Vườn chè quí trước nguy cơ biến mất
GiadinhNet - Chè Thái (Thái Nguyên) trở thành một thương hiệu nổi tiếng nhất nước với hương vị chè đặc trưng có một không hai.
![]() |
|
Một gốc chè quí còn sót lại. |
Vùng đất Tân Cương (xã Tân Cương) cách TP. Thái Nguyên chừng 20km, được mệnh danh là cái nôi của đất chè Thái. Chè ở Tân Cương khác hẳn chè được trồng ở Đồng Hỷ hay Trại Cài - vùng chè cũng thuộc Thái Nguyên, chỉ cách Tân Cương vài chục kilômét - bởi chỉ có trà Tân Cương mới có hương vị tự nhiên, màu nước xanh vàng, vị chát dịu, vị ngọt còn lắng sâu trong vị giác người thưởng trà. Tương truyền trà Tân Cương khi được pha với nước giếng khơi ở đồi Tân Cương sẽ tạo nên vị trà độc đáo, "có một không hai" làm say lòng cả những vị khách thưởng trà kỹ tính nhất.
Xưa kia, chè Tân Cương chỉ vẻn vẹn có ở địa phận xóm Giuộc, xóm Nam Sơn, xóm Soi Vàng và một phần xóm nhỏ bên kia bờ sông Công - chứ không vươn rộng ra cả vùng Phúc Xuân, Phúc Trìu... như ngày nay. Những cây chè Tân Cương đầu tiên xuất hiện ở đây, chính là do ông Đội Năm di thực về từ những năm 1915 - 1920. Ông Đội Năm tên thật là Võ Văn Thiệt, cũng chính là người đã làm nên thương hiệu chè Tân Cương, Thái Nguyên.
Vườn chè cổ bây giờ đã ngót nghét 100 năm tuổi. Những tán chè tỏa rộng xung quanh, gốc chè xù xì, to lớn, trông khác biệt hẳn so với những dãy chè mới vài ba chục năm. Ông Phạm Xuân Hợi kể: "Ông cụ thân sinh ra tôi di cư lên Tân Cương từ những năm 40 thế kỷ trước. Ngày trước, bố tôi kể khi lên đã thấy những gốc chè to lớn, có những gốc lớn to như thân người. Mà giống chè lạ lắm, thân gốc của nó không to nhanh như những loài cây khác mà gốc của nó cũng chỉ độ hơn chục centimét là cùng. Những cành, nhánh của nó cũng bé lắm. Nhìn vào thì không ai nghĩ là cây đã mất chục năm. Vì thế, dù là chè cổ ngót nghét 100 năm nhưng nếu không rành về chè thì người ta khó mà tưởng tượng nó lại lâu năm đến thế". Qủa nhiên, sau khi luồn lách qua vài vạt đồi cỏ mọc um tùm thì vườn chè xưa hiện ra trước mắt trông thật bình dị. Vườn chè xưa chỉ khác biệt hẳn so với những đồi chè có tuổi đời vài chục năm ở chỗ, chúng cao vượt hẳn lên đến vai người, chứ không thấp lè tè lưng chừng gối như đồi chè ngày nay. Những cành lá cũng xù xì, thô ráp và cũ kỹ hơn hẳn những dãy chè ít tuổi bên cạnh.
![]() |
|
Ông Phạm Xuân Hợi bên một gốc chè quí. |
Độc đáo kỹ thuật trồng
Những cây chè cổ được di thực đầu tiên về Tân Cương từ 100 năm trước, bây giờ chỉ còn chừng vài trăm gốc nằm rải rác trên diện tích hơn 2 ha ở xóm Giuộc và xóm Nam Sơn. Còn những vườn chè cổ xưa ở xóm Soi Vàng hay phía bên kia bờ sông Công đã bị thay thế bằng những dãy chè non san sát nhau. Xưa kia, toàn bộ vùng Giuộc, Nam Sơn là vùng đất bãi soi (bãi đất được bồi đắp bởi phù sa, đá sỏi) của sông Công, vừa có chất đất phì nhiêu của phù sa, vừa có lớp đá sỏi sông nằm sâu 3, 4m dưới lòng đất nên rất thích hợp với cây chè.
