Lần cho ý kiến này, các đại biểu tập trung vào các nội dung như cơ chế đặc thù cho Hà Nội, điều kiện nhập cư, định hướng quy hoạch...
Chỉ chặt ở nội thành!
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, tại kỳ họp cuối năm 2010, qua thảo luận, một số ý kiến đại biểu Quốc hội không tán thành với quy định bổ sung các điều kiện chặt chẽ hơn để được đăng ký cư trú trong nội thành thành phố Hà Nội.
|
|
|
Số lượng người nhập cư vào khu vực nội thành tăng nhanh trong những năm gần đây. Ảnh: Chí Cường |
Vì những quy định này không thể giải quyết thực chất vấn đề quá tải hiện nay, bởi lẽ quá tải không phải hoàn toàn do nhân khẩu thường trú, mà chủ yếu do nhu cầu nội tại của chính Hà Nội về nguồn nhân lực là lao động tự do, ví dụ như thu mua phế liệu, chăm sóc trẻ em, người già yếu, các dịch vụ khác... những người lao động này hoàn toàn không có nhu cầu đăng ký thường trú.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, do quy định của Luật Cư trú về điều kiện đăng ký thường trú khá "mở", vì thế tốc độ phát triển dân cư trên địa bàn Hà Nội thời gian qua rất nhanh, số dân nhập cư vào khu vực nội thành ngày càng gia tăng với tỷ suất nhập cư là 65,3% trong giai đoạn 5 năm 2005-2009.
Sức ép về dân số đang thực sự là thách thức đối với chính quyền Thủ đô, Hà Nội đang phải đối mặt với sự quá tải về cơ sở hạ tầng, dịch vụ, tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng trầm trọng.
Để có thể giải quyết thực trạng này cần phải tiến hành nhiều biện pháp đồng bộ như hạn chế tập trung dân cư trong khu vực nội độ, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng tại khu vực ngoại thành nhằm giãn dân ra những khu vực này, xây dựng tuyến đường giao thông thuận lợi kết nối nội thành và ngoại thành...
Do vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội cho phép chỉnh lý lại nội dung này theo hướng: giữ nguyên các điều kiện đăng ký thường trú tại nội thành thành phố Hà Nội đối với trường hợp được điều động, tuyển dụng, làm việc theo hợp đồng làm việc, hợp đồng lao động không xác định thời hạn tại cơ quan, tổ chức thuộc khu vực nhà nước; trường hợp về ở cùng với người thân hoặc trường hợp người trước đây đã từng có hộ khẩu trong nội thành như quy định hiện hành của Luật Cư trú.
Chỉ quy định các điều kiện đăng ký thường trú trong nội thành chặt chẽ hơn đối với nhóm đối tượng không thuộc các trường hợp nêu trên nhằm giảm bớt số lượng người nhập cư vào nội thành.
Quy định này chỉ đặt ra đối với trường hợp đăng ký thường trú, còn đối với tạm trú và lưu trú thì không quy định đặc thù mà thực hiện theo quy định của Luật Cư trú với thủ tục đơn giản để khuyến khích người dân đăng ký, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan nhà nước quản lý.
Cụ thể, trong dự thảo Luật quy định rõ đối với người thuộc nhóm đối tượng này thì được đăng ký thường trú tại nội thành của thành phố Hà Nội khi đáp ứng đủ các điều kiện bao gồm: có việc làm hợp pháp, ổn định ở Hà Nội; Có nhà ở thuộc sở hữu của mình hoặc nhà thuê lâu dài của tổ chức, cá nhân có đăng ký kinh doanh nhà ở; Đã tạm trú liên tục tại nơi đề nghị được đăng ký thường trú ít nhất là 3 năm.
Không "đặc thù" cho văn hóa, cư trú
Dự thảo Luật có đưa ra quy định cho phép Hà Nội áp dụng mức xử phạt tiền đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong khu vực nội thành cao hơn mức áp dụng chung với cả nước trong 6 lĩnh vực, bao gồm: văn hóa, đất đai, môi trường, xây dựng, giao thông vận tải và cư trú.
Qua thảo luận, có ý kiến băn khoăn về tính khả thi của biện pháp này, nhất là khi đang được thực hiện thí điểm chưa có sự tổng kết, đánh giá chính xác chính thức; đồng thời, quy định như vậy còn phá vỡ tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất đây lại là các quy định liên quan đến quyền công dân.
Thường vụ Quốc hội nhận thấy, ở Hà Nội cũng như ở một số đô thị lớn khác, trong số các hành vi vi phạm hành chính có những hành vi có tính chất phổ biến, đặc thù cần phải có chế tài xử phạt nghiêm khắc hơn để bảo đảm trật tự quản lý hành chính.
Việc áp dụng mức xử phạt vi phạm hành chính cao hơn tuy chưa phải là biện pháp hữu hiệu nhất để Hà Nội giải quyết những vấn đề bức xúc hiện nay, nhưng xét tình hình thực tiễn của Hà Nội thì đây là một trong những giải pháp cần thiết áp dụng đồng bộ với các biện pháp khác nhằm giảm thiểu những hành vi vi phạm pháp luật trong một số lĩnh vực đặc thù, xây dựng một Thủ đô phát triển với môi trường sống, môi trường văn hóa, pháp lý trong sạch, văn minh.
Tuy nhiên, Thường vụ Quốc hội cho rằng: Trong lĩnh vực cư trú và văn hóa không cần thiết phải áp dụng mức xử phạt vi phạm hành chính cao hơn, nên lược bỏ hai lĩnh vực này ra khỏi dự thảo Luật; Bổ sung lĩnh vực an ninh và trật tự, an toàn xã hội vào trong dự thảo Luật vì đây là một trong các lĩnh vực quan trọng, trong đó có một số hành vi đặc thù cần được áp dụng mức xử phạt vi phạm hành chính cao hơn.
LP