Quanh việc CSGT xử lý VPHC với phương tiện thế chấp ngân hàng: Luật sư nói gì trước nhiều lo lắng?

Nhiều phương tiện nguy cơ bị phạt khi giấy tờ xe bản gốc đã thế chấp ngân hàng. ẢnH: L.A

Văn bản làm khó nhiều bên

Từ đầu tháng 7/2017, khi lực lượng CSGT một số tỉnh thành bắt đầu triển khai công tác xử lý vi phạm theo công văn của Cục CSGT (C67 - Bộ Công an) nhiều đơn vị kinh doanh vận tải hàng hóa, hành khách… đã vô cùng lo lắng, đôn chạy đến ngân hàng... cầu cứu.

Anh H.V.C, 40 tuổi- chủ doanh nghiệp vận tải HTC (Hồng Bàng, Hải Phòng) lo lắng: “Doanh nghiệp của tôi có 5 đầu xe container thì cả 5 đều đang thế chấp tại ngân hàng V. từ năm 2014 đến nay. Sau khi thế chấp, giấy tờ đăng ký xe bản chính do ngân hàng giữ, doanh nghiệp tôi chỉ giữ bản công chứng, khi hay tin sẽ bị xử phạt, tôi đến ngân hàng “cầu cứu”, ngân hàng trả lời “phải đợi vì đang chờ ý kiến của Hội sở”.

Anh C cũng cho biết: Cách đây 3 hôm, xe của công ty anh chạy từ Lạng Sơn về Hải Phòng, khi đi qua một trạm CSGT ở địa phận Hải Dương đã bị kiểm tra giấy tờ xe và đương nhiên xe không có đăng ký gốc. Tôi đã đến ngân hàng xin “mượn” bản chính đăng ký xe ô tô nhưng ngân hàng từ chối. Cũng may, bên CSGT Hải Dương đã tạo điều kiện nhắc nhở lần sau phải hoàn chỉnh giấy tờ xe và cho xe đi tiếp.

Ngày 24/5/2017, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có công văn số 3851/NHNN-PC gửi các tổ chức tín dụng, các chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đề nghị các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện nghiêm túc quy định về việc bên thế chấp giữ bản chính giấy đăng ký phương tiện giao thông trong thời hạn hợp đồng thế chấp có hiệu lực theo quy định của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP đã dẫn. Song, tính đến thời điểm này, phía các ngân hàng vẫn chưa thể thực hiện.

Trước sự việc “chẳng bên nào chịu nhường bên nào”, một số doanh nghiệp đã cực chẳng đã tuyên bố “Chắc phải dừng hoạt động chờ các cơ quan tìm hướng giải quyết”.

Cũng liên quan vấn đề này, ông Khúc Thanh Hải, Chủ hãng taxi 82.82.82 ở Hải Phòng bày tỏ: “Việc trả giấy đăng ký xe bản chính cho bên thế chấp sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro, cụ thể là phát sinh những tranh chấp dân sự. Ngay cả bây giờ, dù ngân hàng giữ bản chính đăng ký xe ô tô nhưng phương tiện vẫn bị lái xe hay người thuê mang đi cầm cố, dẫn đến tranh chấp dân sự kéo dài rất mệt mỏi. Nếu bây giờ, bản chính giấy đăng ký xe mà giao cho bên thế chấp, e rằng sẽ tạo cơ hội cho nhiều tranh chấp dân sự nảy sinh. Thiết nghĩ, 2 bên (Hiệp hội ngân hàng và C67) cần ngồi với nhau để bàn bạc tìm cách giải quyết vấn đề này để không làm khó người dân”.

Trước những khó khăn bất cập trong các văn bản liên quan Giấy đăng ký xe ô tô bản chính, đồng loạt các doanh nghiệp đang hoạt động kinh doanh vận tải ở Hải Phòng như “chết đứng”. Một số doanh nghiệp đã phải nghĩ tới việc tạm dừng hoạt động kinh doanh… ngồi chờ cơ quan chức năng giải quyết. Cụ thể, theo ông Lê Hoàng Diệu – Giám đôc Công ty TNHH Thương mại vận tải Hoàng Phát, quận Ngô Quyền (Hải Phòng) cho biết hiện doanh nghiệp vận tải của ông có hơn 40 đầu xe, chạy tất cả các tuyến. Nhằm tránh việc bị CSGT xử phạt, DN đã phải tạm dừng hoạt động chờ hướng tháo gỡ của cơ quan chức năng, cho dù động thái này thiệt hại kinh tế cho doanh nghiệp.