Vườn chè cổ còn hiện hữu đến ngày nay tuy cằn cỗi và xơ xác hơn hẳn những đồi chè mới bên cạnh nhưng ở đó vẫn còn in đậm dấu tích của lối trồng chè cổ. Ông Phạm Xuân Hợi cho hay: "Xưa kia, người ta trồng chè theo lối vuông mắt sàng, mỗi cây ở trong một ô rộng, cách nhau từ 2,5m đến 3m. Do có khoảng cách xa giữa hai cây rất rộng nên có thể dùng trâu để cày bừa ngang dọc đất xung quanh được. Kỹ thuật trồng này khác hẳn với kiểu trồng thành dãy, xen dày đặc như bây giờ nên mặc dù không dùng hóa chất, phân đạm mà ngọn chè ngày xưa vẫn cho búp to, mập như ngọn rau muống".
Tan tác vườn chè quý
Bãi chè cổ xưa kia được ông Đội Năm chọn đúng vị trí đắc địa để trồng, ấy là nơi bãi soi phì nhiêu chỉ cách dòng sông Công huyền thoại chừng 200m. Ông Phạm Xuân Hợi kể rằng khi ông cụ thân sinh Phạm Đức Rẫn còn sống vẫn thường kể cho con cháu nghe về những gốc chè to có đường kính tới nửa mét, tán lá tỏa rộng ra tới hơn 3m, ngọn chè to mập và xanh mướt. "Nhưng qua năm tháng, chiến tranh, những gốc chè cổ thụ to nhất đã bị đổ, mục ruỗng. Bây giờ chỉ còn lại rất ít ở xóm Giuộc và xóm Nam Sơn", ông Hợi kể.
Những gốc chè vốn đã bị bỏ hoang, không người chăm bón nay lại càng thêm cằn cỗi bởi sự cạnh tranh dinh dưỡng từ rừng keo đang ngày càng vươn cao mạnh mẽ. Những gốc chè bị bao phủ bởi cỏ hoang và lá rụng. Ông trưởng xóm Phạm Xuân Hợi phải dùng loại dao to, dài vốn để đi rừng, phạt liên tiếp những cành cỏ dại xung quanh một lúc thì gốc chè quí mới hiện ra. Khác hẳn với tán chè phía trên xơ xác, cằn cỗi, những gốc chè này vẫn sum sê những cành đan vào nhau tươi tốt. Mang trong mình nỗi đau đáu với việc bảo tồn vườn chè cổ như một di sản quý, ông trưởng xóm đã nhiều lần đề nghị với các cơ. Nhưng sau bao lần đề nghị, qua bao cuộc họp về vấn đề này, cho đến nay vườn chè quí vẫn tan tác, xơ xác giữa rừng keo. Có lẽ với sự thờ ơ của chính quyền, của các cơ quan chức năng thì có lẽ sẽ không lâu nữa, vườn chè quý ở Tân Cương sẽ biến mất vĩnh viễn.
|
Ở Thái Nguyên, không chỉ có vườn chè cổ Tân Cương, mà mới đây người ta đã phát hiện ra 10 cây chè cổ cao 20m tại dãy núi Hồng thuộc địa phận thôn Lưu Quang, xã Minh Tiến, huyện Đại Từ. Một số cây có đường kính gần 1m và chiều cao hơn 20m. Sau khi hái thử một số búp để thưởng thức, vị chè cổ có hương thơm như giống chè Bát Tiên. Các cây chè cổ này sinh trưởng ở khu vực rừng già ở độ cao hơn 850 m so với mực nước biển. Do khu vực rừng Lưu Quang cách xa khu dân cư, đi lại khó khăn, ít người dân qua lại nên các cây chè cổ vẫn được bảo tồn nguyên vẹn. Việc phát hiện các cây chè cổ ở khu vực này có giá trị rất lớn trong việc nghiên cứu về nguồn gốc cây chè ở Đại Từ nói riêng và tỉnh Thái Nguyên nói chung. Ngoài ra các cây chè cổ còn có ý nghĩa trong việc lưu giữ, bảo tồn nguồn gene nhằm phát triển giống chè đặc sản ở địa phương. |
Cha mẹ, học sinh cần nắm rõ thông tin quan trọng này để tránh bị lừa đảo khi tra cứu điểm thi vào lớp 10 THPT
Giáo dục - 21 phút trướcGĐXH - Công an tỉnh Bắc Ninh đã phát đi cảnh báo đến phụ huynh, học sinh về thủ đoạn lừa đảo tra cứu điểm thi vào lớp 10 THPT.
