Thu hồi điện thoại, máy tính bảng hết hạn sử dụng: Không thực hiện, ai xử lý?

Nếu chống đối sẽ bị xử lý

Theo đề nghị của Bộ TN&MT, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 50/2013/QĐ-TTg quy định về thu hồi và xử lý sản phẩm thải bỏ. Theo đó, tất cả điện thoại di động, máy tính bảng, máy tính để bàn, máy quay phim, chụp ảnh, đầu đĩa các loại, ti vi, tủ lạnh, máy điều hòa, máy giặt… hết thời hạn sử dụng trên toàn lãnh thổ nước ta sẽ bị thu hồi từ 1/1/2015. Như vậy, theo quyết định này, hàng chục triệu sản phẩm cá nhân, dân dụng đã hết hạn của hàng triệu hộ dân sẽ nằm trong diện bị thu hồi.

Quyết định nêu trên quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, người tiêu dùng, cơ sở phân phối phải thu gom các sản phẩm hết hạn. Trong đó, doanh nghiệp nhập khẩu, sản xuất phải thiết lập các điểm thu hồi sản phẩm thải bỏ; Tiếp nhận sản phẩm thải bỏ do doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu đã bán ra thị trường; Thỏa thuận với người tiêu dùng về cách thức chuyển giao, tiếp nhận sản phẩm thải bỏ tại điểm thu hồi… Người tiêu dùng phải chuyển giao sản phẩm thải bỏ tại điểm thu hồi.

Với các quy định nêu trên, vậy doanh nghiệp và người dân sẽ được hưởng lợi gì? Quyết định 50 nêu rõ, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, người tiêu dùng và cơ sở thu gom được hưởng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định. Doanh nghiệp được miễn đăng ký chủ nguồn chất thải nguy hại, miễn đăng ký hành nghề quản lý chất thải nguy hại… Và để thực hiện chính sách bảo vệ môi trường nêu trên, UBND các tỉnh, thành phố phải hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu thiết lập điểm thu hồi tại các địa điểm phù hợp trên địa bàn.

Trong trường hợp người dân, doanh nghiệp không chấp hành vì sợ tốn kém về tiền bạc, mất thời gian thì cơ quan chức năng sẽ xử lý như thế nào? Về việc này, Bộ TN&MT được Chính phủ giao công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định về thu hồi và xử lý sản phẩm thải bỏ. Tuy nhiên, tính khả thi của quy định này đến đâu thì cần có sự hướng dẫn rõ của cơ quan chức năng bởi Bộ TN&MT liệu có đủ nhân lực để kiểm tra đến từng hộ dân, cơ sở sản xuất, nhập khẩu, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức… có sản phẩm hết hạn nhưng vẫn không chấp hành giao nộp?

Doanh nghiệp “tù mù” về chính sách

Doanh nghiệp, cá nhân người tiêu dùng là các đối tượng chịu các chế tài cụ thể khi thực thi quyết định nêu trên. Từ nay đến 1/1/2015 không còn xa, tuy nhiên, khảo sát của PV Báo GĐ&XH cho thấy, phần lớn các hãng điện tử lớn, cung ứng cả chục triệu sản phẩm nằm trong diện quy định bị thu hồi khi hết hạn vẫn chưa biết hoặc chưa có động thái nào triển khai các nội dung trong quyết định nêu trên.

Hãng điện tử Canon vốn nổi tiếng với các sản phẩm máy ảnh, máy in và nhiều sản phẩm điện tử khác được người tiêu dùng Việt ưa chuộng. Tuy nhiên, hiện Canon Việt Nam chưa “nghe” và chưa có triển khai gì liên quan đến thu hồi sản phẩm hết hạn sử dụng. Theo Canon Việt Nam: “Chỉ có định nghĩa hạn bảo hành chứ không có định nghĩa hạn sử dụng. Với sản phẩm điện tử, người mua sẽ dùng cho đến khi nào hỏng thì thôi. Giấy tờ cung cấp cho khách hàng khi mua sản phẩm là giấy chứng nhận nguồn gốc, xuất xứ chứ không có thông tin nào quy định về hạn sử dụng sản phẩm. Nếu ghi hạn sử dụng mà sản phẩm vẫn chưa được bán ra trên thị trường thì sẽ xảy ra mâu thuẫn”. Cũng theo Canon Việt Nam, các sản phẩm hỏng hóc không thể sử dụng thì khách hàng có thể bán thanh lý, muốn tiêu hủy thì phải có sự chứng kiến của cơ quan chức năng về môi trường.

Hãng điện tử Samsung vốn cung ứng ra thị trường Việt Nam số lượng không nhỏ các thiết bị như tivi, máy tính, máy điện thoại di động… Và hiển nhiên, số lượng sản phẩm hỏng hóc hoặc trong tình trạng quá cũ không thể sử dụng tích lũy từ hàng chục năm trở lại đây là con số “khủng”. Vậy, sắp tới chính sách, địa điểm thu hồi của hãng điện tử này trên lãnh thổ Việt Nam với các sản phẩm hết hạn sử dụng sẽ được triển khai như thế nào? Câu trả lời của Samsung Vina là: “Cho đến thời điểm hiện tại, hãng chưa nhận và triển khai bất cứ thông tin nào liên quan đến quy định thu hồi của chính sách nêu trên. Khi nào triển khai, hãng sẽ có thông báo đến khách hàng qua các phương tiện thông tin đại chúng”.

Một “ông lớn” từng sơ khai thị trường điện thoại di động ở Việt Nam chính là hãng Nokia. Phần lớn những người dùng điện thoại di động đầu tiên ở Việt Nam đều sử dụng các sản phẩm của hãng này. Khi các mẫu điện thoại mới của hãng này và các hãng khác ra đời thì số sản phẩm được cho vào “kho” của Nokia trên lãnh thổ Việt Nam cũng rất nhiều. Hạn bắt đầu thu hồi đã đến gần nhưng Nokia Việt Nam cũng chung tình trạng như các hãng điện tử khác là chưa biết, chưa triển khai và cũng chỉ mới tiếp nhận thông tin này qua… báo chí.

 Minh Anh