TS Hồ Tất Thắng, Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam phát biểu tại buổi tọa đàm “Tìm hiểu chỉ số chất lượng trong sản phẩm sữa” do Báo Sức khỏe & Đời sống tổ chức.
Người tiêu dùng trả tiền cho quảng cáo
TS Thắng băn khoăn, vấn đề mà nhiều người quan tâm hiện nay là liệu hàm lượng dinh dưỡng trong sữa như thế có phù hợp với sự phát triển của trẻ em Việt Nam, với từng độ tuổi không? Nhiều công ty nước ngoài quảng cáo cho chất này, chất kia vào để tăng chiều cao, cân nặng, trí thông minh... nhưng có thật trong sữa có những chất này không? Hay chỉ là những nghi vấn chưa có giải đáp, bởi chỉ tiêu chất lượng là do doanh nghiệp tự công bố, còn các cơ quan nhà nước chỉ lấy mẫu xét nghiệm khi có khiếu kiện.
Trong khi đó, người tiêu dùng muốn mang sản phẩm sữa đi xét nghiệm, nhưng lại không biết lấy mẫu như thế nào mới đúng quy định, bao nhiêu mẫu thì đủ? Việc xét nghiệm một tiêu chí rất tốn kém, càng xét nghiệm nhiều tiêu chí thì càng tốn kém. Người tiêu dùng không có khả năng tài chính để làm điều này.
|
Theo Phó Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hoàng Thủy Tiến, 6 tháng đầu năm 2009, 14 tỉnh, thành đã kiểm tra 2.050 cơ sở, phát hiện 1.491 cơ sở vi phạm, chủ yếu là chưa có giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh. Kiểm tra 279 mẫu sữa, phát hiện 25% số mẫu không đạt về hàm lượng đạm, gần 20% không đạt về chất béo. Bộ Y tế đã gửi báo cáo này lên Thủ tướng Chính phủ. |
TS Thắng cho biết thêm, sắp tới Hội Bảo vệ người tiêu dùng sẽ phối hợp với Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế) tổ chức lấy mẫu xét nghiệm các loại sữa bột, sản xuất trong nước và nhập khẩu về các tiêu chí mà nhà sản xuất công bố.
Ông Thắng dẫn báo cáo của Công ty nghiên cứu thị trường TNS cho thấy 5 tháng đầu năm 2009, các hãng sữa ngoại chi 152 tỉ đồng cho quảng cáo, tăng 36% so với cùng kỳ 2008; hãng sữa nội địa chi 42 tỉ đồng cho quảng cáo. Như vậy, có thể thấy rằng, giá sữa mà người tiêu dùng đang phải chịu một phần là do chi phí quảng cáo này cộng thêm vào.
Theo PGS.TS Nguyễn Công Khẩn, Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Bộ Y tế, không có quy định cụ thể về sự dao động của các dưỡng chất trong tiêu chuẩn sản phẩm. Thực tế do nguồn nguyên liệu, quy trình, công nghệ khác nhau, nên các sản phẩm có hàm lượng các dưỡng chất không tuyệt đối giống nhau. Vì vậy, nhà sản xuất căn cứ vào mức tối thiểu và mức tối đa hàm lượng dưỡng chất mà các sản phẩm đạt được, độ ổn định của các dưỡng chất này để công bố khoảng dao động của các dưỡng chất trong tiêu chuẩn sản phẩm.
Khó có thể kiểm tra 100% các sản phẩm sữa trên thị trường. (Ảnh: Chí Cường)
Không thể kiểm tra tất cả 100% sản phẩm sữa
Tại buổi toạ đàm, Phó Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế) Hoàng Thủy Tiến đưa ý kiến, thực tế hiện nay chúng ta không thể kiểm tra chất lượng tất cả 100% sản phẩm sữa, đặc biệt là sữa nhập ngoại. Vì mặt hàng này vô cùng phong phú, hàng trong nước, hàng nhập ngoại theo cả con đường chính ngạch và tiểu ngạch.
Việc lấy mẫu xét nghiệm cũng chỉ thực hiện với một số tiêu chí cơ bản như: Đạm, chất béo, đường, các chỉ tiêu về vi sinh... chứ không thể kiểm tra được tất cả các chỉ tiêu trong sản phẩm sữa. Cũng theo ông Tiến, sữa là một trong những mặt hàng có rất nhiều tiêu chí về chất lượng. Việc kiểm tra được tất cả các tiêu chí là rất khó, các nước khác không làm được và Việt Nam cũng vậy.
Theo TS Lê Thị Hồng Hảo, Phó Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia, việc lấy mẫu phải đảm bảo tính đại diện cho lô hàng. Mỗi kết quả xét nghiệm đều có một sai số nhất định. Ở các chỉ tiêu khác nhau, đối tượng mẫu khác nhau, nồng độ khác nhau và điều kiện thử nghiệm khác nhau thì mức độ sai số có thể khác nhau.
Cũng theo TS Hảo, chỉ có thể xét nghiệm được 50% chỉ tiêu mà các công ty công bố. Vì do ngân sách dùng cho việc kiểm nghiệm vệ sinh an toàn thực phẩm chỉ 500.000 đồng/lô hàng, nên nhiều khi cơ quan kiểm nghiệm phải dựa vào cảm quan là chính.
Vân Khánh