Chi tiết lịch thi đánh giá năng lực vào 23 trường quân đội năm 2026
Giáo dục - 26 phút trướcGĐXH - Bộ Quốc phòng thông báo lịch thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng khối các trường Quân đội năm 2026. Theo đó, kỳ thi sẽ diễn ra vào ngày 19 - 21/6.
Nhóm đối tượng trong đường dây rửa tiền lĩnh án
Pháp luật - 27 phút trướcGĐXH - Ngày 10/6, TAND khu vực 3 - Huế mở phiên tòa sơ thẩm xét xử Trần Khánh Nhung (SN 2006, trú Quảng Ninh), Vì Thị Cúc (SN 1989, trú Sơn La), Sỳ Ngọc Dung (SN 1972, trú Đồng Nai) và Tôn Thất Danh (SN 1997, trú Đồng Nai) về tội "Rửa tiền".
Chính thức đình chỉ nhân viên an ninh Aeon Mall Long Biên liên quan sự việc tự ý 'khám xét' khách hàng
Thời sự - 29 phút trướcGĐXH - Liên quan đến vụ việc nữ khách hàng phản ánh bị nhân viên an ninh nghi ngờ và quy chụp lấy cắp hàng hóa tại Aeon Mall Long Biên (Hà Nội), ngày 10/6, nguồn tin cho biết đơn vị này đã quyết định tạm đình chỉ công tác đối với 2 nhân viên an ninh có liên quan để phục vụ quá trình xác minh.
Bắc Ninh: Danh sách 734 trường hợp vi phạm tốc độ, bị phạt nguội từ 1/6 - 7/6
Đời sống - 45 phút trướcGĐXH - Chỉ trong vòng một tuần từ ngày 1/6 - 7/6/2026, qua phương tiện thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Bắc Ninh đã phát hiện và lên danh sách phạt nguội 734 trường hợp chạy quá tốc độ quy định.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đầu tiên sau sáp nhập và những dấu mốc chưa từng có
Giáo dục - 1 giờ trướcKỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 ghi dấu lần đầu tổ chức theo mô hình 34 tỉnh, thành sau sáp nhập với số lượng thí sinh cao nhất lịch sử và nhiều thay đổi lớn.
Phụ nữ Hà Nội được hỗ trợ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035
Thời sự - 1 giờ trướcGĐXH - UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035" theo Quyết định số 2415/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ phát triển ý tưởng kinh doanh, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Hà Nội triển khai Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình đến năm 2030, tầm nhìn 2050
Thời sự - 1 giờ trướcGĐXH - UBND TP Hà Nội vừa yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp thủy lợi khẩn trương triển khai thực hiện Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao năng lực phòng chống thiên tai và đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị trong giai đoạn mới.
Chiêu trò bán 'kỳ nghỉ cao cấp' nở rộ, hai người dân Cao Bằng đã chuyển gần 6 triệu đồng
Pháp luật - 1 giờ trướcGĐXH - Đánh vào tâm lý muốn sở hữu các gói nghỉ dưỡng cao cấp với nhiều ưu đãi hấp dẫn, các đối tượng lừa đảo đã dụ dỗ người dân ký "hợp đồng kỳ nghỉ" rồi chiếm đoạt tài sản. Tại Cao Bằng, hai người dân vừa được Công an xã Hạnh Phúc kịp thời ngăn chặn sau khi đã chuyển khoảng 6 triệu đồng cho các đối tượng.
Phát hiện nhiều hài cốt liệt sĩ tại công trường thi công bệnh viện
Xã hội - 4 giờ trướcGĐXH - Trong quá trình thi công tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Thạch Hãn (Quảng Trị), nhân công phát hiện dấu hiệu của hài cốt liệt sĩ. Lực lượng chức năng đã tiến hành khảo sát và quy tập được 4 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật.
Thần Tài mở kho phát lộc nửa cuối năm: 4 con giáp đón vận may hiếm có
Đời sốngGĐXH - Nửa cuối năm được dự báo là giai đoạn nhiều khởi sắc đối với 4 con giáp dưới đây.

