗi đau “tự phát” đó liên tục xảy ra. Các cơ quan, ban ngành, các cán bộ đó đã làm gì, khi tháng tháng vẫn lĩnh lương từ những đồng tiền thuế mồ hôi nước mắt của những người dân đang “chết đứng” vì… đau kia?

Thường Sơn