Sự lạc quan hiếm có của cụ bà 101 tuổi từ 28 tuổi đã "ở vậy" thờ chồng

Theo chân nhà văn Vũ Minh Nguyệt về thôn Bãi Trữ, Ninh Giang, Hoa Lư, Ninh Bình gặp cụ Vũ Thị Nhoan, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi thấy cụ đang tập thái cực quyền ở sân nhà với những động tác thuần thục, uyển chuyển. Vốn vui tính, dí dỏm nên thấy khách lạ, cụ Nhoan nhanh chóng hỏi han, chào đón rồi trò chuyện như con cháu trong nhà.

Phía sau nụ cười, ánh mắt đầy niềm vui của bà cụ đã 101 tuổi, ít ai biết rằng cụ là vợ liệt sĩ khi mới 28 tuổi rồi ở vậy nuôi con, chăm cháu và theo kháng chiến nấu cơm cho cán bộ cách mạng tỉnh Ninh Bình. Bây giờ, tuy tuổi đã cao nhưng cụ Nhoan say sưa đi hát chèo, thi thái cực quyền và đọc thơ đối đáp với các nhà thơ sang sảng không nhầm một câu nào.

Người nhà cụ Nhoan kể, cụ tuy hơi ngãng tai nhưng trong các cuộc hội hè ở địa phương, đi đâu cụ cũng xung phong lên đọc thơ và cười rất tươi khi được cổ vũ. Hỏi cụ về chế độ ăn uống để có sức khỏe tốt, cụ Nhoan đáp thật thà: "Bà ăn uống đơn giản lắm, ngày bà ăn 3 bữa, mỗi bữa một lưng bát cơm và chỉ ăn đồ luộc thôi, uống nước đun sôi để nguội, nào có mỹ vị cao sang gì đâu".

Cụ Vũ Thị Nhoan tập thái cực quyền

Những người dân ở vùng quê Ninh Giang kể lại, thời cụ Nhoan làm còn trẻ, làm cấp dưỡng cho tỉnh đoàn rất nổi tiếng về sự thông minh, rạch ròi, không bao giờ nhầm lẫn, thất thoát của tập thể một "xu" nào. Năm tháng trôi qua, bất chấp nắng mưa hay dông bão, người phụ nữ ấy đều lo chu tất từng bữa ăn cho cán bộ được đầy đủ cơm canh rau thịt.

Về hưu, cụ Nhoan mải mốt ra tận chợ Đồng Xuân mua quần áo, khăn về chợ quê bán mưu sinh. Nhà văn Vũ Minh Nguyệt - cháu gái cụ - chia sẻ, bà chị chính là nguyên mẫu trong nhiều truyện ngắn về đề tài hậu chiến của chị trong đó có tác phẩm nổi tiếng "Đồng quê".

"Ðời bà cực lắm. Ði làm dâu từ năm mười ba tuổi... Lúc đầu vợ chồng mấy tháng không dám nhìn mặt nhau. Ðến đận ông đi bộ đội mới dám gần gũi, rồi ông lại đi biền biệt suốt. Bà đẻ bố tôi mấy tháng, ông mới được về. Ở nhà chơi với con vài ngày ông lại phải đi, nghe đâu lần này ông theo đơn vị đi xa lắm. Bà tôi kể lại rằng lúc ấy mới khoảng canh ba ông bấm vào tay bà rồi hai người trở dậy. Bà khẽ đặt thằng bé (là bố tôi) xuống ổ rơm cho mẹ chồng rồi khoác tay nải lách cửa đi theo ông ra tận đường lớn. Lúc xuống đò ông ngoái lại dặn: "Nhà ở lại trông nom mẹ già và con nhỏ, tôi đi đợt này có dễ...".

Rồi bà có mang cô Tâm ba tháng thì được tin ông hy sinh. Bà phiền muộn nên cô Tâm đẻ ra ốm đau, sài đẹn mãi. Bà khổ quá. Lấy chồng chưa biết nhớ, biết thương thì đã thành góa bụa. Bố mẹ tôi thương bà lắm. Tôi lớn lên đã quen nếp nghĩ bà nội tôi hiền từ nhân hậu nhất làng. Tôi khôn dần bằng lời ru bà cất lên với điệu ngân ai muôn thủa" - nhà văn Vũ Minh Nguyệt viết trong tác phẩm "Đồng quê".

Cụ Nhoan vui vẻ dạy khách tập...múa!

Nói về người bà cả cuộc đời hy sinh và luôn truyền niềm lạc quan cho con cháu, nhà văn Vũ Minh Nguyệt tâm sự, cho đến bây giờ, điều đọng lại và ám ảnh chị mãi đó là dáng bà ngồi lọ mọ giã trầu bằng chiếc cối đồng bé tý. Mùi trầu cay cay quyện vôi thấy nồng nồng ấm sực cả gian nhà.

Màu cốt trầu khiến chị liên tưởng đến con đường gạch đỏ ở quê mình - con đường mà mỗi người phụ nữ dù lấy chồng ở làng hay lấy chồng thiên hạ đều lát một trăm viên gạch xuống để đánh dấu ngày chấm dứt thời con gái và bà chị cũng vậy. Nhưng giống như con đường nối dài ra mãi, những nỗi vất vả, đắng cay của cụ Nhoan cũng in đậm từng vết dấu thời gian.

Trong chuyến đi, tác giả bài thơ "Hương thầm" - nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn - không giấu nổi cảm xúc của mình trước người vợ liệt sĩ đã ngoài trăm tuổi. Nữ nhà thơ trải lòng, khi ngồi nghe cụ Nhoan đọc thơ hết bài nọ sang bài kia bà cảm nhận được sự minh mẫn, vui tươi và lạc quan hiếm có của một người bà, người mẹ đã trải qua nhiều vất vả, cơ cực nhất là ở độ tuổi tóc bạc da mồi.

T.Phương/Báo Gia đình & Xã hội