Cơ quan chức năng phải ngồi lại với nhau

Trả lời PV Báo Gia đình & Xã hội về vấn đề trên, LS. Nguyễn Danh Huế (Đoàn luật sư Hà Nội) phân tích rằng, vấn đề mấu chốt ở đây là các cơ quan chức năng đã “không ngồi lại với nhau trước khi đưa ra xử lý cùng một vấn đề”.

Theo đó, ngân hàng thì lo sợ không cầm giấy tờ gốc sẽ không có gì đảm bảo đối với khoản vay của mình. Trong khi, điều 312 Bộ luật Dân sự 2015 sửa đổi quy định: “Giao giấy tờ liên quan đến tài sản thế chấp trong trường hợp các bên có thỏa thuận, trừ trường hợp luật có quy định khác”. Chưa kể, Điều 5 Luật Công chứng cũng quy định: “Bản dịch được công chứng có giá trị sử dụng như giấy tờ, văn bản được dịch”.

Trong khi đó, Điều 20 Nghị định 11/2012/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm quy định: “Trong trường hợp tài sản thế chấp là tàu bay, tàu biển hoặc phương tiện giao thông quy định tại Điều 7a Nghị định này thì bên thế chấp giữ bản chính giấy chứng nhận quyền sở hữu tàu bay, giấy chứng nhận đăng ký tàu biển Việt Nam, giấy đăng ký phương tiện giao thông trong thời hạn hợp đồng thế chấp có hiệu lực”.

Theo quy định mới và có hiệu lực cao nhất này, việc ngân hàng không được giữ giấy tờ gốc là phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành.

Luật sư Huế cho rằng, cần phải công tâm để nhìn nhận rằng, trong xử lý sai phạm phương tiện nếu chủ phương tiện để lại giấy tờ photo sẽ rất khó gặp lại họ. Chỉ khi giữ giấy tờ gốc, CSGT mới thuận tiện cho việc xử lý phương tiện giao thông khi vi phạm. Còn đối với ngân hàng, họ cũng sợ “thả gà ra đuổi”, cho vay một khoản tiền lớn trong khi không cầm nắm được điều gì từ khách hàng thế chấp. Tuy nhiên, vấn đề này có thể được giải quyết ổn thỏa cho cả ngân hàng, CSGT và chủ phương tiện thế chấp ngân hàng, đó là cũng tuân thủ đúng các quy định của pháp luật. Ngân hàng có thể cho vay thế chấp nhưng không cần giữ giấy tờ gốc mà chỉ cần đăng ký giao dịch đảm bảo. Khi chủ phương tiện mua bán xe, bắt buộc phải có hợp đồng mua bán và đi công chứng, khi đó các cơ sở công chứng gõ vào giao dịch đảm bảo thì sẽ ra tình trạng pháp lý của xe. Khi còn thế chấp nó sẽ không giao dịch mua bán được. Vì vậy, người mua xe chỉ cần thực hiện đúng theo quy định của pháp luật về mua bán sẽ không có rủi ro. Và việc kiểm tra thông tin xe cũng rất đơn giản chỉ gõ trong 30 giây là có kết quả. Nếu xe đã cầm cố ở đâu đó thì ngân hàng hoàn toàn có thể lấy lại xe đó vì quyền sở hữu thuộc về nơi giao dịch đầu tiên (thuộc về ngân hàng). Tất nhiên hình thức này vẫn có rủi ro đó là trường hợp tháo phụ tùng của xe ô tô đem bán, giao dịch chui (mua bán viết tay) không thông qua chứng thực giấy tờ. Tuy nhiên, hình thức mua bán này sẽ có rủi ro lớn đối với người mua. Vì vậy, để tránh thiệt hại không đáng có, khi mua bán phương tiện tốt nhất người có nhu cầu nên giao dịch minh bạch để tránh rủi ro không đáng có.

Qua sự việc nói trên điều mấu chốt là trước khi ban hành một chính sách hay các quy định mới thì các cơ quan chức năng cần cùng ngồi lại, tính toán thật kỹ các hệ lụy phát sinh và trên hết cần tính đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Nếu tất cả tuân thủ theo quy định của pháp luật hiện hành thì ngay cả khi ngân hàng không cầm giấy tờ gốc cũng không có rủi ro mà người thế chấp vẫn có thể cầm được giấy tờ đăng ký gốc cho phương tiện của mình.

Minh Lý - Kỳ An