29% trẻ em và thanh thiếu niên gặp vấn đề sức khoẻ tâm thần: Con số đáng báo động

Đầu năm 2018, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc và Bộ LĐTB&XH tổ chức Hội thảo chia sẻ báo cáo kết quả nghiên cứu về sức khoẻ tâm thần và tâm lý xã hội của trẻ em và thanh thiếu niên ở Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng hai phương pháp tiếp cận chính là dựa trên tài liệu có sẵn và nghiên cứu định tính.

Nghiên cứu định tính được thực hiện tại 4 tỉnh thành là Hà Nội, TP HCM, Điện Biên, An Giang ở cả nông thôn và thành thị. Độ tuổi nghiên cứu là 11-24, tức nhóm dễ bị tác động nhất bởi những cảm xúc tiêu cực.

Kết quả cho thấy, 8-20% trẻ em và vị thành niên Việt Nam gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần chung, tùy theo tỉnh, giới và đặc điểm người trả lời. Một khảo sát dịch tễ gần đây trên mẫu đại diện quốc gia của 10 trong số 63 tỉnh, thành cho thấy trung bình 12% trẻ em gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần, tương đương hơn 3 triệu trẻ em có nhu cầu về dịch vụ sức khỏe tâm thần.

Các vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến ở trẻ em Việt Nam là hướng nội như lo âu, trầm cảm, sự đơn độc và hướng ngoại như tăng động, giảm chú ý.

“Bố mẹ cứ nghĩ là so sánh em với trẻ khác như tấm gương ấy để em sẽ học tập tốt hơn, thực chất thì chỉ tác động đến lòng tự trọng, cảm giác tổn thương về tâm lý làm em càng học dốt đi”, một em gái 13 tuổi ở Hà Nội chia sẻ với nhóm nghiên cứu.

Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Hồng Lan cho biết, có khoảng 10% dân số nước ta gặp các vấn đề về tâm thần, tâm lý, trong đó có khoảng 200.000 người tâm thần nặng đang phải điều trị.

Trong cộng đồng, số người dân, trẻ em có biểu hiện rối nhiễu tâm trí như lo âu, trầm cảm, cảm giác bị bỏ rơi do tác động kinh tế xã hội, gia đình đang có chiều hướng gia tăng nhưng chưa được quan tâm.

Dẫn chứng trường hợp nữ học sinh lớp 7 tại Hà Tĩnh tự tử trong lớp học do lo âu, buồn chán, bà Lan cho rằng nếu được phát hiện sớm, can thiệp kịp thời về tâm lý, hoàn toàn có thể ngăn chặn những sự việc đau lòng tương tự.

TS Fiona Samuels. Ảnh: Vietnamnet

Theo tiến sĩ Fiona Samuels, đại diện nhóm nghiên cứu, tỷ lệ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần được báo cáo trong các tài liệu sẵn có là tương đối thấp. Các thành viên nghiên cứu cho rằng khó có thể ước lượng chính xác nhưng các vấn đề về sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội đang lan rộng, gia tăng, đặc biệt là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Nguyên nhân tự tử nói chung chủ yếu do thất bại trong các mối quan hệ tình cảm, mâu thuẫn trong hôn nhân, các vấn đề trong trường học, gia đình và do sự e dè trong chia sẻ cảm xúc.

Trong các yếu tố nguy cơ, sự cô lập là căn nguyên quan trọng, kế đó là sử dụng quá nhiều internet; gia đình quá nghiêm khắc, sự kỳ vọng quá cao của cha mẹ, lo sợ bị “la mắng”; áp lực học tập, thiếu sự hỗ trợ, bắt nạt; sống xa gia đình; thất bại trong mối quan hệ tiêu cực...

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, rối loạn tâm thần được định nghĩa là sự kết hợp của những suy nghĩ bất thường, quan niệm, cảm xúc, hành vi và mối quan hệ với người khác. Ngoài những rối loạn về mặt sinh học (chứng trầm cảm, rối loạn tâm thần lưỡng cực, tâm thần phân liệt…), sức khỏe tâm thần cũng có thể bị tác động bởi các yếu tố tâm lý xã hội gây căng thẳng.

Lily (th)